Wanhopige Palestijnse shortcut

©Photo News

De Palestijnen geven zelf toe dat hun gooi om de erkenning als staat via de Verenigde Naties te forceren een wanhoopspoging is. De vredesonderhandelingen zijn morsdood, Israël zet zijn expansiebeleid verder en de Palestijnse staatsopbouw vordert traag. België en andere Europese landen moeten de druk op Israël opvoeren.

Door Bogdan Vanden Berghe, algemeen secretaris van 11.11.11. Hij schreef deze bijdrage met Ferre Wyckmans , voorzitter LBC- NVK, Alain Clauwaert , voorzitter Algemene Centrale van het ABVV, Annuschka Vandewalle, algemeen secretaris FOS, Brigitte Herremans, Beleidsmedewerker Midden Oosten Broederlijk Delen / Pax Christi, Ludo De Brabander, coördinator Vrede vzw, en Bert De Belder, coördinator Intal.

Twintig jaar vredesonderhandelingen hebben de Palestijnen geen eigen staat opgeleverd. Daarom gooit de Palestijnse Autoriteit het over een andere boeg: de erkenning van de Palestijnse staat binnen de grenzen van vóór 1967. Palestina vraagt de landen van de internationale gemeenschap die erkenning te steunen. Daarnaast vragen de Palestijnse leiders aan de Algemene Vergadering van de VN het lidmaatschap van de VN. Via de verschuiving van bilaterale onderhandelingen naar een initiatief in de multilaterale arena, hoopt Palestina de druk op Israël op te voeren. Ook wil het de internationale gemeenschap meer betrekken bij de oprichting van een Palestijnse staat.

Ondanks tegenkanting van Israël, de Verenigde Staten en enkele Europese landen, heeft de Palestijnse Autoriteit haar initiatief voor de internationale erkenning van de Palestijnse staat doorgezet. Ook de PLO, de koepel van de Palestijnse politieke partijen, schaarde zich daarachter.

Palestijnse beleidsmakers benadrukken dat ze daarmee de deur naar de onderhandelingen niet sluiten. Wel verwerpen ze Israëls stelling dat het een unilaterale stap is. Riyad Mansour, Palestijns vertegenwoordiger bij de VN, stelt dat het een natuurlijk recht is. ‘Israël vroeg geen toestemming een staat uit te roepen in 1948, evenmin vroegen de VS de toelating aan de Britten om in 1776 een staat uit te roepen.’

TWEE STATEN

De boodschap is duidelijk: het is niet aan Israël een veto te stellen tegen de Palestijnse staat. De Palestijnen richten zich ook uitdrukkelijk tot de internationale gemeenschap. Als die een tweestatenoplossing daadwerkelijk steunt, kan ze dat initiatief onmogelijk verwerpen.

In politieke kringen wordt er vooral gefocust op de haalbaarheid van het initiatief. Wat zal het opleveren? Staten erkennen elkaar op bilaterale basis, dat gebeurt niet in de VN. De Palestijnen kunnen wel een aanvraag indienen om officieel lid te worden van de VN, maar dan moeten ze eerst via de Veiligheidsraad passeren. Mochten de VS hun veto niet gebruiken, dan verwijst de Veiligheidsraad de aanvraag door naar de Algemene Vergadering. Daar moeten de Palestijnen een tweederdemeerderheid halen, dus minstens 128 van de 193 staten.

De kans is echter klein dat de Palestijnen hun slag om het officiële lidmaatschap van de Verenigde Naties thuishalen. Zelfs al slagen ze erin, dan zal de situatie op het terrein niet snel veranderen. De Palestijnse initiatiefnemers geven zelfs grif toe dat de stap een soort wanhoopsdaad is. Waarom dan al die moeite?

BLOKKADE

De vredesonderhandelingen hebben niets concreets opgeleverd en de Oslo-akkoorden, die aan de basis lagen van de officiële vredesgesprekken, zijn morsdood. Het finale statusakkoord had al in 1999 moeten uitmonden in de oprichting van een Palestijnse staat. Maar in feite gaven die laatste en opeenvolgende akkoorden Israël de marge om zijn expansiebeleid op het terrein voort te zetten.

Ondertussen is Israël vastbesloten om niet meer terug te keren naar de ‘onverdedigbare’ grenzen van vóór 1967, en om de nederzettingen op de Westoever en in Oost-Jeruzalem in te lijven. In de Gazastrook is de blokkade haar vierde jaar ingegaan. Die heeft niet zozeer Hamas dan wel de Palestijnse burgerbevolking op de knieën gekregen. Meer dan ooit bepaalt Israëls bezetting alle aspecten van het Palestijnse leven.

Daarnaast is de Palestijnse staatsopbouw, waar de Europese Unie zoveel in investeerde, geen onverdeeld succes. Zoals Palestijns premier Fayyad benadrukt, moet staatsopbouw gekoppeld zijn aan onderhandelingen die een perspectief bieden op een staat.

De Wereldbank is van mening dat de opbouw van de staatsinstellingen afgerond is en dat de Palestijnse Autoriteit klaar is voor de oprichting van een soevereine staat. Waarnemers menen echter dat er, ondanks de massale financiële hulp, weinig vorderingen worden gemaakt. Er werden weliswaar successen geboekt zoals verhoogde financiële transparantie en de beteugeling van bepaalde veiligheidsdiensten. Maar de staatsinstellingen zijn niet sterker geworden: ze zijn gewoon niet ingestort. De rechtsstaat blijft uit, het parlement kwam niet meer samen sinds 2006.

STAATSAPPARAAT

De Palestijnen zijn niet minder afhankelijk. Meer dan ooit hebben ze externe financiële hulp nodig, al was het maar om het staatsapparaat te financieren. Tot slot is er geen echte ontwikkeling. De groei op de Westoever is te danken aan ontwikkelingshulp, maar kan volgens de Wereldbank pas duurzaam zijn zonder beperkingen op de bewegingsvrijheid.

De erkenning van de Palestijnse staat is geen doel op zich, maar een eerste stap in het verwezenlijken van de Palestijnse rechten, zoals het recht op de terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen. Ze moet gepaard gaan met concrete maatregelen om Israël het respect voor het internationaal recht en alle VN-resoluties over de Palestijnse rechten bij te brengen.

De nieuwe Palestijnse strategie is een noodkreet die de beleidsmakers wijst op de kern van de zaak: het zelfbeschikkingsrecht van het Palestijnse volk en de internationale verantwoordelijkheid daarin. De aanhoudende bezetting en kolonisatie staan immers een reële onafhankelijkheid in de weg en maken een leefbare staat gestoeld op democratische principes onmogelijk.

Als België en de andere Europese lidstaten de tweestatenoplossing willen redden, moeten ze de druk op Israël opvoeren. Enkele voorbeelden: effectieve en waterdichte mechanismen ontwikkelen om te garanderen dat Israëlische nederzettingen onder geen enkel beding genieten van voordelen onder de bilaterale akkoorden, de wapenhandel met Israël stopzetten, een prioriteit maken van het einde van de blokkade van Gaza.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect