opinie

Wie weegt, scoort. Maar ook in Vlaanderen?

Politicoloog UGent

Partijen benadrukken altijd hoe zwaar ze hebben doorgewogen op een regeerakkoord, maar dat is moeilijk te beoordelen. Bovendien wordt de vraag of je als partij goed bezig bent voor veel kiezers toch vooral op het federale niveau beslecht.

Marketing is niet meer weg te denken uit de politiek en dus ook niet uit regeringsvormingen. Dat bleek nog maar eens uit de ijver waarmee de partijen van Jambon I hun relevantie probeerden te pimpen door aan te tonen hoe zwaar ze doorgewogen hebben op het regeerakkoord. Je moet de kiezer tonen dat je doet wat je beloofd hebt. Voor de mensen moet duidelijk zijn dat je geen kat in een zak koopt als je voor partij X of Y stemt.

©rv

Volgens CD&V zit in het regeerakkoord daarom ‘een duidelijke oranje draad’. Bij Open VLD komen meerdere elementen ‘recht van het liberale programma in het regeerakkoord’. N-VA-voorzitter Bart De Wever liet verstaan dat het akkoord ‘voor 80 à 90 procent overeenstemt met de startnota door mij opgesteld in augustus’.

De analyse van wie het zwaarste doorweegt in een regeerakkoord is nochtans moeilijk te maken. Is een grote budgettaire slag belangrijker dan het binnenhalen van een symbool? Enkele honderden miljoenen extra voor een minder mediageniek domein claimen kan naar electorale return verbleken bij een kosteloos maar tastbaar symbool dat blijft hangen in het hoofd van de mensen en waarover aan de cafétoog dagenlang gepraat wordt.

Wie de winnaar van het Vlaamse regeerakkoord is, wordt wat relatiever vanuit het besef dat het Vlaamse niveau in de beeldvorming altijd ondergeschikt is gebleven aan het federale.

Migratie en integratie gekoppeld aan een Vlaamse canon of kindergeld zijn zo van die thema’s waarover elke Vlaming een mening heeft en waar de N-VA een patent op heeft. Dat volgens talrijke analyses de vingerafdrukken van het Vlaams Belang op het regeerakkoord staan, is dan ook handig voor de Vlaams-nationalisten. Het toont aan dat de N-VA oren heeft naar de strengheid die heel wat Vlamingen op dat thema verlangen. Het wekenlange informateursgetreuzel en de paringsdans van De Wever met het Vlaams Belang moeten ook gelezen worden als een poging opnieuw in het gevlei te komen van de kiezers die op 26 mei naar de partij van Tom Van Grieken zijn gevlucht.

Praatbarak

Op een ander thema waarvan de N-VA duidelijk eigenaar is, het communautaire, haalde de partij voorlopig niet veel binnen. Er komt misschien een parlementaire commissie om over de staatshervorming te spreken. Als de N-VA in de oppositie zat, zou ze die zelf wellicht als een ‘praatbarak’ omschrijven. Gelukkig voor de N-VA ligt geen enkele Vlaming wakker van staatshervorming. Elk nadeel heb zijn voordeel.

Open VLD komt duidelijker uit de verf in dit Vlaamse regeerakkoord dan in het vorige uit 2014. Gefluisterd werd dat voorzitster Gwendolyn Rutten toen nauwelijks een paar uur tijd kreeg om zich akkoord te verklaren met de tekst waarover CD&V en de N-VA hadden onderhandeld. De N-VA en CD&V konden zich toen die sluwe truc permitteren omdat de liberalen, in tegenstelling tot nu, overbodig waren om een meerderheid te vormen.

Vette vissen

Dit regeerakkoord ziet er op het eerste gezicht liberaler uit, met blauwe evergreens zoals de gemeenschapsdienst en de afschaffing van de opkomstplicht. De gemeenschapsdienst is volgens wetenschappers een compleet nutteloos instrument om mensen aan het werk te krijgen, maar het blijft wel hangen bij het Vlaamse kiespubliek dat houdt van strengheid en plichten naast rechten. Het thema staat samen met het stemrecht al lang te verkommeren in het partijprogramma en krijgt eindelijk de ruimte om tot wasdom te komen. Die maatregelen kosten geen of relatief weinig euro’s, maar doordat de liberalen ze op hun conto kunnen schrijven melden bepaalde analyses dat Open VLD enkele vette vissen heeft binnengehaald.

Ook voor CD&V zit eten en drinken in het regeerakkoord. Al valt dat altijd wat moeilijker te detecteren omdat de partij veel minder duidelijk als enige eigenaar is van thema’s. Bovendien zijn die thema’s ook minder tastbaar voor de kiezer of geven ze minder aanleiding tot een debat waar elke kiezer een mening over heeft.

Als het behoud van de provincies als een van je voornaamste trofeeën wordt beschouwd, ben je als partij ver van huis

Zo prijst de partij zichzelf voor de extra 550 miljoen die in welzijn wordt geïnvesteerd. Maatschappelijk uiterst belangrijk, maar ik betwijfel of je er electoraal veel mee kan doen. Het behoud van de provincies is dan weer wel een thema waarover veel mensen een mening hebben, maar als dat als een van je voornaamste trofeeën wordt beschouwd, ben je als partij ver van huis. Dat CD&V in die N-VA-val uit de startnota is getrapt en wellicht een prijs heeft betaald voor het voortbestaan van de provincies, is vanuit electoraal oogpunt onbegrijpelijk.

Wie de winnaar of verliezer is van het Vlaams regeerakkoord, wordt ook wat relatiever vanuit het besef dat het Vlaamse niveau in de beeldvorming altijd ondergeschikt is gebleven aan het federale. Of je als partij goed of slecht bezig bent, werd voor veel kiezers in het verleden toch vooral daar bepaald. Benieuwd of deze ploeg daar verandering in kan brengen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud