opinie

Van deegkneder naar betonmixer is niet zo ver

Geef toe, een ex-bakker die metser wordt, spreekt qua jobmobiliteit tot de verbeelding. Toch kunnen dit soort transities de arbeidsmarkt meer in beweging krijgen. En met een nauwkeurige blik op interessegebieden kan dat op een doordachte manier.

Premier Alexander De Croo (Open VLD) schuift ‘meer mensen aan het werk’ naar voor als een van de belangrijkste beleidsprioriteiten. Ook voor werkgevers is de situatie nijpend. In Vlaanderen kwamen er de jongste maanden vooral in de bouw (18.500 vacatures) een pak jobs bij. Tegelijkertijd zijn meer dan 6 op de 100 Vlamingen uit de beroepsbevolking op zoek naar een job. De Vlaamse arbeidsbemiddelingsdienst verduidelijkt: ‘Er zijn wel mensen die zich aanbieden, maar dikwijls hebben ze te weinig ervaring of niet de juiste opleiding.’

Mensen moeten hun horizon verruimen, maar je moet ze ook niet zonder kompas of landkaart de jungle insturen.

De Tijd bracht het verhaal van een moedige bouwonderneming die weigerde zich bij de situatie neer te leggen. Broers, zussen, neven en nichten van medewerkers werden gerekruteerd. ‘Zowel mensen uit de bouw, als mensen die nog nooit een slijpschijf, drilboor of bobcat van dichtbij hadden gezien’ konden zich aanmelden. Zo komt ook de ex-bakker in beeld die als metser aan de slag ging.   

De essentie

  • De auteurs
    Bart Wille is professor bedrijfspsychologie en hrm. Filip De Fruyt is professor differentiële psychologie en persoonlijkheidsonderzoek (Universiteit Gent).
  • De kwestie
    Een ex-bakker die metser wordt spreekt tot de verbeelding. Toch is die stap kleiner dan hij lijkt.
  • Het voorstel
    Zo'n transities krijgen de arbeidsmarkt meer in beweging. Met een nauwkeurige blik op interessegebieden kan dat doordacht gebeuren. 

‘In de oorlog om talent kijkt de bouw nu zelfs naar bakkers’, kopte het betreffende artikel. De titel laat doorschemeren dat beide beroepen weinig met elkaar gemeen hebben, waardoor een transitie van de ene context naar de andere als radicaal wordt voorgesteld. Is dat wel zo? 

Wetenschappelijke kijk

De loopbaanpsychologie onderzoekt wat beroepen uniek (of gelijkaardig) maakt en hoe mensen loopbaankeuzes maken. De psycholoog John Holland ontwikkelde aan de gerenommeerde Johns Hopkins University (VS) een model om de enorme verscheidenheid aan beroepen en bijbehorende interesses samen te vatten. Dat ‘Holland’-model maakt een onderscheid tussen zes brede interessegebieden: praktisch (werken met dingen), analytisch (het hoe en het waarom proberen te begrijpen), kunstzinnig (creativiteit, kunst en vrije en ongestructureerde activiteiten), sociaal (werken met mensen), ondernemend (organiseren, ondernemen, sturen en beïnvloeden) en conventioneel (gegevens, getallen, procedures en regels). Kortweg ‘PAKSOC’ (zie grafiek).

Dat raamwerk laat toe om voor een specifiek beroep te bepalen hoe sterk de aansluiting is met elk van de theoretische interessegebieden. Op die manier kunnen loopbaanadviseurs het PAKSOC-profiel van een beroep bepalen en aftoetsen in welke mate het aansluit bij de interesses van een werkzoekende.

Kijk even mee naar het resultaat van deze analyse voor de beroepen bakker en metser. Hogere scores wijzen op een sterkere overeenkomst met een interessegebied.

Het duidelijkst is de sterke aansluiting bij het ‘praktische’ interessegebied. Beide beroepen zijn fysiek zwaar. Spierkracht is belangrijk. En vooral: een goed gevoel voor timing. Zowel de bakker als de metser heeft een bepaald tijdsvenster waarin iets met het product moet gebeuren.

Ingewikkelde analyses (analytisch) zijn in beide beroepen niet erg belangrijk. In plaats daarvan ligt de focus op tastbare output. 

Ook de lagere score op sociaal is relevant. In beide beroepen moet je vooral zelfstandig kunnen zijn, maar toch ook soepel kunnen samenwerken. Bij de metser is wat meer onderlinge afstemming met anderen gewenst. De bakker is meer koning op zijn eilandje.

De score op conventioneel is hoger voor de bakker. Dat verwijst naar administratieve taken, zoals het bijhouden van lijsten met grondstoffen en het checken van receptuur. Daarnaast dient de bakker vaker te denken als verkoper, wat zich vertaalt in een hogere score op ondernemend. 

De bedoeling van deze analyse is duidelijk te maken dat het cruciaal is verder na te denken over beroepen en niet te blijven hangen bij etiketten zoals ‘bouw’, ‘bakkerij’, ‘onderwijs’ of ‘zorg’.

Tot slot zijn beide beroepen weinig kunstzinnig. Een uitzondering betreft de bonbonbouwer, die met fraaie kleuren en elegante krullen de fijnproever verleidt.

Wat moeten we hier nu mee? De bedoeling van deze analyse is duidelijk te maken dat het cruciaal is verder na te denken over beroepen en niet te blijven hangen bij etiketten zoals ‘bouw’, ‘bakkerij’, ‘onderwijs’, of ‘zorg’. Een zorgvuldige analyse laat toe dieperliggende raak- en verschilpunten te identificeren.

Uiteindelijk zal dat toelaten de broodnodige veranderingen op de arbeidsmarkt in goede banen te leiden. Mensen moeten hun horizon verruimen, maar je moet ze ook niet zonder kompas of landkaart de jungle insturen. ‘No employee left behind.' De ex-bakker had geen ervaring in ‘de bouw’, maar bovenstaande analyse toont aan waarom die overstap een kans op succes heeft en wat eventuele aandachtspunten zijn. Het inruilen van de deegkneder voor de betonmixer is minder vergezocht dan aanvankelijk gedacht.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud