Shampoo stelen legt het af tegen fiscale fraude

©rv

De behandeling van blauwe- en witteboordencriminaliteit steekt steeds schriller tegen elkaar af. Met de ‘afkoopwet’ voor fiscale fraude zal het er zeker niet op verbeteren.

Door Jan Nolf, ere-vrederechter. Twitter: @NolfJan

Uit het leven van de rechtbank van Oudenaarde gegrepen: voor diefstal van een flesje shampoo en twee blikjes bier uit een supermarkt kreeg een 33-jarige dame maandag een maand gevangenisstraf en 143 euro boete. Een dossiertje van dertien in een dozijn, in het openbaar in sneltempo afgehandeld. Zo komt dat in de pers en op het strafregister tegelijk.

Een week eerder was het schouwspel in Oudenaarde totaal anders. Behandeling van een zaak achter gesloten deuren. De traditie van vonnissen tot ‘opschorting van uitspraak’ wil dat de deur voor de vorm dan nog even op een kiertje gezet wordt. De feiten worden bewezen verklaard, maar er wordt geen straf uitgesproken, zelfs niet voorwaardelijk, en alle afspraken blijven de facto binnenskamers. Kabinetjustitie is discreet als bankiers en vergevend als biechtvaders.

Belgische sporttak

Enkel een perslek brengt dit andere verhaal uit Oudenaarde anderhalve week later aan het licht, want advocaten en parket houden de lippen stijf op elkaar. Onderwerp van het vonnis: geen zedenzaak, geen militair geheim, maar een Belgische sporttak op topniveau: fiscale fraude. Voor de tweede keer in korte tijd meldt De Tijd dat vermogende families een deal kunnen sluiten met de fiscus om niet op de beklaagdenbank te belanden. Vorige keer ging het om een record: 150 miljoen euro. Dat twee captains of industry samen 16 miljoen euro aan de schatkist betalen, is ook buiten Oudenaarde goed en slecht nieuws.

Slecht nieuws, omdat opnieuw twee megafraudenetwerken worden blootgelegd die bijna een kwarteeuw lang onder de radar van de fiscus bleven. Wat nu betaald wordt, blijft een transactie waarbij alleen de fraudeurs hun voordeel kunnen berekenen. De mist van de combines en het spel van de verjaring beloonden hen: niet de fraudeurs maar justitie hees de witte vlag. Dat complexe strafzaken vaak fiscale dossiers betreffen en ‘steevast’ mislukken, is een traditie die opnieuw bevestigd werd in het rapport van de Gentse procureur-generaal (De Tijd, 5 juni).

Er is toch een stip goed nieuws. Beide fiscale zaken eindigen immers met een vonnis, jawel. In beide dossiers van Oudenaarde was het uiteindelijk een onafhankelijk rechter, met name de raadkamer, die oordeelde dat er geen maatschappelijke meerwaarde zou zijn bij een behandeling ten gronde door een strafrechter, die zich ook dan nog steeds tot een voorwaardelijke straf kon beperken.

‘Klassejustitie’

Het verschil tussen de hardheid van het shampoovonnis en de beate mildheid van de opschorting is nauwelijks uit te leggen. Meer nog, nu het ontslagen regent en besparingen de kwetsbaarsten verpauperen, is klassejustitie een voedingsbodem voor volkswoede. Die zal dan wel irrationeel zijn, reëel is ze zeker.

Het verschil tussen blauwe- en witteboordencriminaliteit wordt steeds grimmiger. Wie shampoo en een biertje steelt, verraadt zich blijkbaar als langharig werkschuw tuig. Wie fraudeert heeft twee keer hard gewerkt. Toen in Antwerpen in 2009 82 miljoen euro betaald werd voor een gelijkaardige schikking en opschorting, gromden syndicale afvaardigen dat in het betrokken bedrijf ondertussen personeel aan de deur gezet was voor diefstal van een fles water of wat postzegels.

Die zaken - Massive, Henco, en nu de Oost-Vlaamse families Pycke en Vanwynsberghe - steken echter nog levensgroot af tegenover wat er met de ‘afkoopwet’ massaal zit aan te komen. Die laat het parket toe met fraudeurs akkoorden te sluiten zonder dat een onderzoeksrechter of een rechter in de raadkamer of de correctionele rechtbank zich erover uit te spreken heeft. Zelfs in een uitputtingsstrijd tot bij het Hof van Cassatie zal de rechter enkel het ‘verval van de strafvordering’ kunnen acteren. Meer dan een fiscaal kassablaadje hoeft niet vertoond. Enige beslissingsbevoegdheid heeft de rechter niet meer.

Concurrenten

Ondertussen is het gebrek aan communicatie vanuit justitie stuitend en contraproductief. Geen letter uitleg over de complicatie van de dossiers, die in een bepaald beleid een ‘efficiëntiekeuze’ van het parket zou rechtvaardigen. Geen spetter informatie over de eis van de fiscus of enig detail van achterstallige belastingen en boetes waarmee uiteindelijk genoegen genomen werd. Op die manier is zelfs de cijfermatige naleving van de milde omzendbrief van 2012 niet eens publiek te verifiëren. Het bedrag van de erkende fraude krijgt een voorkeursbehandeling, als ging het om een legitiem fabrieksgeheim of gevoelige privacy. Nochtans zouden die cijfers niet alleen de brave burger maar ook de concurrenten van die bedrijven een idee kunnen geven van de fiscale dumping waarvan zij decennia het slachtoffer waren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content