Met de overgehevelde bevoegdheden kan Vlaanderen nu echt in actie komen

©rv

Zodra ze in het zadel zit, moet de Vlaamse regering de hefbomen die ze door de zesde staatshervorming in handen krijgt, inzetten om de economische pijnpunten weg te werken.

Door Willem Sas. Hij doctoreert over ‘fiscal federalism’ aan het Centrum voor Economische Studiën van de KU Leuven.

Sinds deze week is het menens met de zesde staatshervorming: het totale Vlaamse budget wordt opgetrokken met 10 miljard euro. De nieuwe Vlaamse regering zal in 2015 over 37 miljard euro beschikken. Dat is zo’n 5 miljard euro meer dan de federale overheid als we de sociale zekerheid en de rentelasten niet meerekenen. Dat dat kan tellen, toont zich logischerwijs in de overgehevelde bevoegdheden. Het arbeidsmarktbeleid, delen van de ouderenzorg en de gezondheidszorg, de woonbonus en de kinderbijslag zijn de budgettaire zwaargewichten.

Tevens moet de Vlaamse overheid voortaan meer dan een derde van al haar bevoegdheden zelf financieren. Door de personenbelasting gedeeltelijk te regionaliseren wordt de fiscale autonomie immers fors uitgebreid. Best een ingrijpende hervorming dus. Maar volstaat ze om Vlaanderen weer op het economische rechte pad te helpen?

Dat we de voorbije tien jaar van dat pad zijn afgeweken, blijkt eens te meer uit een IMF-rapport over de Belgische economie. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ziet meerdere oorzaken, die we wel degelijk kunnen aanpakken op Vlaams niveau. Zo zijn onze bedrijven niet productief genoeg, wat grotendeels onze tanende concurrentiekracht verklaart. Productiviteit gaat over meerwaardecreatie, over de mate waarin we inputs via een productieproces kunnen omtoveren in een wereldwijd begeerd product. En liefst zo arbeidsefficiënt mogelijk. Innovatie en technologische vooruitgang zijn daarbij cruciaal, en dat is net waar we al meer dan een decennium onder ons gewicht boksen.

Het IMF legt de vinger op de wonde: slagkrachtiger onderwijs, innovatiebeleid en een versoepelde regelgeving zijn onze enige echte hefbomen voor technologische vooruitgang, en dus ook voor groei op middellange termijn. Een recent rapport van de Europese Commissie volgt die analyse. Dat we die uitdagingen kunnen aangaan op Vlaams niveau, en op Vlaamse maat, is de verdienste van de vorige vijf staatshervormingen. Onderwijs, innovatie, wetenschapsbeleid en economische regelgeving zijn al jarenlang Vlaamse bevoegdheden. Daar verandert het Vlinderakkoord niets aan.

Soelaas

Maar de Belgische economische motor sputtert om een tweede reden volgens het IMF, waarbij het eerder gaat om groei op de korte termijn. Hoewel de loonkloof met onze belangrijkste handelspartners gedeeltelijk werd gedicht door de aftredende regering, ziet het IMF geen reden om daar verder in te gaan. Ook de lage activiteitsgraad, vooral dan bij 50-plussers, blijft een blok aan het been.

Welnu, het is hier dat de zesde staatshervorming soelaas biedt. Bij het uitblijven van maatregelen op federaal niveau kan de Vlaamse regering het heft in eigen handen nemen. Dankzij het overgehevelde doelgroepenbeleid in de arbeidsmarktportefeuille zou men bijvoorbeeld de patronale bijdragen voor laaggeschoolden kunnen verlagen. Zo’n gerichte maatregel is zeer effectief, zowel in termen van competitiviteitswinst als van jobcreatie. Datzelfde doelgroepenbeleid kan worden toegepast om de loonkosten van 50-plussers te drukken, zodat werkgevers hen langer in dienst willen houden.

Maar ook de activering over de hele lijn kan met de nieuwe bevoegdheden beter op punt worden gesteld. Aangezien de controle en de sanctionering van werkzoekenden wordt overgeheveld, is er ruimte voor aanzienlijke efficiëntiewinsten. Natuurlijk op voorwaarde dat de begeleiding, ondersteuning en opvolging van de werkzoekenden, nu al regionale bevoegdheden, gescheiden blijven van die controle en eventuele sanctionering. Een coherent tewerkstellingsbeleid creëert ook meer duidelijkheid bij de werkzoekenden zelf.

Belastbare basis

De overgedragen personenbelasting vervolgens, in de vorm van de uitgebreide regionale opcentiemen, is een andere belangrijke hefboom die in handen komt van de Vlaamse overheid. Met dat systeem is het mogelijk de belastbare basis op te splitsen in schijven, die elk tegen een verschillend opcentiem kunnen worden belast. Zo kan nog meer ingezet worden op een belastingverlaging voor laaggeschoolden, wat de werkprikkels stimuleert en de werkloosheidsval verkleint. Ook de hardwerkende middenklasse kunnen we binnen dit systeem, via een gerichte belastingverlaging, een duw in de rug geven.

De regulering van de distributienettarieven voor elektriciteit en gas ten slotte, is een laatste belangrijke bevoegdheidsoverdracht. Daarmee kan de Vlaamse overheid voorkomen dat het prijskaartje van de energie voor de bedrijven de pan uit rijst. Stuk voor stuk zinvolle maatregelen, die we kunnen treffen zodra de Vlaamse regering in het zadel zit.

Het uitblijven van een federale regering kan dus geen reden zijn voor Vlaanderen om bij de pakken te blijven zitten. Er is werk aan de winkel en de economische hefbomen zijn er. De nieuwe senatoren, dankzij het Vlinderakkoord volwaardige vertegenwoordigers van hun gemeenschap, zullen zich wel buigen over oplossingen voor die aanslepende formaties. Alle ideeën om de federale samenwerking te bevorderen zijn welkom. Het uitgewerkte Pavia-voorstel voor een federale kieskring zou al een goed begin zijn.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content