opinie

Stress belangrijker dan test in bankenstresstest

De bankenstresstest is duur en levert gegevens op die we amper begrijpen en moeilijk kunnen vergelijken. De meerwaarde schuilt echter in het werk dat van de banken wordt gevergd.

Na de financiële crisis van 2008 heeft de EU een stresstest opgezet om de weerbaarheid van financiële instituties in Europa beter in te schatten. De Europese grootbanken moeten elke twee jaar berekenen wat het effect van een hypothetisch crisisscenario zou zijn. Onze Belgische banken komen er doorgaans goed vanaf. Maar hoe goed werkt die stresstest nu? Voor mijn onderzoek dook ik in de machine die de stresstests produceert.

©rv

Er valt heel wat aan te merken op de stresstests. De banken wordt verweten dat ze de stresstest manipuleren en de resultaten naar hun hand zetten. Banken moeten namelijk zelf de impact van het crisisscenario berekenen met eigen, interne modellen. Dat zou ervoor zorgen dat de resultaten moeilijk te vergelijken zijn.

In een poging om de bewegingsvrijheid van de banken te beperken heeft de European Banking Authority (EBA) intussen een strikt methodologisch kader ontwikkeld dat alle banken moeten volgen. De cijfers van de banken van de eurozone worden door de Europese Centrale Bank (ECB) streng gecontroleerd tijdens een ‘quality assurance’ proces. Probleem opgelost? Wel, niet helemaal.

Black box

De centrale sturing creëert eigenlijk een nieuw probleem, namelijk dat de stresstest als een black box gaat werken. De methodologie is overgecompliceerd en het quality assurance proces is onvoldoende transparant. Respondenten in mijn onderzoek gaven aan dat het voor de regulatoren niet altijd duidelijk is waarom een bank het beter doet in de oefening dan twee jaar eerder.

Bovendien is de berekening van de stresstest een titanenwerk dat zowel de banken als regulatoren elke twee jaar bloed, zweet, tranen, en vooral veel geld kost. The Economist schat dat er zo’n 6.000 mensen betrokken zijn bij de opmaak. De stresstest is dus duur en levert gegevens op die we amper begrijpen en moeilijk kunnen vergelijken. Is het sop de kool wel waard?

De resultaten van de stresstest zijn niet altijd veelzeggend maar de oefening heeft er wel voor gezorgd dat banken weerbaarder zijn geworden en hun eigen risico’s efficiënter kunnen monitoren

Ik denk van wel. De meerwaarde zit eigenlijk net in het titanenwerk dat de stresstest vereist van de banken. De volledige impact van een hypothetische crisis berekenen, tot in de kleinste details, vergt professionalisering. Door de oefening hebben banken geïnvesteerd in hun risicodepartementen; in datakwaliteit, geavanceerde IT-infrastructuren en een goede afstemming tussen verschillende risicoafdelingen. Dus, hoewel de resultaten van de stresstest niet altijd veelzeggend zijn, heeft de oefening er wel voor gezorgd dat banken weerbaarder zijn geworden en hun eigen risico’s efficiënter kunnen monitoren. De stress is belangrijker dan de test.

Werkelijke risico's

De Europese aanpak, waar zoveel kritiek op is, werkt. Anders dan in de Verenigde Staten, is de stresstest een bottom-up-oefening. Dat banken de stresstest zelf moeten berekenen, betekent dat banken ook tot in de kleinste details zelf moeten kunnen voorspellen - en uitleggen - wat de impact van een crisis-scenario zal zijn. Goede interne, bank-specifieke, modellen ontwikkelen is belangrijk, omdat ze veel beter de werkelijke risico’s van banken kunnen weergeven. De ene portefeuille is de andere namelijk niet, zeker gegeven de verschillende wettelijke kaders en nationale contexten in Europa.

Door de wisselwerking tussen banken en regelgevers ontstaat het potentieel voor een leerrijke dialoog over risicometing, risicobeheersing en weerbaarheid. De reis is belangrijker dan de bestemming. 

Lees verder

Tijd Connect