opinie

Strijd tegen sociale dumping is nog niet gestreden

Het Europees Hof van Justitie heeft een baanbrekend arrest afgeleverd in de strijd tegen sociale dumping en detacheringsfraude (De Tijd, 7 februari). De Europese politiek reageert verheugd en ook voor de vakbonden is het goed nieuws. Maar er is nog werk en de tijd dringt.

Door Tom Deleu, internationaal secretaris ACV Bouw-Industrie & Energie

In een zaak met Bulgaarse arbeiders tewerkgesteld door een onderaannemer van een Belgische bouwonderneming oordeelt het Hof dat een Belgische rechtbank wel degelijk het recht heeft om een A1-formulier (dat aantoont dat een gedetacheerde in orde is met zijn sociale zekerheid) in te trekken als dit op een frauduleuze of oneigenlijke manier werd verkregen.

Het naïeve geloof van de Europese instellingen in het A1-formulier en de ‘goede samenwerking’ tussen lidstaten was een vrijbrief voor postbusondernemingen en de detachering van schijnzelfstandigen

Door het arrest komt er eindelijk een barst in de heilige status van dat A1-formulier.  Controlediensten in het werkland kunnen vanaf nu zelfstandig optreden, weliswaar na een rechterlijke uitspraak. Maar belangrijker is dat er uitdrukkelijk wordt erkend dat er gekeken moet worden naar de voorafgaande tewerkstellingsvoorwaarde of ‘voorwaarde van substantiële activiteit’ in het land van oorsprong, vooraleer gedetacheerd kan worden.

De inspectiediensten in het werkland - waar de controles gebeuren – waren overgeleverd aan de bereidwillige medewerking van diensten in het land van oorsprong om fraude op te sporen en aan te pakken. Zoniet moesten ze een zware administratieve procedure doorlopen eer het A1-formulier kon worden ingetrokken.

Businessmodel

Daardoor is op Belgische werven de facto een straffeloosheid ontstaan bij misbruiken en regelrechte fraude. En is detachering de voorbije jaren geëvolueerd tot een businessmodel voor goedkope en flexibele arbeid. Een gemakkelijke en goedkope manier om cao’s en sociale bescherming te omzeilen.

Er moet ook een einde komen aan de praktijk dat de kosten van verblijf en transport worden afgetrokken van het loon van de gedetacheerde werknemers

Het naïeve geloof van de Europese instellingen in het A1-formulier en de ‘goede samenwerking’ tussen lidstaten was een vrijbrief voor postbusondernemingen en de detachering van schijnzelfstandigen. Het resultaat is dat er vandaag dagelijks tienduizenden gedetacheerde werknemers en zelfstandigen actief op Belgische werven. Tegelijk gingen de voorbij 8 jaar meer dan 20.000 jobs verloren in de bouw. Een sociale catastrofe.

Het arrest toont de Europese beleidsmakers de weg. Laten de Europese politici dezelfde moed aan de dag leggen als het Europees Hof in de strijd tegen sociale dumping.

Niet alleen moet het principe van gelijk loon voor gelijk werk onmiddellijk worden toegepast, er moet ook een einde komen aan de praktijk dat de kosten van verblijf en transport worden afgetrokken van het loon van de gedetacheerde werknemers. Dit is een kost voor de werkgever, punt.

Schijnconstructies

Er moet ook een verbod komen op detacheringsbureaus en detachering via interimkantoren in derde landen. Deze bedrijven voldoen niet alleen niet aan de voorwaarde van ‘substantiële activiteit’ of tewerkstelling in het land van oorsprong, ze zijn ook al te vaak een dienstige schakel om complexe schijnconstructies op te zetten.

Voor de herziening van de regels voor coördinatie van sociale zekerheid bij detachering vraagt het ACV meer ambitie. Het A1-formulier moet niet alleen fraudebestendiger gemaakt worden, de inspectiediensten in het werkland moet ook de bevoegdheid krijgen om op te treden tegen misbruiken. Administratieve vereenvoudiging. De diensten die vaststellen dat de regels niet worden gevolgd, moeten onmiddellijk sancties kunnen toekennen. Daarvoor is de rechtbank zelfs niet nodig. Dat is ook niet zo voor Belgische ondernemingen.

Het A1-formulier moet niet alleen fraudebestendiger gemaakt worden, de inspectiediensten in het werkland moet ook de bevoegdheid krijgen om op te treden tegen misbruiken

Als sluitstuk worden de sociale zekerheidsbijdragen betaald in het land van tewerkstelling. Vertrouwen is goed, maar controle is beter. Zeker in een interne markt waar de landen van Oost-Europa heel duidelijk zeggen dat zij rechtstreeks willen concurreren via goedkope lonen en goedkope sociale zekerheid.

Als Europa het vertrouwen van de bouwvakkers wil terugwinnen moet het concrete, zichtbare en ‘voelbare’ maatregelen nemen. Niet alleen om het vertrouwen van de werknemers te herstellen, maar ook als het wil dat detachering op langere termijn blijft bestaan als middel voor mobiliteit op de Europese arbeidsmarkt.

E-dienstenkaart

Europa moet ook consequent zijn. Niet aan de ene kant sociale dumping willen oplossen via aanpassing van de detacheringsregels en aan de andere kant een initiatief voor een e-dienstenkaart voorstellen. Met deze kaart zouden bedrijven en zelfstandigen eenvoudiger in een andere lidstaat aan het werk kunnen - volgens de Commissie zijn er immers te weinig buitenlanders actief in de bouw in andere lidstaten (!).

De e-dienstenkaart zou uitgevaardigd moeten worden door het land van oorsprong. Klinkt dat bekend in de oren? Het is in ieder geval geen goed idee. Het ACV vraagt de Belgische Europarlementsleden en in het bijzonder de N-VA - die de rapporteur over dit initiatief mag leveren - om dit slechte idee te begraven. Het is nog niet te laat, maar de tijd dringt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud