Advertentie

Topbenoemingen cruciaal voor sérieux Europese Unie

Brexit-onderhandelaar Michel Barnier wordt getipt als de volgende voorzitter van de Europese Commissie ©REUTERS

Het invullen van de Europese topfuncties belooft een delicate oefening te worden, maar ze is cruciaal voor de Europese geloofwaardigheid.

Het is verwarring troef in Brussel over hoe de resultaten van de Europese verkiezingen zullen uitwerken in de benoeming van de nieuwe Commissievoorzitter en zijn team, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) en de voorzitter van de Europese Raad. Een belangrijke verschuiving staat op til in het Europees Parlement, waar de twee grootste groepen, de EVP en de PES, niet meer de meerderheid zullen hebben. Ze gaan de steun nodig hebben van een derde fractie om één kandidaat voor te stellen na de verkiezingen. De Europese leiders lijken daarvan gebruik te maken om hun kandidaat - de brexitonderhandelaar Michel Barnier -door te drukken, hoewel niets tot nu toe officieel is.

De nieuwe leider van de Europese Commissie moet een internationale reputatie hebben en een brede politieke steun genieten.

Vijf jaar geleden werd het ‘Spitzenkandidaten’-systeem ingevoerd. De kandidaat van de grootste groep van het Europees Parlement zou ook de voorzitter van de Commissie worden, hetgeen de EU democratischer maakt. Met Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker kregen we de eerste ‘politieke’ Commissie, waar de posten werden verdeeld onder leden van de twee controlerende fracties van het Europees Parlement.

Maar de versplintering van de fracties en de versterking van de extremen bemoeilijkt het vinden van een meerderheid. Daarenboven is het best mogelijk dat er geen brexitakkoord is voor 23 mei en dat de Britten hun zetels behouden in het Europees Parlement, althans voorlopig. En dat maakt die coalitievorming nog onduidelijker.

Ongeschreven regel

Officieel hebben de EVP en de PES hun ‘Spitzenkandidaat’, maar weinigen geloven dat de Duitser Manfred Weber, de EVP-kandidaat, verkozen wordt tot Commissievoorzitter. Een ongeschreven regel vereist dat de Commissievoorzitter uitgebreide regeringservaring moet hebben, en best ook eerste minister geweest is. De Nederlander Frans Timmermans kan kans maken, maar hij heeft beperkte regeringservaring, en zijn PES-fractie zal volgens alle polls fors terugvallen, tenzij de Britse Labour-afgevaardigden meestemmen.

Barnier kan dus de meest geschikte kandidaat zijn, als voormalig EU-commissaris, minister en Europarlementslid. Hij heeft er de voorbije twee jaar alles aan gedaan om zijn imago als ‘présidentiable’ klaar te stomen. Maar daar zal het Europees Parlement dan mee moeten instemmen tijdens de eerste plenaire zitting in juli, wat dan weer tot een breuk kan leiden met de Europese Raad.

De EU moet au sérieux genomen worden, zo niet is Europa de speelbal van andere wereld machten.

Een Franse Commissievoorzitter zou betekenen dat de volgende belangrijke post, de voorzitter van de ECB, aan een ander groot eurozoneland toekomt. Dat maakt dan van Jens Weidmann, de voorzitter van de Bundesbank, de meest geschikte kandidaat. Het mandaat van de huidige Italiaanse ECB-voorzitter Mario Draghi loopt af op 31 oktober. Zijn vervanging is de gevoeligste Europese benoeming waarover ook tegen juli moet worden beslist. Weidmann is misschien de eerste in lijn, en Duitsland vindt dat de ECB-voorzitter wel eens een Duitser mag zijn. Maar het Europees Parlement moet ook zijn benoeming goedkeuren, en de soms eurosceptische houding van de Bundesbank-voorzitter tijdens de eurozonecrisis kan hem parten spelen.

De namen voor de andere posten zullen snel volgen. De belangrijkste zijn de hoge vertegenwoordigen voor Buitenlands Beleid, de opvolger van Federica Mogherini, en de voorzitter van de Raad, de opvolger van Donald Tusk. Beiden moeten van een andere fractie en een ander land zijn, en ten minste een van hen moet een vrouw zijn. Mogherini zal, met Matteo Salvini en de Lega in Italië, zeker niet herbenoemd worden, hoewel ze de job van Europees buitenlandminister onvermoeibaar heeft ingevuld. En zoals vijf jaar geleden gebeurde met Tusk zal er ook een vertegenwoordiger van de nieuwe lidstaten een post moet krijgen in de hogere echelons van de EU.

Laatste kans

Maar zal de EU-Commissie een ‘politieke’ Commissie blijven? Juncker werd initieel met veel scepsis onthaald - denk aan de houding van de voormalige Britse premier David Cameron, en over de incidenten met de Nederlander Jeroen Dijsselbloem. Desondanks is de ‘Commissie van de laatste kans’ er toch in geslaagd een positieve balans neer te leggen, volgens onze analyse (beschikbaar op CEPS website). Denk maar aan Junckers plan voor investeringen, de handelsakkoorden en onderhandelingen, de EU als regelgever (met de GDPR-privacyrichtlijn) en in het mededingingsbeleid (met de boetes voor Apple, Amazon en Google), de ‘rule of law’.

Vandaar het belang van de personaliteit die de Commissie leidt: hij of zij moet een internationale reputatie hebben en een brede politieke steun genieten, en een gesprek als gelijke kunnen voeren met de Amerikaanse president Donald Trump of met de Chinese leider Xi Jinping.

De EU moet au sérieux genomen worden, zo niet is Europa de speelbal van andere wereldmachten. En die sérieux begint met de topposities.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud