opinie

Splitsing gezondheidszorg dient toekomstige generatie

Eigen klemtonen, een grotere efficiëntie, responsabilisering en spaarzaamheid zijn de belangrijkste argumenten voor een integrale Vlaamse gezondheidszorg. De deelstaten financieren die zelf en ze steunt niet op regionalisering maar op communautarisering. Want de band met de Vlamingen in Brussel willen we behouden.

Door Paul Becue (voorzitter Vereniging Vlaamse Academici), dr. Gui Celen (neurochirurg en erevoorzitter Aktiekomitée Vlaamse Sociale Zekerheid), Ivo Coninx (Voorzitter VOS, Vlaamse Vredesvereniging), Jürgen Constandt (voorzitter Aktiekomitée Vlaamse Sociale Zekerheid en algemeen directeur Vlaams & Neutraal Ziekenfonds), dr. Geert Debruyne (voorzitter Vlaams Artsenverbond), prof. em. Jan Degadt, Willy De Waele (voorzitter Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen en ereburgemeester Lennik), Wim De Wit (voorzitter IJzerwake), Bart Fierens (Voorzitter Algemeen Nederlands Zangverbond), Johan Laeremans (hoofdredacteur De Zes), Kurt Moons (voorzitter Pro Flandria), Wouter Opdenacker (secretaris OVV), prof. em. Eric Ponette (bestuurslid Vlaams Artsenverbond en AK-VSZ), Hilde Roosens (directeur Vlaamse Volksbeweging), Erik Stoffelen (secretaris AK-VSZ), Wim Van Beeck (voorzitter Vlaams & Neutraal Ziekenfonds), dr. Erika Vander Meersch (voorzitter Doktersgild Van Helmont), Marc Van Dongen, Gerda Van Langendonck, Lieve Van Onckelen (conservator Bormshuis), ir. Raf Verschueren (secretaris VVA-Antwerpen) en Geert Wouters.

Wallonië en Vlaanderen zijn toch zo verschillend. In 1997 al voerde Vlaanderen de toelatingsproef voor het eerste jaar geneeskunde in. Wallonië volgde dat voorbeeld pas onlangs, en niet geheel consequent. Vlaanderen hecht belang aan preventie, Wallonië veel minder. In Vlaanderen ga je eerst naar de huisarts, dan pas naar de specialist. Een principe dat Wallonië niet helemaal volgt. Het Globaal Medisch Dossier is een begrip in Vlaanderen, in Wallonië veel minder. Diagnostische technieken en behandelingen zijn in beide regio's compleet verschillend. Wallonië ziet veel meer heil in medische beeldvorming en klinische biologie, Vlaanderen in thuisverpleging en psychiatrische zorgen. De overconsumptie in de ziekenhuizen in Wallonië is schrikbarend hoog vergeleken met Vlaanderen. We zijn zo verschillend, en toch vinden sommigen dat niet van belang.

Meer efficiëntie

Over het efficiëntiestreven valt maar één ding te zeggen: samenhangende bevoegdheidspakketten. Maak het werk dus af. Sinds 1980 zijn de Vlaamse en Franse gemeenschap bevoegd voor gezondheidsbeleid, minus de ziektekosten- en invaliditeitsverzekering. Die zijn nog federaal. De gemeenschappen mogen preventief optreden, curatief is het grootste deel voorbehouden voor België. Dan heb je natuurlijk voldoende ministers nodig om te coördineren.

Door de gezondheidszorg volledig toe te wijzen aan de gemeenschappen, zou je heel wat coördinatieproblemen kunnen wegwerken.

Wees toch even eerlijk. Door de gezondheidszorg volledig toe te wijzen aan de gemeenschappen, kan je heel wat coördinatieproblemen wegwerken. Twee ministers, die samenwerken waar nodig, volstaan. Je loopt elkaar niet meer voor de voeten en je kan de middelen toewijzen waar ze het verschil maken.

