opinie

Stakersposten mogen, blokkades niet

Stakers leggen morgen een deel van de economie plat door niet te werken. Mogen ze werkwilligen verhinderen te gaan werken? Het antwoord is nee.

Stel aan meerdere personen de vraag of een stakingspost de toegang tot een onderneming mag blokkeren of niet en je krijgt gegarandeerd verschillende reacties, emoties en redeneringen. Hoe zit het nu eigenlijk? Om een antwoord te geven op die vraag moeten we beginnen met het stakingsrecht.

Het stakingsrecht, een essentieel en onbetwist bestanddeel van onze sociaaleconomische democratie, is een recht om schade toe te brengen. In de eerste plaats schade aan werkgevers. Dat recht is een unicum in de juridische organisatie van een samenleving. De algemene regel is dat wie schade veroorzaakt die moet herstellen of vergoeden. Ten minste als de schade het gevolg is van een fout.

©RV DOC

Maar staken is een recht en geen fout. Daaruit volgt een immuniteit om de schade te vergoeden, onder strikte voorwaarden weliswaar. De schade moet het gevolg zijn van een staking in de juridische zin van het woord: een collectieve actie in de vorm van het neerleggen van het werk om druk uit te oefenen op een besluitvorming of onderhandeling. Volgt de vraag: behelst het stakingsrecht het recht om een stakingspost te organiseren?

Een stakingspost is een samenscholing voor of naast de toegang tot een onderneming. De oorspronkelijke bedoeling is de werkwilligen te overtuigen solidair te zijn, de mobilisatie onder de actievoerders te onderhouden en zichtbaarheid te geven aan de staking. De stakers kunnen verleid worden werkwilligen, klanten en toeleveranciers toegang te verlenen.

Gevolgen

De bedoeling van de blokkade is het volledig platleggen van de economische activiteit van een onderneming als de stakers dat niet kunnen omdat ze onvoldoende in aantal zijn. De gevolgen strekken ver: de werkwilligen verliezen hun loon, de klanten kunnen niet rekenen op de levering van goederen of diensten, de passagiers kunnen niet reizen, de toeleveranciers zien hun omzet dalen...

Het stakingsrecht is een wezenlijk onderdeel van een democratie. Maar die democratie beschermt ook de rechten en de vrijheden van wie niet wil staken.

Stakers hebben het recht post te vatten. Het is een wezenlijk bestanddeel van het stakingsrecht. Dat betekent dat sympathisanten die niet staken het stakingsrecht niet kunnen inroepen.

Dat recht is evenwel beperkt tot de vreedzame stakingspost: een samenscholing die de uitoefening van andere rechten niet belemmert.

De stakingspost is niet vreedzaam als hij de vrijheid van werknemers om niet te staken en/of de vrijheid van ondernemen belemmert. De blokkade lokt geweld uit voor wie toch zijn vrijheid wil uitoefenen en verhindert de vrijheid van verkeer, wat in een democratie voorbehouden is aan de rechterlijke macht en aan de politie. Stakers hebben dat recht niet. Daarom kan de rechter optreden tegen de onrechtmatige daad om de vrijheid van andere burgers te herstellen.

Vredelievend

De stakingspost behoort tot het stakingsrecht als hij dient om met overtuiging - maar vredelievend - te informeren en andere werknemers te overtuigen niet naar hun werkplek te gaan. Maar daar houdt het op. Het recht op een blokkerende stakingspost opeisen is een overshooting van het stakingsrecht.

Wie nog altijd twijfelt, raden we de lectuur aan van de bundel Freedom of Association (2018) van het Comité van de Syndicale Vrijheid van de raad van bestuur van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). De IAO is het supranationaal forum van overheden, vakbonden en werkgevers van 187 landen dat de internationale standaarden voor de arbeidsverhoudingen vastlegt en controleert, waaronder de syndicale vrijheid. Het is de internationale instelling met het grootste gezag en de meeste geloofwaardigheid, juist door de tripartite dialoog die geen enkele andere instantie kan evenaren.

Burgemeester

Kunnen de actievoerders een ander recht op collectieve actie inroepen, zoals het recht op vrije meningsuiting of het recht op vergadering, om een samenscholing met hinder te verantwoorden? Zo bekeken hebben we te maken met een betoging in openbare lucht en is de toelating van de burgemeester vereist. Daarbij zal hij rekening moeten houden met het recht op vrijheid en veiligheid van de werkwilligen, de noden van het verkeer en de openbare rust.

Dat rechters stakingen boycotten en werkgevers de sociale conflicten juridiseren is misleidende framing. In werkelijkheid verbiedt de rechter enkel de blokkerende stakingspost.

Toch lezen we in de pers en op sociale media dat rechters stakingen breken, gevolgd door de klacht dat werkgevers de sociale conflicten juridiseren. Die misleidende framing is het discours van actievoerders die de wet naast zich neerleggen om vervolgens juridisch afdwingbare cao’s te eisen. In werkelijkheid verbiedt de rechter enkel de blokkerende stakingspost. En wie wil burgers de toegang tot de rechtbank ontnemen om hun vrijheden te claimen?

Het stakingsrecht begint en eindigt met de democratie. Het maakt wezenlijk deel uit van de democratie. En de democratie beschermt de rechten en vrijheden van anderen.

Lees verder

Tijd Connect