Politiek heeft niét op de handen gezeten bij aanpak financiële crisis

©BELGA

‘Het is schokkend dat niemand iets doet om de oorzaken van de financiële crisis aan te pakken. Het is gewoon wachten op de volgende knal en blijkbaar ligt niemand daar wakker van,’ zei journalist en financieel specialist Joris Luyendijk op Radio 1. Volgens Luyendijk ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de politici. ‘Er heerst een totale stilte bij de politiek. Ofwel zijn die mensen dom, ofwel zijn ze slecht.’ Hij dwaalt.

Door Saïd El Khadraoui, Europees parlemenstlid (sp.a)

Ik volg Luyendijk als hij het heeft over de impact van de financiële crisis, die hij erger dan Tsjernobyl noemde. Zelfs als hij het heeft over het gebrek aan doortastendheid of de traagheid waarmee het beleid op alle niveau’s gereageerd heeft op de oorzaken van de crisis, heeft Luyendijk gelijk. Maar stellen dat er géén belangstelling is en dat politici helemaal niets doen, is er toch wat over. Vandaag ben ik uitgenodigd om in de Kamer aan de Bijzondere Opvolgingscommissie belast met het onderzoek naar de financiële crisis, duiding te geven over de maatregelen die Europa genomen heeft om het zogenaamde schaduwbankieren, goed voor ongeveer 46.000 miljard euro, aan banden te leggen. Deze  vorm van krediettussenkomst via gespecialiseerd financiële activiteiten en instellingen die nagenoeg hetzelfde doen als banken, opereert buiten elke vorm van bankregelgeving. Daarom hebben we in het Europees parlement voorgesteld om het schaduwbankieren niet enkel beter in kaart te brengen, maar ook aan striktere regels te onderwerpen.

Wat liep er mis in de financiële sector en waar staan we vandaag in de aanpak van de problemen? Een zestal elementen hebben een rol gespeeld bij het uitbreken van de crisis. Er was het excessief verloningsbeleid met astronomische bonussen - het gevolg van een mentaliteit van ongenaakbaarheid - dat gericht was op korte termijnreturns. Dat heeft geleid tot ontsporingen en het nemen van excessieve risico’s. Verder hebben technologische vernieuwingen het mogelijk gemaakt miljarden te verhandelen in microseconden op basis van computeralgoritmen. Dat heeft de snelheid van de transacties verhoogd, maar niet voor een grotere veiligheid of een betere prijszetting gezorgd.

Kredietbeoordelaars

Het speelveld in de financiële sector is ook vergroot. Nu zijn ook pensioenfondsen, verzekeringsinstellingen en hefboomfondsen in de sector actief. Dat heeft de risico’s beter verspreid, maar ze ook verborgen in het ingewikkelde netwerk van de financiële markten, zodat aberraties onder de radar bleven. De financiële markten hebben ook uitermate complex gestructureerde producten ontwikkeld zoals derivaten, die erg gevoelig zijn voor misbruik. Verder vertrouwden zowel de financiële sector als de overheden teveel op het oordeel van de kredietbeoordelaars. In realiteit bleek hun werk van belabberde kwaliteit en werd hun oordeel beïnvloed door belangenvermenging. De agentschappen bleken niet enkel de financiële geloofwaardigheid van hun aandeelhouders te controleren, ze ontwierpen ook zelf producten die ze daarna zelf beoordeelden. Tot slot was er onvoldoende rapportageverplichting, waardoor er te weinig informatie beschikbaar was over de toestand van de financiële sector.

De laatste vier jaar werden er op Europees niveau maatregelen genomen op het vlak van de structuur van banken, hun kapitaalvereisten, de transparantie in de financiële markten en de bescherming van investeerders. Concreet gaat het over wetgevend werk dat ofwel is afgerond, ofwel in de steigers staat, namelijk de kapitaalvereistenrichtlijn, de herziening van de richtlijn rond financiële instrumenten zoals supersnelle handel, nieuwe regels inzake kredietbeoordelaars, het bankentoezicht, short selling, de aanpak van marktmisbruik, een betere investeerdersbescherming, een striktere regeling van het schaduwbankieren en de invoering van een financiële transactietaks die 57 miljard euro kan opleveren.

Marktmisbruik

Het is prima als er kritiek komt op de maatregelen die ontwikkeld werden op Europees niveau. Ook mijn fractie vindt dat er in veel gevallen niet ver genoeg wordt gegaan in de verstrenging van de regelgeving. Zo vinden wij dat het verloningsbeleid en meer bepaald de verhouding tussen het vaste loon en de bonussen onvoldoende aangepakt wordt, en vinden we dat de scheiding tussen zakenbanken en spaarbanken strikter moet zijn. We zijn ook van mening dat de versnelde uitbouw van een Europees ratingagentschap nuttig zou zijn en dat het Europees parlement een belangrijkere controlerende rol moet krijgen in het Europese bankentoezicht dat aan de Europese Centrale Bank zal worden toevertrouwd.

Enkel de bankensector beter reguleren, is voor ons ook onvoldoende. Er moeten ook sancties voorzien worden als de regels overtreden worden. In het voorstel van de sociaaldemocraten is een minimale celstraf van vijf jaar voorzien voor marktmisbruik. Frauderende bankiers hebben immers geen schrik van boetes, wel van celstraffen.

Populisten

Kritiek hebben op de genomen maatregelen is uiteraard iets anders dan botweg beweren dat de politiek niets heeft gedaan. Dat speelt enkel in de kaart van de populisten die op publieke fora moord en brand schreeuwen over de ondergang van de beschaving, maar in de achterkamers de verdere deregulering van de markt voorbereiden, wat een nieuwe crash enkel zal bespoedigen.

De batterij aan nieuwe regels die de laatste vier jaar werden ontwikkeld, zijn een antwoord op de trend van deregulering in de financiële sector van de laatste 20 jaar. De schade die dat veroorzaakte, gaat veel verder dan wat er de banken is overkomen. Het consumentenvertrouwen zit op dieptepunt, het vertrouwen om te investeren is marginaal en het vertrouwen tussen banken is vrijwel onbestaande.

Niet enkel de ondernemers zijn de dupe van het misdadig geknoei in de financiële sector. De sociale crisis die we vandaag beleven - met de schandalig hoge jeugdwerkloosheid als treurig hoogtepunt - is daar het gevolg van. De reddingsoperaties die de lidstaten moesten uitvoeren, hebben geld weggezogen dat voor andere maatschappelijke doeleinden bestemd was, ondermeer voor onze sociale zekerheid en voor de investeringen die nodig zijn om een reeks dringende problemen aan te pakken, zoals de klimaat- of de energiecrisis.

Voorlopig zijn, in tegenstelling tot wat Luyendijk beweert, enkel politici bezig met de aanpak van die problemen. In de financiële sector zelf is de stilte oorverdovend.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud