opinie

Trump voert ongekende onzekerheden op

Hoofdeconoom BNP Paribas Fortis

Met zijn bijna ‘full house’ van haviken in het Witte Huis voert president Donald Trump de ‘unknown unknowns’ naar nieuwe hoogten. De onzekerheid negeren zoals de markten vooral gedaan hebben, wordt steeds moeilijker.

‘De man die nog nooit een oorlog zag die hij niet graag had.’ Zo staat de nieuwe veiligheidsadviseur van de Amerikaanse president bekend bij vriend en vijand. De voorbije vijftien jaar pleitte John Bolton, die een decennium geleden moest stoppen als Amerikaans ambassadeur bij de Verenigde Naties wegens zijn té extreme standpunten, voor een radicale confrontatie met Iran. ‘Een preventieve aanval op Noord-Korea is perfect legitiem voor de VS, rekening houdend met de dreiging die uitgaat van de Noord-Koreaanse nucleaire wapens’, aldus Bolton. Ook voor China heeft hij een veel agressiever militair en economisch beleid in petto.

Het belangrijkste en moeilijkst in te schatten risico is dat van een politieke schok.

Het tempo waarin gematigde stemmen uit het Witte Huis worden gezet, is ongezien. Moesten de voorbije maand hun biezen pakken: communicatiedirecteur Hope Hicks, economisch adviseur en globalist Gary Cohn, minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, vice-directeur FBI Andrew McCabe, en nu dus generaal Herbert McMaster. Nog te gaan om een huis vol nationalistische hardliners te hebben: kabinetschef John Kelly en minister van Defensie James Mattis.

Populisme en het succes van extreme figuren nemen wereldwijd toe. Ray Dalio, de oprichter van Bridgewater, ‘s werelds grootste hefboomfonds, creëerde een ‘conflictmeter’. De indicator kijkt onder meer naar het voorkomen van bepaalde woorden in de media en indicaties op conflicten. De analyse van al die data levert alarmerende conclusies op. Het percentage van de stemmen dat gaat naar populistische kandidaten, is toegenomen van 7 procent in 2010 tot 35 procent in 2017. Slechts één keer in de geschiedenis kwam een gelijkaardige snelle beweging voor: in de jaren ’30, net voor de Tweede Wereldoorlog.

©doc

De toename van de globale ongelijkheid draagt hier ongetwijfeld toe bij. Vooral in de VS nam die fors toe. Daar gaat de 1 procent van grootste verdieners aan de haal met 20 procent van het totale inkomen voor belastingen. De absolute piek van 21,4 procent van 1929 ligt binnen handbereik. Hetzelfde geldt voor de verdeling van de Amerikaanse welvaart, waarvan 39 procent richting top-1-procent gaat.

Ongelijkheid en de opkomst van populistische regeringen vergroten de onzekerheid. Niemand weet welke richting het met Noord-Korea en Venezuela zal uitgaan. Maar ook Turkije, Rusland, Iran en ’s werelds voormalig baken van stabiliteit, de VS, zijn compleet onvoorspelbaar. Europa blijft evenmin gespaard. Polen en Hongarije maken de Europese Commissie het leven zuur. In Italië pogen twee populistische partijen een regering te vormen. In het Verenigd Koninkrijk is de kans op een communistische eerste minister over enkele jaren reëel.

‘[…] Er zijn gekende onzekerheden’, stelde voormalig minister van Defensie Donald Rumsfeld in 2002. ‘Dat wil zeggen: er zijn zaken waarvan we weten dat we ze niet weten. Maar er zijn ook de ongekende onzekerheden. Dit zijn zaken waarvan we niet weten dat we ze niet weten.’ Politieke conflicten vallen onder die ongekende onzekerheden, de ‘unknown unknowns’.

Macro-economische gebeurtenissen die de financiële markten de voorbije decennia troffen, vallen onder de gekende onzekerheden

De gevolgen voor de beleggers zijn belangrijk. Macro-economische gebeurtenissen die de financiële markten de voorbije decennia troffen, vallen onder de gekende onzekerheden. In die categorie vallen de vooruitzichten voor de groei en potentiële groei, het niveau waaronder de werkloosheidsgraad moet duiken om de inflatie hoger te duwen, het neutrale reële renteniveau waarop investeren en sparen in evenwicht is. We weten dat we die zaken niet weten. Vroeg of laat verrast één ervan de markt en volgt er een correctie. Het brengt risico met zich mee, maar via diversificatie kunnen we er ons tegen wapenen.

Huizenprijzen

De ongekende onzekerheden zijn zaken waar wij, of de centrale bankiers, zelfs niet aan denken. Of nog erger: zaken waarvan we zeker zijn, maar die achteraf niet blijken te kloppen. In de VS dacht niemand voor de Grote Financiële Crisis dat huizenprijzen ook stevig onderuit konden gaan (en vandaag zijn er in België heel wat mensen die mening toegedaan). Het risico van de hoge schuldpositie van enkele Europese landen is ook van de radar. Het belangrijkste en moeilijkst in te schatten risico is echter dat van een politieke schok.

Dat is geen risico, dat is onzekerheid. Het verschil tussen beide is groot. De mogelijke uitkomsten van een preventieve aanval op Noord-Korea kennen we niet, laat staan dat we er waarschijnlijkheden kunnen aan toekennen. Dat maakt het nagenoeg onmogelijk om erop te anticiperen. We negeren het, en dat hebben de financiële markten sinds het aantreden van Trump grotendeels gedaan.

Met een ‘full house’ van nationalistische haviken in het Witte Huis aan de ene kant en ‘totalitaire’ leiders aan de andere neemt de onzekerheid alleen maar toe. Dat negeren wordt steeds moeilijker, als belegger erop anticiperen blijft een probleem. Financiële activa kopen die garen spinnen uit conflictsituaties, zijn een goed compromis.

Lees verder

Gesponsorde inhoud