opinie

Terug naar school

De coronacrisis heeft de voorbije weken een grote impact gehad op scholen, leerkrachten, ouders en leerlingen. Hun rollen werden anders ingevuld. Dat heeft de onderwijsproblemen op scherp gesteld.

Eindelijk. Na bijna 9 weken gaan de scholen voorzichtig weer open. Leerkrachten en directies hebben gewroet en zich in ontelbare bochten gewrongen. Volledig ontsmet en met mondmasker staan ze klaar om hun leerlingen met anderhalve meter afstand te verwelkomen.

Wat hebben we geleerd over onderwijs en scholen, over leerkrachten en leerlingen en over hoe we naar kennis kijken?

De Vlaamse beslissingen over de gefaseerde heropstart van de scholen vertrekken vanuit een logica van eindtermen, evaluatie en kennis. De leerlingen die weer les volgen, zitten in belangrijke overgangsjaren: het 6de, 2de en 1ste leerjaar, het 6de jaar secundair. De focus ligt op leerstof, op staartdelingen en vergelijkingen, hoofdsteden en ’t kofschip. Een duidelijke keuze, maar is het ook de juiste? Waarderen we leerkrachten en scholen ten volle voor de brede rol die ze opnemen in de vorming en ontwikkeling van onze jongeren? Of verengen we onze scholen op die manier tot centra voor kennisoverdracht?

Het was hoogst noodzakelijk voor een veilige heropstart, maar leerkrachten en directies hebben moeten stretchen, ver weg van de kerntaak van onderwijs: vormen, motiveren, groeikansen geven.

De maatregelen van de Vlaamse Regering voor de noodopvang richten zich op praktische organisatie, op hygiëne, eventueel een zinvolle invulling tijdens de opvanguren. Na uitgebreid gepuzzel met lokalen en personeel komen veel schoolbesturen tot de conclusie dat ze ouders moeten ontraden hun kind naar de opvang te brengen. Ze doen dat met pijn in het hart, maar met een verantwoordelijkheidsgevoel voor de ouders met de grootste noden.

De praktische organisatie en inrichting van de school, de lessen en de opvang hebben de scholen energie en tijd gekost. Risicoanalyses maken en interpreteren, complexe regels uit verschillende draaiboeken combineren en uitwerken. Van alcoholgel, zeep, en mondmaskers tot stickers op de speelplaats om afstand te bewaren en de looprichting aan te duiden. Hoogst noodzakelijk voor een veilige heropstart. Maar ze hebben moeten stretchen, leerkracht en directie, ver weg van de kerntaak van onderwijs: vormen, motiveren, groeikansen geven.  

Tegelijk was de waardering voor onze leerkrachten nog nooit zo groot en zo breed gedeeld. Juffen en meesters zetten zich elke dag keihard in om met hun leerlingen in verbinding te blijven. Via een scherm, door brieven te sturen, door creatieve opdrachten te verzinnen, werkbundels te bezorgen. Ook door hun leerlingen moed in te spreken, ze eenvoudig en tegelijk heel krachtig te vragen hoe het gaat.

Intussen is voor iedereen duidelijk dat het schoolgebouw meer is dan een refter, klaslokalen en een speelplaats. Het is een plek waar leerlingen samenkomen, kinderen van ver en dichtbij elkaar ontmoeten, waar ze zichzelf tegenkomen. De plaats waar experiment in een veilig kader mogelijk is voor alle leerlingen.

Kansen

De school trekt ook kansen gelijk. Nu kinderen en jongeren niet naar school kunnen, zien we hoe ongelijkheden groeien omdat de randvoorwaarden voor te leren niet voor iedereen vervuld zijn. Die situatie blijkt vooral de bestaande problemen te vergroten. Voor de ene leerling is het een uitdaging naar meer creativiteit en veerkracht, een kans talenten te ontdekken en digitale vaardigheden te oefenen. Voor de andere leerling sluit het gebrek aan fysieke en mentale ruimte de leerkansen uit. Kinderen uit ontwrichte gezinnen zien elke dag thuis af. Nieuwkomers zien de kansen om Nederlands te oefenen slinken. Leerlingen met leermoeilijkheden voelen de afstand groter worden. Kansrijk versus kansarm. Een wereld van verschil.

De leerlingen die de crisis ongemeen hard voelen - in hun hoofd, in hun lijf, in hun kansen - zitten niet uitsluitend in de overgangsjaren.

De leerlingen die de crisis ongemeen hard voelen - in hun hoofd, in hun lijf, in hun kansen - zitten niet uitsluitend in de overgangsjaren. Dankzij de inspanningen van de juf of meester hebben die kinderen misschien al wel enkele keren naar adem kunnen happen de voorbije weken. De focus op het afvinken van leerplandoelen voor enkele prioritaire jaren, fnuikt echter de aandacht die scholen en leerkrachten kunnen geven aan wie die aandacht meer dan ooit nodig heeft. Die aandacht opbrengen en de verbinding zoeken, wordt nu moeilijker. Want opvang én lessen én preteaching, en ontsmetten.

De focus op leerstof en kennis heeft ons gedwongen enkel te werken aan een veilige heropstart van de klas als centrum van kennisoverdracht. De scholen hebben dat ijverig gedaan. Tegelijk voelt het koud aan. Want scholen zijn zo veel meer dan dat. Leerkrachten zijn veel meer dan kennisoverdragers. Elke leerling verdient het terug te keren naar school, al was het maar één dag per week. Elke leerling verdient zuurstof in de vorm van les of van een talentgericht opvangaanbod. Want leren is zo veel meer dan enkel wiskunde of spelling. Dat had het uitgangspunt moeten zijn en dat had centraal moeten staan in de heropstart van de scholen. In Leuven zullen we ten volle onze verantwoordelijkheid nemen, zodat meer jongeren met meer gelijke kansen aan het nieuwe schooljaar kunnen starten.

Lees verder

Gesponsorde inhoud