opinie

Trump verlamt de Republikeinse partij

hoogleraar internationale politieke economie aan de Johns Hopkins Universiteit in Washington, DC.

Ondanks zijn nederlaag zal Donald Trump nog lang de Republikeinse partij beïnvloeden. Dat is geen goede zaak voor de Verenigde Staten.

De overwinning van Joe Biden en Kamala Harris in de Amerikaanse presidentsverkiezingen was ruimer dan gevreesd. Traditionele rode staten als Georgia en Arizona kleurden blauw, en de Democratische bolwerken Pennsylvania, Michigan en Wisconsin werden heroverd. De blauwe golf waarvan veel Democraten hadden gedroomd, bleef wel uit, maar Biden haalde het met evenveel kiesmannen (306 tegen 232) als Donald Trump in 2016 van Hillary Clinton. Kellyanne Conway, de geslepen topadviseur van Trump, sprak vier jaar geleden van een electorale aardverschuiving. Trump weigert openlijk zijn verlies toe te geven, al heeft hij sterk tegen zijn zin toelating gegeven geld vrij te maken voor Bidens overgangsteam.

Trump heeft verloren, maar deed het veel beter dan gedacht, net als zijn Republikeinse partij. Met bijna 74 miljoen voorkeurstemmen - 11 miljoen meer dan in 2016 - verbrijzelde Trump het record van Barack Obama in 2008, die toen 69 miljoen Amerikanen kon bekoren. Het probleem voor Trump is dat Biden het met 80 miljoen stemmen nog veel beter deed.

Trump trok nieuwe kiezers aan bij etnische minderheden, vooral bij latino’s, zwarten en moslims. De kans is groot dat de Senaat in Republikeinse handen blijft als de partij begin januari een van de twee senaatszetels in Georgia wint. In het Huis van Afgevaardigden won de Republikeinse partij zetels. Het wordt geen sinecure voor voorzitster Nancy Pelosi om haar nipte en bonte Democratische meerderheid samen te houden.

In het Huis van Afgevaardigden won de Republikeinse partij zetels. Het wordt geen sinecure voor voorzitster Nancy Pelosi om haar nipte en bonte Democratische meerderheid samen te houden.

De Republikeinen zitten met een probleem. In de voorbije vier jaar heeft Trump de partij bijna volledig naar zijn eigen beeld veranderd. Dat kan deels verklaren waarom zo weinig sterkhouders van de Grand Old Party openlijk met Trump durven te breken of de absurditeit van zijn rechtszaken tegen de verkiezingsresultaten aan de kaak durven te stellen.

Rudy Giuliani, de voormalige burgemeester van New York die de juridische strijd tegen de uitslag in goede banen moet leiden, is al twintig jaar niet meer in een rechtbank geweest. Hij maakt de ene flater na de andere. Gerenommeerde advocatenkantoren die Trump na de verkiezingen adviseerden, hebben afstand genomen van zijn campagne. Maar waarom zijn zoveel Republikeinse gouverneurs, afgevaardigden en senatoren bang om een streep te trekken onder het Trump-tijdperk?

Wolk van wantrouwen

Trumps poging tot coup d’état is gedoemd te falen. Maar hij wil voldoende twijfel zaaien bij zijn achterban over de legitimiteit van toekomstig president Biden en vicepresident Harris. Als hij de verkiezingen niet kan stelen, wordt het verhaal dat de Democraten Trump de overwinning illegaal hebben ontfutseld door grootschalige electorale fraude. Een meerderheid van Trumps kiezers gelooft dat, al heeft niemand daar ook maar één bewijs van gezien. De machtsoverdracht komt er, maar de donkere wolk blijft hangen zolang Trump Biden niet erkent als wettige president. Ongeveer 40 procent van de Amerikanen zal het ook zo zien.

Door zijn populariteit in de partij kan Trump misschien de controle behouden over het Republikeins Nationaal Comité, zeker als huidig voorzitter en Trump-vertrouwelinge Ronna McDaniel in januari wordt herverkozen. Trump heeft voldoende macht in de partij en invloed op haar kiezers dat hij de carrière van andere Republikeinen kan maken of breken. Toen de Republikeinse gouverneurs van Ohio en Georgia aangaven dat het tijd was voor Trump om zijn nederlaag toe te geven, dreigde hij ermee een tegenkandidaat voor hun gouverneurschap te steunen bij de voorverkiezingen in 2022.

Mitch McConnell, de cynische leider van de Republikeinen in de Senaat, blijft Trump steunen omdat de kiezers in Georgia in januari weer naar de stembus moeten en omdat er veel minder enthousiasme zal zijn voor de twee Republikeinse kandidaat-senatoren zonder Trumps steun. Er gaan ook stemmen bij de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden op om de Trump-campagnemachine en haar legendarische rally’s te gebruiken om de Republikeinen in 2022 aan de meerderheid te helpen.

We mogen ons opmaken voor het spektakel van een twitterende Trump die vanuit Mar-a-Lago, zijn landgoed in Palm Beach in Florida, een schaduwregering leidt om zich in het nieuws te houden en zijn campagne voor het Witte Huis in 2024 klaar te stomen.

Voor de Republikeinse partij heiligt het doel de middelen. Zolang Trump zijn greep op de partijmachine en zijn kiezers behoudt, durven velen geen afstand te nemen. En zolang de tegenstanders van Trump een minderheid in de partij blijven, gaat het Trump-virus niet weg en blijft de partij flirten met xenofobie, protectionisme, populisme en nationalisme. Dit is al lang niet meer de partij van Ronald Reagan en de twee George Bush'en. We zijn nog lang niet verlost van Trump.

Matthias Matthijs Hoogleraar internationale politieke economie aan Johns Hopkins Universiteit in Washington DC.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud