opinie

Vaccins zijn noodzakelijk, maar niet altijd voldoende

Professor Publieke Economie aan Stirling University in Schotland en verbonden aan de KU Leuven

Een brede vaccinatiegraad is de fundering van het rijk der vrijheid, maar het dak bouwen we zelf. Zonder investeringen in zorg en ventilatie en het aanmoedigen van thuiswerk lijkt dat moeilijker.

Als we de voorbije weken iets hebben geleerd, is het dat het ‘vaccinterbellum’ op z’n einde loopt. Het rijk der vrijheid lijkt uit. Een blik op zowat alle statistieken toont dat de vaccins wonderwel werken, maar helaas niet alles oplossen. Oostenrijk is een pijnlijk voorbeeld. In de landelijke en bergachtige gebieden is de vaccinatiegraad lager, in en rond Wenen veel hoger. En hoewel dokters in ziekenhuizen in Salzburg weer moeten beslissen over leven en dood, loopt ook in Wenen de situatie langzaamaan uit de hand.

Ons blindstaren op de 10 procent niet-gevaccineerden in Vlaanderen is geen oplossing.

De reden is simpel. De vaccins beschermen heel goed tegen een ziekenhuisopname, maar na een vijftal maanden wat minder goed tegen overdracht. Dat maakt dat het virus zelfs met een hoge vaccinatiegraad nog altijd kan circuleren en de druk op de ziekenhuizen kan toenemen, want ook gevaccineerden lopen een klein risico om daar te belanden. Die druk was veel hoger geweest zonder de vaccins. Daar mogen we de wetenschap dankbaar voor zijn.

De essentie

  • De auteur
    Willem Sas is professor publieke economie aan de Universiteit van Stirling (Schotland) en verbonden aan de KU Leuven.
  • De kwestie
    Een brede vaccinatiegraad is de fundering van het rijk der vrijheid, maar het dak bouwen we zelf.
  • Het voorstel
    Zonder investeringen in zorg en ventilatie en het aanmoedigen van thuiswerk is het rijk der vrijheid moeilijk realiseerbaar.

Ons blindstaren op de 10 procent niet-gevaccineerden in Vlaanderen is geen oplossing. Die harde kern krijg je niet zomaar mee, en zelfs al is iedereen gevaccineerd, dan nog doet het virus de ronde. De eerste studies rond de boosters zijn wat dat betreft heel hoopgevend, maar er is geen garantie dat ze meteen even goed zullen beschermen tegen nieuwe varianten als Omikron. Een bredere langetermijnstrategie met een focus op de endemische fase lijkt op haar plaats. Daar kunnen we nu al stappen voor zetten.

Vangnet

Naast het zo snel mogelijk zetten van die derde prik, kunnen we de gezondheidszorg zelf boosten. Omdat de crisis nog jaren kan duren en we niet weten welke andere crisissen ons te wachten staan, komt dat in feite neer op het spannen van een vangnet onder onze zorg. In Nederland is de vaccinatiegraad even hoog als hier, maar de ICU-capaciteit (intensieve zorg) veel lager, wat de strengere maatregelen daar verklaart. Dat vangnet bestaat in eerste instantie uit meer ICU-, vaccinatie- en testcapaciteit, maar zeker ook uit steun voor de eerste lijn. Er is nog altijd budgettaire ruimte voor dergelijke productieve investeringen, dus laat de geldpers van de Europese Centrale Bank dat maar financieren.

Hadden de vaccins beter gewerkt tegen besmetting, dan kon je nog begrijpen dat we het installeren van betere ventilatiesystemen uitstelden. Nu is er geen excuus meer.

Subsidies voor betere ventilatiesystemen zijn een tweede optie. Waarom dat niet verplicht maken voor alle grote (kantoor)gebouwen en scholen, en ook de controles op CO2-meters in de horeca beter organiseren? We weten al meer dan een jaar dat het virus zich hoofdzakelijk verspreidt via de lucht, en vooral in afgesloten ruimten, waar de aerosolwolk kan opbouwen, net zoals sigarettenrook. Een betere ventilatie en luchtfilters zijn de logische oplossing, maar helaas kost dat veel geld en (technische) moeite.

Hadden de vaccins beter tegen transmissie gewerkt, dan kon je nog begrijpen dat we dit uitstelden. Nu is er geen excuus meer. Zeker omdat studies uitwijzen dat goed geventileerde ruimtes sowieso een betere leeromgeving en werkplek zijn, want betere lucht betekent minder ziektes in het algemeen. Zulke investeringen verhogen ook onze productiviteit in ‘normale’ tijden. Ze mogen gerust op het kerstlijstje van de geldpers.

Telewerk

Maar zelfs al gaan we voluit voor al die investeringen, waarvan de kostprijs verre van opweegt tegen het lamleggen van een hele economie, dan zijn we er nog niet. Om dat lockdownrisico helemaal weg te nemen moeten we relatief snel kunnen schakelen op de werkvloer. Als de cijfers boven een bepaald niveau stijgen, moet telewerk de norm worden. Experts moeten zich uitspreken over de drempelwaarden, en welke jobs daarvoor in aanmerking komen, maar het principe is duidelijk.

Als we op de rand van de afgrond staan, werken we zo veel mogelijk thuis. Dat zal altijd leiden tot een zeker efficiëntieverlies, maar het moet voor werkgevers duidelijk zijn dat het alternatief van een lockdown veel erger is.

Als we op de rand van de afgrond staan, werken we zo veel mogelijk thuis. Dat zal altijd leiden tot een zeker efficiëntieverlies, maar het moet voor werkgevers duidelijk zijn dat het alternatief van een lockdown veel erger is. De geldpers kan de financiële steun aan bedrijven en werknemers helaas niet elk jaar blijven betalen.

In Oostenrijk zouden mensen meteen tekenen voor al die stappen, maar daar is het al te laat. Daar staan vaak geen operatiebedden meer klaar voor acute ingrepen, en is alles dicht. Maar als we de handen in elkaar slaan en mild zijn voor al diegenen die dat titanenwerk moeten uitvoeren, politici incluis, dan hoeft het hier nooit te laat te zijn. En zelfs al was dat werk niet nodig voor de huidige crisis, dan blijft het een investering in onze toekomst.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud