opinie

Vladimir Le Pen is geen optie voor Europa

Voorzitter Open VLD

Ons land moet de extremen niet achternalopen, maar met democratische partijen een dam opwerpen tegen extremisme door samen te werken rond fundamentele hervormingen.

Europa staat mogelijk aan het einde van een cyclus. Sinds de Tweede Wereldoorlog kende ons continent alleen voorspoed. Niet dat armoede niet meer bestond, maar de balans was altijd positief. Dankzij economische samenwerking werd een brede middenklasse in Europa rijker, kon ze beter leven, meer reizen, en kreeg ze meer opleidingskansen. Het geloof in een wereld die almaar beter werd, was algemeen. Dat optimisme hapert nu, en dat kan bruuske politieke schokken teweegbrengen.

De populisten klagen vooral aan maar dragen geen oplossingen aan, en hangen tegelijk een maatschappijmodel aan dat niet democratisch is en dat in Oekraïne zijn lelijk gezicht laat zien.

De oorlog in Oekraïne, de energiecrisis en de hoge inflatie eisen een zware tol. Heel wat mensen zien hun energiefactuur ongelooflijk stijgen en verliezen koopkracht, ondanks beschermingsmechanismen zoals de automatische loonindexering en onze sterke sociale zekerheid. Ook de bedrijven kampen met sterke kostenstijgingen en dreigen in economisch zwaar weer te belanden. We zitten in een spiraal. Want een economische crisis daarbovenop zal niemands positie verbeteren. Die problemen komen voor in alle Europese landen en overal kijkt men naar de overheid om ze op te lossen.

De essentie

  • De auteur: Egbert Lachaert is de voorzitter van Open VLD.
  • De kwestie: Dat de extreemrechtse Marine Le Pen president van Frankrijk wordt, is niet ondenkbaar.
  • Het voorstel: Democratische partijen moeten een dam opwerpen tegen extremisme door samen te werken rond fundamentele hervormingen. Dan hoeft de dreiging in Frankrijk niet per se ook ons te beurt te vallen.

Net zoals tijdens de pandemie richten burgers zich tot de politiek. Die moet hen helpen. Politici schepten en scheppen de verwachting dat ze alles kunnen oplossen. Dat kunnen ze niet, en dat voedt het ongenoegen. Een ongenoegen waarvan extreme partijen op links en rechts dankbaar gebruikmaken. Zij surfen verder op die verwachting en omdat de meeste nog nooit bestuurden, kunnen ze maagdelijk beweren dat zij wel het beloofde land zullen creëren. 

Failliete recepten

Communistische of extreemrechtse recepten hebben nochtans al lang hun failliet bewezen. De linkse economische ideeën die extreemlinks en -rechts verbinden, om de overheden keer op keer nog meer geld te laten uitgeven, oogsten snel applaus, maar leiden binnen de kortste keren tot het failliet van de staat, en finaal tot algemene verarming. Helaas gedragen andere partijen zich vaak als afkooksels van de extremen, met beloftes en aankondigingen.

Die spanning tussen democratische partijen en populisten bestaat al lang, maar wordt scherper door de huidige crisis. Omdat de koopkrachtproblemen zich vandaag scherp stellen, maar ook omdat op de achtergrond een clash woedt tussen democratie en totalitaire dictatuur. De populisten klagen vooral aan, maar dragen geen oplossingen aan. Tegelijk hangen ze een maatschappijmodel aan dat niet democratisch is en dat in Oekraïne zijn lelijk gezicht laat zien. Dat maakt deze crisis zo existentieel.

De verkiezing van Donald Trump werd onwaarschijnlijk geacht, maar gebeurde toch. Omdat hij beter kon inschatten waar de Amerikaanse doorsneekiezer van wakker lag. Zo kan het straks ook lopen in Frankrijk.

Op 24 april dreigt een cruciale dominosteen om te vallen. Het is niet ondenkbaar dat Marine Le Pen het haalt in de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen. Denk aan de verkiezing van Donald Trump. Die werd onwaarschijnlijk geacht, maar gebeurde toch. Omdat hij beter kon inschatten waar de Amerikaanse doorsneekiezer van wakker lag. Zo kan het straks ook lopen in Frankrijk. Le Pen legt de vinger op de wonde van de koopkrachtproblemen, en president Emmanuel Macron heeft nog geen overtuigend antwoord geformuleerd.

Begrijp me niet verkeerd. Als vooruitgangsdenker en democraat hoop ik natuurlijk vurig op een herverkiezing van Macron. Als hij het toneel verlaat, zal dat verstrekkende gevolgen hebben. De houding van Europa in de oorlog in Oekraïne zal milderen, waardoor de Russen vrij spel krijgen bij hun oorlogsmisdaden. Misschien belanden we weer in een Europa waar ieder land eigen soevereiniteit wil en het protectionisme welig zal tieren, met het gevolg dat we finaal nog meer verarmen. De verkiezing van Le Pen zou rampzalig zijn.

Beleidspartijen

Of Macron nu wint of verliest, in ieder geval breekt een nieuwe strijd aan in Europa. In alle landen, ook bij ons, zal een antwoord geformuleerd moeten worden op de uitdagingen waarvoor we staan. Beleidspartijen zullen dat op een eerlijke manier moeten doen. Deze crisis vraagt tijd en ernstige hervormingen. Maar als we die intelligent aanpakken, kunnen we hier sterker uitkomen. Met een slimme aanpak creëren we zuurstof voor burgers en bedrijven, door de overheid te hervormen. Een overheidsbeslag van meer dan 50 procent kan je je gewoon niet meer veroorloven.

Of Macron nu wint of verliest, in ieder geval breekt een nieuwe strijd aan in Europa.

Als we het goed aanpakken, hervormen we de energiemarkt niet door mensen geld te geven om bij de fossiele brandstoffen te blijven plakken, maar door te innoveren en met een creatief plan onze energieonafhankelijkheid te organiseren. Postcovid moeten we ook een internationaal debat aangaan over de vruchten van de wereldmarkt. Een vrije markt dient om burgers welvaart te bezorgen, niet om de macht over essentiële grondstoffen in de handen van monopolisten, enkele staatsbedrijven of grote multinationals te leggen. Dat is geen vrije markt, maar een halve dictatuur van grote spelers.

Laat ons de extremen niet achternalopen, maar met democratische partijen een dam opwerpen tegen extremisme door samen te werken rond fundamentele hervormingen. Dan hoeft de dreiging in Frankrijk niet per se die voor ons land te worden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud