opinie

Wall Street, wantrouw je ‘vriend' Trump

Etienne de Callataÿ

De Amerikaanse president Donald Trump heeft dan wel de belastingen voor de Amerikaanse bedrijven verlaagd, wat Wall Street pleziert, maar je kan je afvragen wie er vijanden nodig heeft met zulke vrienden.

Door Etienne de Callataÿ, hoofdeconoom Orcadia Asset Management

Bij zijn aanstelling door president Eisenhower als Amerikaans minister van Defensie in 1953 deed Charles E. Winston de volgende uitspraak: ‘Wat goed is voor General Motors, is goed voor de Verenigde Staten’.

Was die bewering van de voormalige baas van GM toen al bedrieglijk, in de huidige geglobaliseerde wereld is ze dat des te meer. Begin jaren 50 waren er vanzelfsprekend al multinationals. GM was er trouwens een van. Toch stond de internationale handel niet op het niveau van vandaag. De bedrijven konden toen minder makkelijk de lonen in toom houden door de productie te verhuizen. Of de bijdrage aan de overheidsfinanciën verminderen door de belastbare basis te verhuizen. De vennootschapsbelasting bedroeg in de jaren 50 meer dan 50 procent. Blijkbaar zonder de ondernemerszin te fnuiken.

De bedrijfsresultaten zullen vanzelfsprekend geflatteerd worden, maar wel met een verhoging van het risico op crisissen en catastrofes.

De internationalisering van de economie en de ondernemingen heeft de banden tussen de overheid en de grote bedrijven verre van doorgeknipt. De overheid staat nog altijd klaar om de belangen van haar ‘nationale kampioenen’ te verdedigen. De manier waarop Frankrijk zich achter de belangen van haar grote banken schaarde - voor en na het uitbarsten van de financiële crisis - is een goed voorbeeld. Het toont ook duidelijk aan dat niet alleen de Amerikanen in dat bedje ziek zijn.

©Photo News

Steun aan ‘nationale belangen’ is een goed voorbeeld van het bekende prisoner’s dilemma. Iedereen heeft er belang bij dat niemand zich zo gedraagt. Als één partij denkt dat ze ermee weg zal geraken en het toch doet, heeft de rest er belang bij om het ook te doen waardoor iedereen slechter af is. Noch de Wereldhandelsorganisatie noch de Europese Commissie lijken dat coördinatieprobleem te kunnen oplossen.

Donald Trumps interpretatie van de beurshausse sinds zijn verkiezing in 2016 belichaamt perfect het door elkaar halen van het algemeen belang en het belang van de ondernemingen. Dat hij er een validatie van zijn politieke keuzes in ziet, lijkt op twee vlakken een politieke vergissing.

Het Witte Huis is verre van invloedloos. Denken we maar aan de hervorming van de vennootschapsbelasting. Maar dat wil nog niet zeggen dat het de beursevolutie kan beïnvloeden. Die hangt meer af van de wereldmarkt dan van beslissingen genomen in Washington DC. De beurs is daarenboven vaak bijziend en gevoelig voor paniekaanvallen. Daarnaast kunnen we ons moeilijk inbeelden dat de Amerikaanse beurs onder Trump even fors zal stijgen als onder Obama, al was het maar omdat we al verschillende jaren van hausse achter de rug hebben.

Aandeelhouders

Van de beurs de jury van de overheidsbeslissingen maken, is zichzelf voor de gek houden. Het doel van de overheid is te waken over de huidige en toekomstige levenskwaliteit van iedereen en niet alleen van die van de aandeelhouders. Geen prioriteit geven aan wat de winsten op korte termijn kan opblazen is op de lange termijn in ieders belang, de bedrijven inbegrepen.

De vermindering van de overheidsbelastingen als embleem pleziert Wall Street. Nochtans is dat beleid vanuit een langer perspectief economisch nefast

Het huidige Amerikaanse fiscaal beleid is een goed voorbeeld van hoe het niet moet. Met de vermindering van de overheidsbelastingen als embleem pleziert ze Wall Street. Nochtans is dat beleid vanuit een langer perspectief economisch nefast. Het begrotingstekort verhogen tijdens een hoogconjunctuur en de sociale ongelijkheid vergroten zal de rente hoger duwen, het menselijk kapitaal schaden en het sociaal klimaat verslechteren. Dat zal wegen op de beurs in plaats van haar op te stuwen.

Hetzelfde geldt voor het versoepelen van de normen, financieel en ecologisch op verzoek van verschillende lobbygroepen en gesteund door Trump. De bedrijfsresultaten zullen in de komende kwartalen vanzelfsprekend geflatteerd worden, maar wel met een verhoging van het risico op crisissen en catastrofes. De schoonheid van de markteconomie is dat ze de logica van Wilson omkeert: ‘wat goed is voor de economie is goed voor de bedrijven’.

Beurs en populisme

Donald Trump loopt een groot risico zichzelf vast te rijden. Met de protectionistische maatregelen en de er opvolgende beginnende escalatie heeft hij Joe Sixpack van ‘Main Street’ willen plezieren. Daardoor heeft hij ‘Wall Street’ (de financiële markten) geërgerd. Trump zal er, net zoals bij het debat rond emigratie, niet in slagen de belangen van de beurs en het populisme - die de andere als een gevaar of zelfs een vijand ziet - te verenigen.

Als het handelsklimaat blijft verslechteren en de markt daar verder onder lijdt, zal dat de overtuiging versterken dat het openstellen van de grenzen vooral in de kaart van de grote bedrijven speelde.

Als het handelsklimaat blijft verslechteren en de markt daar verder onder lijdt, zal dat de overtuiging versterken dat het openstellen van de grenzen vooral in de kaart van de grote bedrijven speelde. Op basis van de populistische logica van ‘zij tegen wij’ zou de middenklasse kunnen denken dat het ongeluk van de multinationals haar geluk vormt. Populisme heeft nood aan vijanden, zondebokken in feite. Meestal bevinden die zich buiten de grenzen, bijvoorbeeld in Mexico, maar soms worden ze ook aangewezen in eigen land.

Wanneer degene die vriendjes wil zijn met Wall Street de spanningen met Main Street doet oplopen is het aangewezen - zoals zo vaak in de politiek - om zijn vrienden te wantrouwen.

Lees verder

Tijd Connect