De diepe kloof gaapt overal in de VS

De Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney schrijft 47 procent van de kiezers af ‘omdat ze geen belasting betalen’. Schrijnender kan de kloof in de VS niet blootgelegd worden.

Door Jean Vanempten, senior writer bij De Tijd

De uitlating van Mitt Romney kon voor hem op geen slechter moment in de kiescampagne vallen. Romney en de huidige president Barack Obama maken zich immers op om die campagne volledig in het teken van de economie te zetten. Dan blijkt dat Romney eigenlijk 47 procent van de Amerikanen beschouwt als een soort parasieten die automatisch stemmen voor Obama omdat ze geen belasting betalen en dus leven van een of andere vorm van uitkering.

Zoals gebruikelijk neemt Romney ook daar een loopje met de waarheid. Waar hij laat uitschijnen dat die beruchte ‘47 procent’ (het was zelfs maar ‘46 procent’ in 2011) leeft van steun en dus eigenlijk klaplopers zijn die op de rug van het hardwerkende deel van de VS leven, laat de realiteit een ander verhaal zien.

De overgrote meerderheid van de mensen die geen federale inkomstenbelastingen betalen zijn gewoon te arm. Ofwel gaat het om gezinnen met een kinderlast die na de standaardaftrekposten geen belasting meer verschuldigd zijn. Ofwel gaat het om huishoudens die gebruik maken van belastingkrediet en andere voorzieningen om hun inkomen te drukken. De miljonair Romney gebruikte de afgelopen jaren dat belastingkrediet om zijn inkomstenbelasting tot 13 procent te doen dalen.

Voorts zijn er de ouderen die een beroep moeten doen op Medicare, een overheidsprogramma van sociale steun, en de sociale zekerheid. Opmerkelijk is dat tijdens de belastingverlagingen van de vorige president, George W. Bush, het aantal aftrekposten voor de gezinnen gevoelig werd uitgebreid, evenzeer als het aantal mensen dat een beroep kon doen op Medicare.

Een minderheid van de niet-betalers is werkloos en niet in staat om te werken. Dat aantal is wel toegenomen door de financiële crisis van 2008. Die mensen zonder inkomen moeten inderdaad terugvallen op voedselbonnen, huisvesting en ziekteverzorging door de overheid.

Wereldbeeld

De uitspraken van Romney, die hij deed tijdens een gesprek met een campagneleider, zeggen veel over het wereldbeeld dat hij aanhoudt. De ‘47 procent’ gaat al een tijdje mee in de Amerikaanse politiek en is een Republikeins antwoord op de Occupy Wall Street-beweging. Die beweging klaagt aan dat 1 procent van de Amerikaanse bevolking steeds meer van de koek krijgt, terwijl de andere 99 procent het met kruimels moeten stellen. Dat is allicht overdreven, maar het antwoord daarop is dat ook. Het ene is statistisch wel aantoonbaar, het andere niet.

De retoriek heeft alles te maken met de Republikeinse obsessie, versterkt door de invloed van de radicaal-rechtse Tea Party, voor ‘big government’: het idee dat de Amerikaanse regering te veel macht naar zich toetrekt en dat die macht toelaat dat zowat de helft van de bevolking kan leven van het zweet van de andere helft.

En dat wil Romney niet. Hij wil niet alleen belastingen verlagen, voor de andere 53 procent uiteraard, hij wil ook schrappen in sociale uitgaven. Kortom, hij wil de 47 procent voor een stuk op dieet zetten. Dat heeft alles te maken met de radicalisering in de Republikeinse partij. Een onderzoek uit 1987, ten tijde van Ronald Reagan, wees uit dat 62 procent van de Republikeinen het een taak van de overheid vond om degenen te helpen die niet voor zichzelf konden instaan. Op dit moment is dat nog slechts 40 procent.

De doorgedreven individualisering gaat dus hand in hand met een even doorgedreven desolidarisering. De tijd van het ‘medelevend conservatisme’ is voorbij. Het is ieder voor zich geworden. Romney bezwaart op die manier wel zijn kansen om het in november van Obama te halen. Niet alleen omdat hij laatdunkend doet over de 47 procent, maar omdat daar veel potentiële kiezers zitten. De belangrijke groep van ouderen vreest zonder meer dat met Romney de uitkeringen van de sociale zekerheid en Medicare zullen zakken of verdwijnen. De belastingverlaging die Romney aankondigde, gaat gepaard met het snoeien in aftrekposten. Dat betekent dat de rijken relatief minder betalen en de armeren relatief meer, omdat ze bijvoorbeeld de studies van hun kinderen niet meer in mindering mogen brengen op hun aanslagbiljet.

Romney biedt een harde maatschappijvisie waar nauwelijks of geen ruimte meer overblijft voor solidariteit, voor het ‘samen leven’ in de letterlijke betekenis. Er zal heel wat gespind moeten worden om die uitschuiver recht te zetten.

Het zijn immers niet alleen de 47 procent die ‘automatisch’ zullen stemmen voor Obama. Ook bij de belastingbetalers zijn mensen die een bijdrage willen leveren voor een leefbare samenleving. De grimmige kijk van Romney op de samenleving leert dat van het Republikeinse kamp in dit geval weinig verwacht mag worden. Het illustreert op een pijnlijke wijze hoe diep de VS verdeeld zijn over de maatschappij van morgen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud