opinie

Werkwilligen moeten twee taalgrenzen over kunnen steken

Om de fysieke taalgrens over te steken naar werk zullen Waalse werkwilligen ook de psychologische taalgrens moeten kunnen oversteken.

Door Jan Longeval, lid van het directiecomité van Bank Degroof

Punch Powertrain, een bedrijf uit Sint-Truiden, kan zijn groei niet bijhouden. Het bedrijf klaagt dat het niet voldoende goede werknemers kan aantrekken van over de dichtbij gelegen taalgrens, ondanks alle inspanningen (De Tijd, 19 mei). Punch Powertrain voegt zich daarmee bij het leger van ondernemingen die met hetzelfde probleem kampen.

Als je een structureel probleem wil aanpakken, moet je zoeken naar structurele oplossingen. En oplossingen zijn evident als je de essentie van het probleem goed begrijpt. Laten we de essentie van het probleem proberen te begrijpen door de beproefde beeldhouwersmethode. Als je een beeld van een leeuw (het probleem) wil houwen, moet je alles wegkappen wat niet op een leeuw lijkt.

©mfn online editor import

Ligt het probleem aan een indequate opleiding van de beschikbare arbeidsreserve in Wallonië? Dat is weinig waarschijnlijk. De overheid biedt, onder meer via Forem (de Waalse evenknie van de VDAB), tal van mogelijkheden tot opleidingen die aansluiten bij de behoeften van de arbeidsmarkt. Ook het cliché van de ‘luie Waal’ mag je onmiddellijk overboord gooien. Het is beledigend voor de werkende en werkwillige bevolking van Wallonië, de ruime meerderheid dus, en luiheid is geen ziekte die je opdoet door ander kraantjeswater te drinken. Daarenboven werkt het stigmatiserend en polariserend, niet de beste middelen tot motivatie, integendeel.

Is het dan misschien een ‘incentive’-probleem? Mensen handelen op basis van drie criteria: mij, mezelf en ik. Het is in België een oud zeer dat het verschil tussen een werkloosheidsuitkering en de laagste lonen in vele gevallen te laag is om een significant verschil te maken. Ook de tijdloosheid van deze uitkeringen werkt weinig stimulerend.

VDAB

Hoe kan je dan verklaren dat Punch Powertrain er wel in slaagt Vlaamse arbeidskrachten aan te trekken, zij het met de nodige moeite? Is de VDAB efficiënter dan de Forem? Misschien, de cijfers wijzen wel in die richting maar het is geen zwart-wit kwestie: vorig jaar vonden 1.800 mensen uit Wallonië werk in Vlaanderen dankzij de samenwerking tussen de VDAB en de Forem.

Ligt het aan een verschillende regionale aanpak van de Sociale Inspectie? Twijfelachtig. De Sociale Inspectie is immers, in tegenstelling tot de VDAB en de Forem, niet geregionaliseerd.

Ook het cliché van de ‘luie Waal’ mag je onmiddellijk overboord gooien. Het is beledigend voor de werkende en werkwillige bevolking van Wallonië, de ruime meerderheid dus.

Bij vele problemen ligt de verklaring in de ‘zachte’ factoren. De meest waarschijnlijke verklaring voor het onvermogen om de fysieke taalgrens over te steken is het psychologische onvermogen om de taalgrens over te steken. Taal is wat mensen verbindt en mensen verdeelt. Het vooruitzicht om te werken in een taalvreemde omgeving is voor velen een sterke remming. Hoe voelt u zichzelf in een omgeving waar u niet kan deelnemen aan de gesprekken? In een vreemde taalomgeving is het risico op vervreemding en onthechting bijzonder groot. Voeg daaraan toe het gebrek aan voldoende financiële incentives om uit de werkloosheid te stappen plus nog wat cultureel-historische en politieke barrières, en de cirkel is rond.

Fransen

Een gebrek aan motivatie werkt natuurlijk ook zelfbevestigend: een werkgever zal niet geneigd zijn ongemotiveerde mensen aan te werven. Fransen steken wel massaal de grens over, maar zij hebben grote financiële incentives door de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkeringen, fiscale voordelen en het ontbreken van cultureel-historische en politieke barrières.

Een betere financiële incentivering is een deel van de oplossing, maar niet de enige. Het schoentje wringt het meest bij een onvoldoende kennis van de Vlaamse taal (het gesproken Nederlands in Vlaanderen). Vlamingen scoren beter in talenkennis, onder meer dankzij een beter taalonderricht, wat wellicht verklaart waarom ze er minder moeite mee hebben om de taalgrens over te steken.

We laten een unieke kans liggen. Als tweetalig - Entschuldigung, drietalig - land zouden we het onderwijs zo kunnen organiseren dat het regionaal in de beide landstalen wordt onderwezen, met Duits als optie.

Vandaag bestaan al tal van opleidingsmogelijkheden om de andere landstaal aan te leren. Een andere taal aanleren op volwassen leeftijd is echter een zware opgave. Het Nederlands/Vlaams is daarenboven een zeer complexe en moeilijk aan te leren taal. Waarom denkt u dat in Zuid-Afrika het Afrikaans, initieel een slaventaal, bewust werd ontwikkeld als een vereenvoudigde vorm van het Nederlands?

In België is het onderwijs geregionaliseerd en wordt de regionale bevolking in zijn eigen taal onderwezen. We laten hier echter een unieke kans liggen. Als tweetalig - Entschuldigung, drietalig - land zouden we het onderwijs zo kunnen organiseren dat het regionaal in de beide landstalen wordt onderwezen, met Duits als optie. De helft van de lessen in Vlaanderen in het Frans en de helft van de lessen in Franstalig België in het Nederlands.

Een onbereikbare droom? Met de juiste incentives zullen we leerkrachten wel overtuigen om de taalgrens over te steken. Ik heb een droom, je rêve: een perfect tweetalig België.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud