opinie

Stop de nucleaire struisvogelpolitiek

De Belgische regering gaat al decennia het kernwapendebat uit de weg. Onze politici bevestigen noch ontkennen dat er massavernietigingswapens in Kleine-Brogel liggen. Het is een zoveelste vorm van non-beleid.

Bij vragen over kernwapens hebben de bevoegde politici - de minister van Defensie, die van Buitenlandse Zaken en de premier - hun standaardantwoord klaar: ‘We bevestigen noch ontkennen.’ Omdat journalisten dat intussen weten, stellen ze zelfs de vraag niet meer. En bijgevolg zijn kernwapens een maatschappelijk non-issue. Niemand lijkt er nog van wakker te liggen. Sommigen zijn ze zelfs vergeten. En wie een beter geheugen heeft, haalt fatalistisch de schouders op en gelooft niet dat er veel aan te kunnen veranderen.

Gedaan met die nucleaire struisvogelpolitiek. Een draft van een recent document van de Parlementaire Assemblee van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) stelt zwart op wit dat er kernwapens op Kleine-Brogel liggen, al overheerst in de uiteindelijke versie alweer de grijze tint. Hoe dan ook, er zijn genoeg redenen om aan te nemen dat die B-61-bommen met een kracht van tienmaal de Hiroshimabom wel degelijk aanwezig zijn. De beste indicator is de permanente aanwezigheid van Amerikaanse militairen in Peer.

Het is tijd om de kaarten op tafel te leggen. Het belangrijkste argument tegen de verdere aanwezigheid is dat het om wapensystemen gaat die per definitie geen onderscheid maken tussen burgers en militairen. Het gebruik van dat soort wapens druist in tegen het internationaal (humanitair) recht. Daar komt bij dat 122 landen, of twee derde van alle landen in de wereld, onlangs een Nucleair Verbodsverdrag hebben onderhandeld. Dat Verdrag stelt dat niet alleen het gebruik maar ook het dreigen met gebruik - en dus de NAVOafschrikkingsdoctrine - illegaal is.

Weet u wat pensioenfondsen en banken met illegale wapensystemen doen? Ze financieren ze niet langer

Weet u wat pensioenfondsen en banken met illegale wapensystemen doen? Ze financieren ze niet langer. KBC heeft zijn beleid vorig jaar, expliciet verwijzend naar dit nieuwe verdrag, 180 graden gedraaid. Voor de bank behoren kernwapens tot dezelfde categorie als chemische en biologische wapens, landmijnen en clustermunitie. Het zijn verboden wapens die niet meer worden gefinancierd.

Punten scoren

De ngo’s die voor een kernwapenvrije wereld ijveren - zoals de vereniging van artsen tegen atoomwapens IPPNW, Pugwash en de internationale campagne tot afschaffing van kernwapens ICAN - hebben de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Intellectuelen zoals Albert Einstein, Hannah Arendt en Bertrand Russell spraken zich uit tegen kernwapens. Voormalige politici zoals Michael Gorbatsjov, Robert McNamara, Henry Kissinger, George Schultz en bij ons Jean-Luc Dehaene, Willy Claes en Louis Michel - samen met de nog actieve Guy Verhofstadt - spraken zich uit voor de verwijdering uit ons land.

Alle jongerenvoorzitters, inclusief die van de N-VA, Open VLD en CD&V, riepen onze regering enkele jaren geleden (tevergeefs) op minstens aanwezig te zijn bij die multilaterale onderhandelingen voor een Verbodsverdrag. Peilingen geven aan dat een ruime meerderheid van de Belgen voor de ondertekening is. Slechts een minderheid wil de kernwapens in Kleine-Brogel behouden. Toch blijven ze al decennialang liggen. Dat de 1 procent die de terugtrekking blokkeert, tenminste open kaart speelt en argumenten aanvoert.

Het tegenargument ‘Rusland’ klinkt niet overtuigend. In de jaren negentig was Rusland een partner van de NAVO, en ook toen was Kleine-Brogel niet te bezichtigen.

Een ander belangrijk argument om ze te verwijderen is dat de Verenigde Staten de enige kernwapenstaat zijn die kernwapens op andermans grondgebied heeft gestationeerd. Hoe zullen wij reageren als China of Pakistan binnenkort hetzelfde doet in Saudi-Arabië ?

Het tegenargument ‘Rusland’ klinkt alvast niet overtuigend. In de jaren negentig was Rusland een partner van de NAVO, en ook toen was Kleine-Brogel niet te bezichtigen. Het enige argument dat overblijft, is dat het ons land ‘punten’ oplevert bij de NAVO: ‘Bravo, goed gewerkt.’ Alleen is dat geen overtuigend argument.

Onze legerleiding zou beter pleiten voor meer en betere conventionele wapensystemen die op het terrein kunnen worden ingezet dan voor dure en levensgevaarlijke - dus illegale - museumstukken waarmee zelfs niet mag worden gevlogen. Maar dat is niet wat de legerleiding doet. Als nieuwe gevechtsvliegtuigen moeten worden gekocht, verschanst ze zich achter het argument dat die ook kernwapens moeten kunnen vervoeren.

Tot slot is het niet logisch de link tussen de F-35’s en kernwapens te minimaliseren (‘het nucleaire aspect telde in de besluitvorming slechts voor een klein percentage mee’) en tegelijk te stellen dat diezelfde kernwapens ons veel punten opleveren in de NAVO. Het is het een of het ander. In dit geval zijn onze piloten vooral blij met de F-35’s en zijn die kernwapens eerder een ‘liability’ dan een ‘asset’.

Ngo’s, banken, academici, burgemeesters, parlementsleden hebben de jongste jaren hun best gedaan om de problematiek aan te kaarten. Het is nu aan onze regeringsleiders om aan de slag te gaan.

Lees verder

Tijd Connect