opinie

Wachten op de volgende crisis

Peter Vanden Houte

Tien jaar na de val van Lehman zal weer eindeloos worden gepalaverd over de hervormingen in de banksector, en of die volstaan. Er zou beter ook meer aandacht gaan naar de macro-economische oorzaken van crisissen, want ook nu hangen er onweerswolken.

Toen de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 failliet ging, was de financiële crisis eigenlijk al een jaar aan de gang. De daling van de Amerikaanse vastgoedprijzen had ertoe geleid dat alle financiële producten die op Amerikaanse hypotheekleningen waren gebaseerd ineens werden gedumpt, terwijl de markt voor die activa was opgedroogd. Dat creëerde een wereldwijde risicoaversie die uiteindelijk ook als een orkaan de banksector en de reële economie zou treffen.

©Thierry du Bois

Nochtans komen zulke crisissen niet als een donderslag bij heldere hemel. De gebruikelijke ingrediënten zijn een lange expansie waarbij risicovol investeringsgedrag en schulden toenemen. Als centrale banken op een bepaald moment op de rem gaan staan en de bomen niet langer tot in de hemel lijken te groeien, kunnen sommige met schulden beladen ondernemingen of landen niet meer rekenen op een sterke economische groei om te overleven. Dat doet de risicopremies pijlsnel stijgen, wat de waardering van heel wat activa onder druk zet.

De verguisde Alan Greenspan, wiens jarenlange lagerentebeleid door sommigen als de aanleiding voor de crisis wordt gezien, had op de Jackson Holeconferentie in september 2005 nochtans gewaarschuwd dat ‘de geschiedenis niet mals is geweest voor de periodes na een tijdperk van lage risicopremies’.

Aan de zijlijn wachten om te schuilen voor een mogelijk onweer is voor heel wat spelers op de markten geen optie.

Maar aan de zijlijn wachten om te schuilen voor een mogelijk onweer is voor heel wat spelers op de financiële markten geen optie. Wie vandaag zijn geld in cash aanhoudt, haalt nul procent rendement. Daarom geldt voor velen nog altijd de intussen beruchte uitspraak van de toenmalige CEO van Citigroup Chuck Prince: ‘Zolang de muziek blijft spelen, moet je opstaan en dansen.’

Opnieuw zijn de schulden wereldwijd fors toegenomen en zijn de risicopremies aan de lage kant, al zijn ze sinds begin dit jaar al wat gestegen.

De economische groei is nog altijd op het appel, maar nu de Federal Reserve in de Verenigde Staten de geldkraan verder blijft dichtdraaien, zou het niet onlogisch zijn dat de wereldwijde economie in de loop van 2019 wat stoom moet aflaten. Dat gaat vermoedelijk opnieuw een paar zwaar in de schuld stekende ondernemingen of overheden parten spelen, wat zich zal vertalen in hogere risicopremies en meer volatiliteit op de markten. Wie volop in minder kredietwaardig papier heeft belegd, zal verliezen moeten boeken. We zien trouwens al signalen in die richting met de meer kwetsbare groeilanden, die nu al klappen krijgen.

In de war

Dat scenario zou de exitstrategie van de Europese Centrale Bank (ECB) danig in de war kunnen sturen. Kan de ECB de rente beginnen op te trekken op een moment dat de groeidynamiek in de tweede helft van 2019 begint te stokken? De banken zijn nu al niet gelukkig met de lage rente en de platte rentecurve die de rentemarge aantasten, al zouden stijgende kredietmarges wat tegengewicht kunnen bieden.

Het is niet omdat de banksector bij de vorige crisis in het midden van de storm stond dat dat in de toekomst weer zo moet zijn.

Andere financiële spelers zoals verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen kunnen schade ondervinden. Ze hebben de voorbije jaren in meer risicovolle en minder liquide activa moeten beleggen om de vereiste rendementen te kunnen halen. Uit onderzoek van de Britse professoren Dimson, Marsh en Staunton blijkt dat rendementen op de markten in het verleden zeer laag waren in de vijf jaren volgend op een periode van negatieve reële rentevoeten.

Sommigen voorspellen al jaren een volgende financiële crisis die nog veel erger zal zijn dan de vorige. Zo’n vaart hoeft het niet te lopen. Maar het lijkt duidelijk dat enkele omgevingsfactoren opnieuw in een richting evolueren die tot meer turbulentie kan leiden.

Op zich is dat niet abnormaal. Om de tien jaar heb je wel eens een economische inzinking die gepaard gaat met financieel onweer. En het is niet omdat de banksector bij de vorige crisis in het midden van de storm stond dat dat in de toekomst weer zo moet zijn. De negatieve effecten kunnen zich op andere vlakken manifesteren. Als we de maatschappelijke en politieke evoluties in een aantal landen bekijken, is de vraag tien jaar na Lehman Brothers misschien niet zozeer of de banksector genoeg is hervormd, maar of de socio-economische structuren robuust genoeg zijn om een nieuwe economische inzinking te doorstaan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content