opinie

Verdedigen liberalen Duitse financiële strengheid?

Docent Duitse geschiedenis aan KU Leuven/Campus Antwerpen en auteur van Scherprechters van de geest. Duits debat tot op het bot’

De liberale FDP wil het strenge Duitse financiële beleid behouden. Maar kan dat wel als voorzitter Christian Lindner geen minister van Financiën wordt?

Van gewoon voortgaan is geen sprake bij de Duitse regering-in-de-maak, die voor het eerst uit drie partijen zal bestaan: sociaaldemocraten (SPD), groenen (Bündnis 90/Die Grünen) en liberalen (FDP). ‘Weiter so’ had slechts gekund met een grote coalitie van christendemocraten (CDU/CSU) en sociaaldemocraten. Maar de kiezers hebben anders beschikt bij de verkiezing van de Bondsdag op 26 september. Het was vanaf het begin duidelijk dat de groenen en de liberalen op basis van hun goede resultaten tot elkaar veroordeeld waren om te bepalen of Olaf Scholz (SPD) dan wel Armin Laschet (CDU) kanselier zou worden.

Gezien de intenties en het programma werkt de toekomstige regering aan een linkser Duitsland.

De keuze is op Scholz gevallen, die allicht al op de Europese top van 16-17 december Duitsland als kanselier zal vertegenwoordigen. Sommige waarnemers zeggen wel eens dat Scholz veel weg heeft van zijn voorgangster Angela Merkel (CDU). Beiden ademen een zekere bedaardheid uit. Ideologisch naderen ze elkaar: Scholz behoort tot de rechtervleugel van de SPD, Merkel kwam over als het eerder linkse gezicht van de CDU.

Maar het tijdperk Merkel is voorbij. Ralph Brinkhaus, de fractievoorzitter van de CDU, waarschuwt voor het ‘meest linkse regeerprogramma’ dat de verkeerslichtcoalitie of ‘Ampel’ - naar het rood van de SPD, het geel van de FDP en het groen van Bündnis 90/Die Grünen - aan het bekokstoven is. Met de verhoging van het minimumloon van 9,60 naar 12 euro per uur haalt de SPD tot grote bezorgdheid van de werkgevers haar slag thuis. De Groenen hebben heel wat dure maatregelen ter redding van het klimaat op de agenda geplaatst. Migratie en familiehereniging zouden ook versoepeld worden. Ook maatschappelijk is er een ruk naar links, met de legalisering van cannabis en de verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd naar 16.

De essentie

  • De auteur
  • Dirk Rochtus is docent Duitse geschiedenis aan KU Leuven/Campus Antwerpen. Hij publiceerde onlangs ‘Scherprechters van de geest. Duits debat tot op het bot’.
  • De kwestie
  • De liberale FDP wil het strenge Duitse financiële beleid behouden.
  • De conclusie
  • De vraag is of dat beleid kan worden gehandhaafd als FDP-voorzitter Christian Lindner geen minister van Financiën wordt.

Linkse hardliners

Scholz mag dan wel een man van het centrum zijn, in zijn partij wemelt het van de linkse hardliners. De vraag is in welke mate hij zijn troepen onder controle heeft. Twee door de SPD geleide deelstaatregeringen hebben zopas een coalitiewissel doorgevoerd die de wenkbrauwen doet fronsen. In Mecklenburg-Vorpommern ruilt de SPD de CDU in voor de links-radicale Die Linke en in de stadstaat Berlijn neemt rood-groen diezelfde partij aan boord. Het overwicht in de Bondsraad, de deelstatenkamer, verschuift daarmee naar links. Dat verkleint voor de (federale) oppositie de kans via dit orgaan door de Bondsdag goedgekeurde wetten, en dus projecten van de 'Ampel', te blokkeren.

Christian Lindner, de voorzitter van de FDP, is niet ongevoelig voor de bezorgdheden van de ‘burgerlijke’ partijen, zoals die van centrumrechts heten. Hij zwoer in een opiniestuk in de Frankfurter Allgemeine Zeitung met de hand op het hart dat met de liberalen in de regering geen ‘Linksdrift’ zal volgen.

De FDP heeft stopsignalen geplaatst. Volgens de verkennende nota, die de basis voor de regeringsonderhandelingen vormt, komen er geen belastingverhogingen, gaan overbodige en inefficiënte subsidies en uitgaven voor de bijl en wordt niet geraakt aan de schuldenrem. Die bepaalt dat slechts voor 0,35% van het bruto binnenlands product aan kredieten mag opgenomen worden. De FDP wil ook geen ‘schuldenunie’ in Europa. Financieel behoudt Duitsland dus een eerder rechts gezicht. Dat geldt ook in zijn buitenlandse politiek, met het geloof in de ‘onmisbare rol’ van de NAVO.

Waakhond

De vraag is of de FDP met die stopsignalen een streng financiële beleid kan handhaven. Lindner zou graag minister van Financiën worden. In die functie moet hij als waakhond de grotere uitgaven van zijn collega-vakministers goedkeuren. Maar ook de groenen azen als de op een na grootste regeringspartij op die portefeuille en hopen de budgettaire gestrengheid van de liberalen te omzeilen. 

Ook de groenen azen op Financiën om de budgettaire gestrengheid van de liberalen te omzeilen.

In de overige domeinen gaat de FDP grotendeels mee met haar linkse coalitiepartners. Het is geen toeval dat haar secretaris-generaal Volker Wissing de FDP als een progressieve partij bestempelt - in de deelstaat Rijnland-Palts zetelde hij als minister van Economie in een verkeerslichtcoalitie.

Gezien de intenties en het programma werkt de toekomstige regering aan een linkser Duitsland. Ook al is nog onzeker hoe ze haar ambitieuze voornemens zal financieren, ze versterkt door haar politieke macht de culturele hegemonie van links bij onze oosterburen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud