opinie

Afzettingsprocedure splijt Amerikaanse politiek nog meer

De afzettingsprocedure tegen Donald Trump zal verregaande gevolgen hebben voor de Amerikaanse politiek. De polarisering wordt er alleen maar scherper op.

De Verenigde Staten hebben al afzettingsprocedures gekend, maar nooit was de omgeving zo gepolariseerd als vandaag. Na het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller leek het erop dat de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi in deze tijden van politieke verdeeldheid nooit een afzettingsprocedure tegen president Donald Trump zou opstarten. Waarom zou je Democratische kandidaten in sommige staten in gevaar brengen voor een politiek proces dat hoe dan ook in de Senaat zou sneuvelen? Politiek zat er geen enkel voordeel in.

Maar de onthullingen over Oekraïne hebben de politieke rekenkunde omgegooid. De ernst van de zaak - een zittende Amerikaanse president hield belastinggeld voor een bondgenoot tegen tot die een onderzoek opende naar een politieke tegenstander en zijn familie - gaf een politieke slagkracht die het Muelleronderzoek nooit leverde. Plots stond de hele Democratische partij - en niet alleen het extreme deel - achter de impeachmentprocedure.

De Amerikanen lijken zich genoeg te storen aan de feiten. Volgens opiniepeilingen steunt 51 procent de afzettingsprocedure. Bovendien hebben enkele Republikeinen Trump openlijk bekritiseerd, wat in deze tijden uitzonderlijk is.

Ondanks dat alles is het vrijwel zeker dat de Senaat Trump straks vrijspreekt. Om hem af te zetten moet twee derde van de Senaat instemmen, wat betekent dat twintig Republikeinse senatoren hun politieke toekomst moeten opofferen om Trump af te zetten. En de president blijft populair bij de Republikeinse basis.

Om zijn eerste miskleun recht te zetten doet Trump een nog grotere misstap.

Maar zelfs een mislukte afzettingsprocedure zal verregaande gevolgen hebben op de Amerikaanse politiek. Eerst en vooral op de president zelf, die nu al wispelturig gedrag vertoont, zowel op Twitter als in het echte leven. Onrustwekkend was de oproep van Trump aan China om eveneens zijn politieke tegenstanders te onderzoeken. Om zijn eerste miskleun recht te zetten normaliseert de president de misstap met een nog grotere misser. Dat is een gevaarlijke strategie, maar Trump is altijd iemand geweest die graag risico’s neemt, zakelijk en politiek.

Ook het politiek personeel zal veranderen. De speciale gezant voor Oekraïne Kurt Volker heeft al ontslag genomen. Zelfs sommige sleutelfiguren, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en minister van Justitie William Barr, kunnen tot ontslag worden gedwongen. Dat verzwakt Trumps positie om zijn agenda verder uit te voeren.

Korte termijn

Op binnenlands vlak wordt de wetgeving meer dan een jaar lamgelegd. Het gevolg is dat Trump de internationale arena zal opzoeken voor politiek gewin in de aanloop naar de verkiezingen van 2020. Verwacht een nieuwe top met Noord-Korea, een snellere terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Afganistan en meer bereidheid om af te rekenen met de Iranezen. Dat mag dan de Amerikaanse belangen op lange termijn niet dienen, maar op korte termijn dient het wel de politieke belangen van Trump. En voor hem is dat de topprioriteit.

Maar de grootste impact is dat de VS nog wat meer richting constitutionele crisis worden geduwd tijdens de verkiezingen van 2020. Bij de procedure tegen voormalig president Bill Clinton was de vraag of de president zelf het onderzoek had gehinderd. Dat zou ook het geval zijn geweest als het Mueller-onderzoek tot een afzettingsprocedure had geleid.

De VS worden nog wat meer richting constitutionele crisis geduwd tijdens de verkiezingen van 2020.

Deze afzettingsprocedure stelt de legitimiteit van het Amerikaanse politieke proces ter discussie. De vraag is of de Amerikaanse verkiezingen zijn beïnvloed door buitenlandse partijen, mogelijk op verzoek van Amerikaanse leiders zelf.

Of Trump nu aanblijft of wordt afgezet, de helft van de Amerikanen zal zich bekocht voelen en zich verder terugtrekken in zijn politieke loopgraven. Dat betekent ook dat ze de verkiezingsuitslag niet zullen aanvaarden als hun favoriet het niet haalt. Het is zoals de strijd tussen George W. Bush en Al Gore, maar dit keer zal de verslagen partij niet voorbereid zijn om het verlies te aanvaarden.

Als de Amerikaanse politiek ons de voorbije weken iets heeft geleerd, dan is het dat het ergste nog moet komen.

Lees verder

Tijd Connect