Stellen dat de sociale zekerheid pas op grote schaal efficiënt is, is te gek voor woorden. Vraag dat maar eens aan de Amerikanen, de Brazilianen, de Indiërs of de Chinezen. Of aan de Litouwers, de Slovenen, de Letten, de Cyprioten of de Luxemburgers. Zijn zij, met minder inwoners dan Vlaanderen of Wallonië, niet in staat hun gezondheidszorg op orde te houden?

Responsabiliseren

Een euro kan je maar één keer uitgeven. Het is zaak doordacht met die euro om te springen. Dat kan je pas als je weet hoe schaars die euro is. Om dat te weten te komen, moet je zelf instaan voor het verwerven van die euro. Twee begrippen doen hun intrede: bestedings- en financieringsautonomie. In het eerste geval is de deelstaat verantwoordelijk voor de besteding van het eigen budget. Maar die responsabilisering stijgt als die deelstaat ook instaat voor het vergaren van de inkomsten om dat uitgavenbeleid mogelijk te maken. Momenteel is die verantwoordelijkheidszin compleet zoek, wegens de transfers en het ontbreken van elke urgentie op dat vlak.

Wij verwerpen het solidariteitsprincipe niet, maar we maken wel een onderscheid tussen solidariteitsniveaus.

'Zij die pleiten voor een Vlaamse gezondheidszorg zijn egoïstisch', klinkt het weleens. 'Ze verwerpen het solidariteitsprincipe.' We verwerpen dat principe niet, maar we maken wel een onderscheid tussen solidariteitsniveaus. Volgens ons zijn er twee. Een eerste is de verregaande en automatische solidariteit tussen leden van eenzelfde volksgemeenschap die in dezelfde arbeids- en uitgavenmentaliteit de vruchten van hun werk onderling verdelen.

Een tweede niveau van solidariteit is de onderhandelde vorm. Daar zien we een mogelijk vergelijk met Wallonië over een tijdelijk financieel hulpplan, gebaseerd op een resultaatsverbintenis voor werkgelegenheid en federale loyauteit.

Spaarzaamheid

Een scheefgetrokken solidariteit brengt tal van zaken uit balans. De Vlaamse overheid komt middelen tekort om wachtlijsten in rusthuizen af te bouwen, om gehandicapten te ondersteunen en om de verarming tegen te gaan, alleen al omdat de Vlaams-Waalse geldtransfers te hoog oplopen. Voor Wallonië staat het de emancipatie in de weg. Wie geld aangereikt krijgt, krijgt niet de stimulans het heft in handen te nemen en dat staat de toekomst van onze Franstalige buren in de weg. Wallonië is niet getroffen door een of andere ramp. In dat geval zou elke steun een plicht zijn. De grootste ramp die Wallonië kan treffen, is dat we hen beschouwen als een kolonie die niet zonder ons kan.

Grondige renovatie

We staan niet alleen met onze vaststelling. Het systeem is op. De complexe Belgische structuren hebben hun tijd gehad. De coronacrisis, de politieke stilstand, de erbarmelijke toestand van onze financiën, alles bewijst dat het zo niet voort kan. Zeker niet als we onze toekomst willen veiligstellen, en vooral die van onze kinderen.

Dit systeem is gedoemd te verdwijnen als iedereen vasthoudt aan een model dat geen rekening houdt met de veranderende omstandigheden en de financiering ervan.

In die zin lijkt het ons logisch dat de gezondheidszorg wordt toebedeeld aan het niveau waar de breedste maatschappelijke consensus heerst, waar politieke en financiële verantwoordelijkheid wordt genomen. We willen kritisch nadenken over de optimalisering van het systeem. De laatste maanden roept men vanuit alle hoeken op tot burgerzin, tot verantwoordelijkheidszin. Die leggen we aan de dag. We stellen heilige maar in hoofdzaak vastgeroeste unitaire structuren in vraag. Niet om de sociale zekerheid af te breken, maar om ze een toekomst te geven. Dat systeem is gedoemd te verdwijnen als iedereen vasthoudt aan een model dat geen rekening houdt met de veranderende omstandigheden en de financiering ervan.

Onze kinderen en kleinkinderen mogen oprecht van ons verwachten dat we vandaag verzekeren dat onze sociale zekerheid sociaal en zeker is. Dat kan alleen als die Vlaams is.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud