opinie

De Commissie van de laatste kans

©EU/Shimera/Etienne Ansotte

Nadat alle namen eerder al bekend waren geraakt, kennen we sinds deze week de opstelling van de nieuwe ploeg onder leiding van coach Jean-Claude Juncker. Hij had beloofd te verrassen - wie krijgt op het veld welke rol toebedeeld? - en is daarin geslaagd. De reacties liegen er niet om. De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie maakt enkele eigenzinnige keuzes inzake interne werking én portefeuilleverdeling. Succes is niet gegarandeerd. Maar boeiend wordt het zeker.

Door Steven Van Hecke, docent Europese en vergelijkende politiek aan de KU Leuven

Eerst de ambities. Juncker legt de lat bijzonder hoog. Met zijn topcast - een recordaantal politieke zwaargewichten onder wie vijf voormalige eerste ministers - wil hij niets minder dan het vertrouwen van de burgers in Europa herstellen. Noblesse oblige. Hoe wil hij dat vertrouwen terugwinnen? Door ‘in grote zaken ambitieus te zijn en in kleine zaken bescheiden’. Daarmee beoogt hij niet alleen een trendbreuk - weg van de regelneverij uit Brussel - maar evengoed een mentaliteitsverandering.

Meer focussen, keuzes maken, prioriteiten stellen. Hij wil met zijn team Europa in een hogere versnelling brengen en het is zonneklaar dat de Europese Commissie daarin een leidende rol moet spelen. Versta: niet de Europese Raad of de (grote) lidstaten. En tegen de trend van het euroscepticisme in. Ondanks een slabakkende economie in de eurozone. De aanval is de beste verdediging, luidt het op de hoogste verdieping van het Berlaymontgebouw, de zetel van de Europese Commissie. Niet voor niets wordt dit een alles-of-nietsstrategie genoemd. Of de Commissie van de laatste kans. Want als zijn ploeg mislukt, welke recepten kan de EU dan nog uit haar hoed toveren?

Change

Het opzet van Juncker en co. is bij uitstek politiek: change, verandering teweegbrengen. De Europese Commissie presenteert zich als een regering, en dus niet louter als een administratie. Ze past consequent haar eigen organisatie aan. Soepel, projectmatig en collegiaal werken is de boodschap.

In plaats van het presidentiële systeem van José Manuel Barroso komt er een netwerkstructuur met zeven vicevoorzitters die elk de coördinatie van één beleidsdomein voor hun rekening nemen. Daaronder vallen niet de ‘vakcommissarissen’. Neen, afhankelijk van het beleidsthema zullen ze met een van de vicevoorzitters samenwerken. Op het eerste gezicht lijkt dat alleen op een versnippering van de bevoegdheden. Er zijn immers niet minder maar meer titels gecreëerd. Enige scepsis is dus op haar plaats. Maar de praktijk zal moeten uitwijzen of een dergelijk niethiërarchisch systeem vol prima donna’s kan werken.

The proof of the pudding is in the eating. Communicatief wordt dit een uitdaging van formaat. En complex is het sowieso. Zo valt Marianne Thyssen voor het sociale luik van het Europees semester onder vicevoorzitter Valdis Dombrovskis, terwijl ze voor alles wat met jobs en arbeidsmobiliteit te maken heeft moet afstemmen met vicevoorzitter Jyrki Katainen. Beiden zijn van EVP-signatuur en dus geen onbekenden. Dat is mooi meegenomen voor Thyssen.

Portefeuille

Haar portefeuille - Werkgelegenheid, Sociale Zaken, Vaardigheden en Arbeidsmobiliteit - is niet de verwachte ‘zware portefeuille’, maar hij past perfect in de politieke doelstellingen die deze Commissie wil realiseren. Het sociale Europa is een van de domeinen waarop Juncker - een product van de Luxemburgse christelijke arbeidersbeweging - vooruitgang wil boeken. Dat hij daarvoor een commissaris koos die hard wil studeren en over de juiste attitude beschikt, kan geen toeval zijn.

Want deze ‘Commissaris van Sociale Vaardigheden’ zal het niet in de eerste plaats moeten hebben van dwingende regels of grote budgetten. Om vooruitgang te kunnen boeken, zal Thyssen over enkele heikele dossier in de eerste plaats in overleg moeten treden met de lidstaten en de sociale partners: een Europees minimumuurloon, de strijd tegen de jeugdwerkloosheid of sociale dumping. Dat wordt geen wandeling door het park. Maar bij succes kan Thyssen het verschil maken voor deze nieuwe ploeg en bij uitbreiding de hele Unie.

Europaspecialisten zijn unisono overtuigd van het politieke belang van deze portefeuille voor de komende vijf jaar. Het is een van de domeinen waarmee het post-crisis Europa kleur en vorm moet krijgen. De burgers zijn vragende partij, want uit elke Eurobarometer blijkt dat een ‘sociaal Europa’ dé prioriteit bij uitstek is. Maar eerst nog de hoorzittingen, waarin de maat en het gewicht van de kandidaat-commissarissen wordt genomen. Daarna wordt het uitkijken naar het werkprogramma van de nieuwe Commissie. En welke rol Thyssen daarin zal spelen. Daarna is het opnieuw aan de kiezer om over dat palmares te oordelen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content