opinie

Waarom Belgen hun betaalkaart op zak houden

Leo Van Hove

België hinkt achterop voor het gebruik van betaalkaarten. Maar dat ligt meer aan de handelaren dan aan de consumenten, blijkt uit een studie van deEuropese Centrale Bank (ECB).

Leo Van Hove, hoogleraar economie  Vrije Universiteit Brussel

Een collega die weet dat ik onderzoek doe naar betaalgedrag meldde mij onlangs tijdens een ontmoeting aan de koffiemachine: ‘Ik heb jouw cashless society gezien!’. Bleek dat hij net terug was van een citytrip naar Stockholm en dat de aangeschafte Zweedse kronen bijna onaangeroerd waren gebleven. Betalen met de kaart kon haast overal. Zo ver staan wij in België duidelijk nog niet. Maar afgaand op recent onderzoek van de Europese Centrale Bank is dat op een manier behoorlijk verbazend.

©rv

In november vorig jaar publiceerde de ECB een lijvig rapport over het gebruik van cash in de eurozone. Voor het onderzoek registreerden zo’n 65.000 consumenten éen dag lang al hun betalingen in een dagboek. Een aantal onder hen vulde ook een vragenlijst in. De oogst is pagina’s en pagina’s aan cijfers. Veel van die cijfers maken gewoon hard wat we al wisten: er zijn grote verschillen in betaalgedrag tussen landen en België zit ergens in de middenmoot.

Zo blijkt dat in 2016 in de eurozone gemiddeld zo’n 79 procent van het totale aantal retailbetalingen werd afgehandeld met cash. Voor België is dat cijfer 63 procent. Dat is minder dan in Duitsland, Oostenrijk, Slovenië en de Zuid-Europese landen (waar het marktaandeel van cash 80 % en meer bedraagt). Maar merkelijk meer dan in landen als Nederland, Estland en Finland, die cijfers tussen 45 procent en 54 procent laten optekenen. Het relatief hoge gebruik van cash in België komt uiteraard ook tot uiting in het aantal kaartbetalingen: met 0,4 betalingen per persoon per dag mogen wij dan wel boven het eurozonegemiddelde van 0,3 zitten, een Nederlander betaalt twee keer zo vaak met de kaart.

Wat België betreft staat het meest opmerkelijke cijfer 53 pagina’s diep in het rapport. Daar worden de voorkeuren van de consumenten in kaart gebracht. Concreet kregen zij de volgende vraag voorgeschoteld: ‘Stel dat een winkel meerdere betaalinstrumenten aanvaardt, wat is dan uw voorkeursbetaalmiddel?’. Verrassend genoeg gaf 66 procent van de Belgen aan een voorkeur te hebben voor betaalkaarten (en andere niet-cashinstrumenten). Dat is, samen met Frankrijk, de hoogste score van alle landen. Hoger dan de eerder vermelde trendsetters Nederland (63 procent), Estland (57 procent) en Finland (54 procent). Ook opvallend: slechts 18 procent van de Belgen houdt echt vast aan cash, tegenover 24 procent van de Nederlanders en zo maar even 48 procent van de Oostenrijkers.

Dat roept de vraag op: als wij een land van cardlovers zijn, waarom scoren wij dan niet hoger qua kaartgebruik? Het onderzoek van de ECB biedt aanknopingspunten. Zo werden consumenten gevraagd om, bij het invullen van hun dagboek, aan te geven of ze op plaatsen waar ze contant hadden betaald ook met de kaart hadden kunnen betalen. In België was dat mogelijk in net geen 80 procent van de gevallen. Dat is hoger dan het eurozonegemiddelde van 72 procent, maar lager dan in Finland, Estland en Nederland, waar de handelaar in bijna 90 procent van de gerapporteerde betalingen een kaart aanvaardde.

Klant is koning

Belgische consumenten houden blijkbaar ook sterker rekening met de betaalvoorkeur van de handelaar: 21 procent gaf dat op als een van de determinanten van hun betaalkeuzes, tegenover gemiddeld 15 procent in de eurozone. Kortom, de studie van de ECB laat uitschijnen dat het knelpunt voor een efficiënter betaalverkeer in België voor een groot deel aan de kant van de handelaar moet worden gezocht. Het aanbod is de (opgekropte) vraag dus niet gevolgd.

Misschien moeten wij als consumenten wat vaker de kaart bovenhalen op plaatsen waar enkel cash kan worden betaald - en stomverbaasd kijken bij de reactie van de handelaar.

Wat zijn de lessen, vraagt u? Misschien moeten wij als consumenten wat vaker de kaart bovenhalen op plaatsen waar enkel cash kan worden betaald - en stomverbaasd kijken bij de reactie van de handelaar. De klant is koning, toch? En voor de handelaars en de aanbieders van betaaloplossingen: als de cijfers van de ECB kloppen, dan zou het wegwerken van de witte vlekken qua aanvaarding van betaalkaarten voor aardig wat extra betalingen moeten zorgen. If you build it, they will come - dat fenomeen. Dan kunnen de schaalvoordelen ten volle beginnen te spelen en kunnen, zoals in Nederland, de kosten voor de handelaar verder naar beneden. En dan hoef ik, op termijn, misschien niet naar Zweden te reizen om de cashloze samenleving eens aan den lijve te ondervinden.

.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content