opinie

Taxshift naar minder gezondheidskosten niet te versmaden

Door Wouter Arrazola de Oñate, arts-onderzoeker public health, respiratoire gezondheid

De economische kost van de gezondheidseffecten van luchtvervuiling in België bedraagt 17 miljard euro per jaar. Niet ergens ver in de toekomst, niet in een doemscenario. Neen, nu al. Ieder jaar kost het 17 miljard euro aan onze staatskas, het budget waar wij allemaal aan bijdragen. Dit wordt hier niet ter plekke uit de duim gezogen of wat licht amateuristisch ingeschat. Minstens twee uitgebreide studies komen via verschillende methodes uit op dezelfde grootteorde. Eén studie door de economen van de OESO samen met de Wereldgezondheidsorganisatie, en een andere studie door de bankiers van de Wereldbank.

©rv

Voor een land als België - dicht bebouwd, met zeer intens verkeer dichtbij de bevolking – geven dezelfde studies aan dat om en bij de helft ervan te wijten is aan transport en verkeer. Dat is dus 8,5 miljard. Gezondheidskosten zijn voornamelijk ten laste van de sociale zekerheid. Omdat er wel wat mensen vinden dat er bespaard moet worden op de sociale zekerheid, ligt hier een kans onmiddellijk voor het grijpen.

In een opiniestuk bepleit economieprofessor Koen Schoors de gefaseerde afschaffing van subsidies aan wagens als deel van het salaris. Hij toont klaar aan hoe via verschillende effecten een flink budget vrijkomt dat kan gebruikt worden om het nettoloon te verhogen, met daar bovenop positieve effecten op het klimaat.

Positieve effecten

Eén extra effect dat misschien niet zo goed uit de verf kwam is dat minder salariswagens subsidiëren zal leiden tot minder wagens op de weg met minder luchtvervuiling tot gevolg. En al zeker het soort vervuiling heel dicht bij bewoonde gebieden, dat daarom relatief meer bijdraagt aan de enorme gezondheidskost. Een aanzienlijk deel van de 8,5 miljard jaarlijkse kosten die moeten gemaakt worden voor mensen die ziek worden van luchtvervuiling zal hierdoor bespaard kunnen worden. Deze som moet dus nog bovenop de positieve effecten komen die Schoors al beschreef.

Een aanzienlijk deel van de 8,5 miljard jaarlijkse kosten die moeten gemaakt worden voor mensen die ziek worden van luchtvervuiling zou bespaard kunnen worden

De OESO en de Wereldgezondheidsorganisatie vragen aan landen en bedrijven om meer aandacht te geven aan gezondheidskosten bij het doorrekenen van beleid. Een juiste maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) houdt ook rekening met gezondheid. Onder andere omdat gezondheidszorg zo’n groot deel van het budget omhelst, en omdat een gezonde populatie vereiste nummer 1 is voor een gezonde economie. Gezondheidszorg is daarnaast één van de allergrootste werkgevers van het land, veel groter in aantal dan bijvoorbeeld de chemie of de haven. Gezondheid is ook economie en daar zouden journalisten, onderzoekers en beleidsmakers altijd rekening mee moeten houden.

Tien jaar

Deze strategie (het systeem van bedrijfswagens of salariswagens afschaffen) werd al 10 jaar geleden voorgesteld vanuit een toen nog kleine groep experts die erg bezorg waren over de sterke luchtvervuiling in Vlaanderen en Brussel. Deze goed onderbouwde, evenwichtige en economie ondersteunende strategie werd veelvuldig aan alle beleidsmakers, op alle niveau’s, uitgelegd en telkens opnieuw bepleit. Ook aan mevrouw Schauvliege.

Tien jaar lang is de politiek subsidies blijven geven aan dingen die onze gezondheidskosten de hoogte in jagen, een dubbele kost

Zelfs de OESO, toch geen bende boomknuffelaars of linkse activisten, stelt dat deze ingreep een van de gemakkelijkste ‘quick wins’ is die België kan maken in zijn belastings- en milieubeleid, en dat iedereen erbij wint.

Tien jaar lang is er met die strategie niets gebeurd. Tien jaar lang is de politiek subsidies blijven geven aan dingen die onze gezondheidskosten de hoogte in jagen, een dubbele kost. Tien jaar lang heeft men niet van deze dubbele besparing willen horen. Tien jaar dovemansoren, en dat is onbegrijpelijk.

Lees verder

Tijd Connect