Advertentie
davos

Davos durfde niet

©Dieter Telemans

De experts van het schaduwkabinet van De Tijd fileren de actualiteit en reiken oplossingen aan. Vandaag Geert Noels, schaduwminister van Financiën, over de falende deflatiebestrijding. En waarom het de deelnemers aan het Wereld Economisch Forum (WEF) in Davos aan moed ontbrak.

De inflatie is in de eurozone gedaald tot 0,7 procent op jaarbasis. Het nieuws werd op halve en hele paniek onthaald. Het IMF waarschuwde dat ingegrepen moet worden, en 'de ECB zal onder druk komen om meer te doen'. Is een meer gebalanceerde visie over de inflatie en het monetaire beleid niet dringend nodig, vooral als we kijken naar de impact op lange termijn en in het bijzonder voor ons land?

De korte rente staat in de eurozone op bijna nul procent. Ook de langere looptijden geven bijna geen rente meer. Dat is niet alleen zo in de eurozone, maar ook in de Verenigde Staten en Japan. Als de rente de hartslag meet van het kapitalistische systeem, dan zit het kapitalisme in coma. Hoe langer die coma duurt, hoe moeilijker het wordt om eruit te ontwaken.

Deze comateuze toestand hebben we zelf gewild: de centrale banken willen met gratis geld positieve effecten veroorzaken (investeringen edm.) en een aantal negatieve effecten stoppen (hogere rentelasten op schulden). Wat wordt vergeten, is dat het ook negatieve effecten veroorzaakt (bijvoorbeeld inkomens van sparenden en de gepensioneerde bevolking laten opdrogen of nog het veroorzaken van zeepbellen) en positieve effecten tegenhoudt (een gezonder risicogedrag bij beleggers bijvoorbeeld). Net de verzwegen effecten zijn de reden waarom we met dit beleid  al tweemaal op de rand van de afgrond geraakten. Daarom gaan we het blijkbaar nog eens proberen, maar met een grotere inzet.

De overheden hebben de vrees voor deflatie diep verankerd bij de bevolking. Maar hoeveel mensen weten waarover het gaat? Is iedereen mee met het feit dat de overheid, het IMF en de centrale banken prijsverlagingen willen bevechten? Wie klaagt er omdat prijzen in technologie al decennia onder druk staan, net zoals in textiel of huishoudelektro? Wagens worden kwalitatief beter, zuiniger, milieuvriendelijker, veiliger, en dat is nauwelijks te zien in de prijs. Gaan we dat bestrijden? De bronnen van inflatie zijn dan weer dikwijls verbonden aan de overheid: gezondheid, belastingen en heffingen, administratie etc. Gaan we heilzame deflatie dan doven onder een laag ongewenste vormen van inflatie?

Deflatie

De vrees bestaat dat consumenten hun aankopen gaan uitstellen door de deflatie, door een soort zelfvoedend effect van continu verwachte prijsdalingen. Daar zijn zeker voorbeelden van te vinden, maar het kan moeilijk veralgemeend worden als een wetmatigheid. De belangrijkste angst is dat schuldratio's niet meer wegsmelten door ontwaarding van geld (inflatie) maar zwaarder beginnen te wegen. Dat is de echte drijfveer van het gevecht tegen deflatie: deze houding en dit beleid zijn ingegeven vanuit een schuldgedreven groeifilosofie. En die is volgens mij niet duurzaam.

Maar als we deflatie willen bestrijden, zijn er misschien ook andere mogelijkheden. De deflatoire effecten van goedkope productie zijn bijvoorbeeld belangrijk. Dat is dan weer verbonden aan de globalisering, en de opkomst van onder meer China. Het deflatoire effect van China is groot geweest, net zoals die van het internet.

In plaats van geld te drukken zou de Amerikaanse overheid dus ook haar multinationals zoals Apple en Nike kunnen oproepen om haar arbeiders in bijvoorbeeld China wat meer te betalen. In de spirit van Henry Ford zou een Chinese arbeider dan in staat zijn de producten die hij maakt, ook zelf te kopen. Dat is goed voor de herbalancering van de Chinese economie, maar ook goed voor de concurrentiekracht van de Amerikaanse industrie. Het zal ingevoerde inflatie creëren in plaats van ingevoerde deflatie uit China. Dat komt ten goede van de herbalancering van de Amerikaanse én Chinese economie, en zelfs van de wereldeconomie.

En zou men in de eurozone niet nadenken over de perverse effecten van de comateuze rente? Hoe lang nog vooraleer verzekeraars en pensioenfondsen het bijltje leggen? Of gaat men elk jaar een beurshausse van 20 procent managen? Voor ons land werkt lage rente groeivernietigend, omdat we een netto spaarder zijn, en die sparende bevolking haar rentevergoedingen ziet wegsmelten.

Davos

De centrale banken en de grote instellingen zoals OESO en IMF denken veel in oude modellen en patronen. Een visie op de herbalancering van de wereldeconomie zou helpen om de vicieuze spiraal te doorbreken. Gratis geld bijven geven, leidt nergens naartoe.

De grote multinationale bedrijven die op bergen cash zitten en de grote winnaars van de globalisering zijn - én van de reddingsoperaties van overheden sinds 2008 - waren vorige week verzameld in Davos voor het Wereld Economisch Forum. Ons land had ze daar kunnen oproepen om hun lonen in de lageloonlanden op te trekken. Het had er ook voor kunnen pleiten om lokale bedrijven niet langer te bestraffen voor gunstregimes aan de multinationals zoals de krant De Tijd gisteren nog meldde.

In Davos stellen ze elk jaar terecht vast dat vele overheden aan acute obesitas blijven lijden. Maar als de Davos-elite echt had willen meewerken aan een herbalancering en gezondmaking van de wereldeconomie, had ze in haar slotverklaring ootmoedig mogen verklaren dat de deelnemers vinden dat zij te weinig belastingen betalen.

 

Geert Noels is vennoot en hoofdeconoom bij Econopolis.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud