opinie

Technologie niet grootste struikelblok voor klimaatplan

Of het Vlaamse klimaatplan slaagt, zal niet zozeer afhangen van nieuwe technologieën, maar van de randvoorwaarden en de financiering om ze te kunnen invoeren.

De inkt van het Vlaamse klimaatplan is nog niet droog en de kritiek barst al los. Ten eerste garandeert het plan niet dat Vlaanderen de CO2-reductiedoelstelling van 35 procent tegen 2030 bereikt. Bovendien rekent het vooral op wetenschappelijke doorbraken, de massale invoering van nieuwe technologieën en circulaire economische modellen.

©Jan Locus

Denkt de Vlaamse overheid dat moderne alchemisten de steen der wijzen vinden die dit keer niet gewoon metaal in goud verandert, maar de uitstoot van broeikasgassen doet verdwijnen, zonder onze moderne levensstandaard te moeten opgeven?

Het plan gaat in elk geval uit van realisme. We leven niet in een dictatuur, dus de staat kan niet verlangen dat burgers plots massaal anders gaan leven, de auto bannen, hun oude en slecht geïsoleerde woningen vrijwillig platgooien en alleen nog biologisch eten. Kijk maar naar de hevige protesten van de gele hesjes na de stijging van de brandstofprijzen in Frankrijk.

Europa moet in zijn Green Deal een piste aanreiken voor landen die willen investeren, maar tegen hun budgettaire limieten botsen.

Gedragswijzigingen doorvoeren louter via heffingen of premies heeft ook zijn beperkingen. De weerstand tegen heffingen is evident. De Belgische belastingdruk is al heel hoog, dus het draagvlak voor nog meer belastingen is gering. Ook premies hebben niet altijd het beoogde effect. Denk maar aan de premies voor zero-emissiewagens, waarvan er slechts een paar honderd werden aangevraagd.

Een combinatie van nieuwe technologie, aangepaste infrastructuur en aangepaste regelgeving is nodig. Die drie elementen zijn onlosmakelijk verbonden om een transitie te kunnen maken. Neem de zero-emissiewagens: de premie loste het probleem van gebrek aan laadinfrastructuur niet op. Voor veel mensen, zeker in stedelijke omgevingen, is laden aan huis geen optie. Wie aangewezen is op een parkeerplaats op straat verkiest de zekerheid van fossiele brandstof boven elektrische aandrijving.

Regelgeving

Regelgeving kan ook een hinderpaal zijn. Tot de nieuwe wet op mede-eigendom vorig jaar werd ingevoerd, kon een eigenaar van een appartement niet zelf beslissen laadinfrastructuur voor de wagen te voorzien in de garage. Dat euvel is gelukkig verholpen.

Ik acht de slaagkansen om dankzij technologische vooruitgang het pad te effenen naar een klimaatneutraal Vlaanderen redelijk hoog. Hoeveel zaken zijn vandaag mogelijk waar we 15 jaar geleden nog geen idee van hadden? Nu de wetenschap en de industrie in Vlaanderen en de rest van de wereld meer dan ooit inzetten op onderzoek en ontwikkeling om klimaatvriendelijke toepassingen te vinden, zullen we sneller dan ooit resultaten boeken.

Ik acht de slaagkansen om dankzij technologische vooruitgang het pad te effenen naar een klimaatneutraal Vlaanderen redelijk hoog

Voor heel wat bedrijven biedt investeren in duurzaamheid de mogelijkheid nieuwe markten aan te boren, of levert het minstens een ‘licence to operate’ op. Het struikelblok voor het welslagen van het Vlaamse klimaatplan is dan ook niet de stand van de technologie. We kunnen steeds meer afstappen van fossiele brandstoffen door om te schakelen naar hernieuwbare energiebronnen. Denk aan offshore windenergie, waarvan de capaciteit de komende jaren verdubbelt. Denk ook aan zonne-energie, al dan niet op land of op zee opgewekt, elektrificatie of het inschakelen van waterstof voor transportmiddelen en geothermie voor warmtenetten. Ook biogebaseerde grondstoffen passen in dat plaatje.

Dit is niet zomaar vooruitgangsgeloof. Veel wordt al toegepast of onderzocht. Zelfs als we niet alle uitstoot van broeikasgassen kunnen vermijden, kan het capteren van CO2 uit de lucht soelaas bieden.

Basisinfrastructuur

Het schoentje knelt niet bij de technologie, maar bij de randvoorwaarden om ze in te voeren. Naast geld voor onderzoek en ontwikkeling om klimaatvriendelijke oplossingen uit te werken vergt de uitrol van koolstofarme technologieën massale investeringen in een vernieuwing van basisinfrastructuur, en een aanpassing van heel wat regelgeving die nog gestoeld is op de ‘oude’ economie.

De slaagkansen van het Vlaamse klimaatplan hangen vooral af van de bereidheid van investeerders, industrie, overheden en burgers om te investeren

Er is nood aan meer laadpalen, maar ook aan slimme netwerken. En aan mogelijkheden om de hernieuwbare energie op te slaan in plaats van ze tegen negatieve prijzen op de markt te gooien. Aan de regelgeving en vergunningen valt beleidsmatig nog een mouw te passen. De financiering vormt een groter probleem.

De slaagkansen van het Vlaamse klimaatplan hangen vooral af van de bereidheid van investeerders, industrie, overheden en burgers om te investeren. Europa mag daarom in zijn Green Deal niet nalaten een piste aan te reiken voor landen die willen investeren, maar tegen hun budgettaire limieten botsen. Een grootschalig groen investeringsfonds kan soelaas bieden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud