Abenomics kan alleen slagen met stabiele lage rente

©KBC/DonvilErwin

Een nieuwe correctie met 5 procent van de Nikkei-index doet de onzekerheid toenemen over het Japanse experiment, het monetaire 'Abenomics'-beleid. Haruhiko Kuroda, de gouverneur van de Bank of Japan, moet de geloofwaardigheid en vastberadenheid van het beleid herstellen door de rentevoeten laag te houden.

Door Koen De Leus, senior economist bij KBC Groep

De recente stijging van de rente op 10-jarige overheidsobligaties zorgt voor zenuwachtigheid op de Japanse obligatiemarkten. In combinatie met de 12%-correctie van de Nikkei-index sinds zijn piek en de lichte stijging van de yen tegenover de dollar, illustreert dit volgens sommige waarnemers het falen van het Japanse beleid. En zeggen dat ‘Abenomics’ - de hervormingen en nieuwe monetaire politiek die premier Shinzo Abe doorvoert - enkele weken geleden nog alom bewierookt werd, na de publicatie van de 3,5%-groei van de Japanse economie (niettegenstaande de precieze contouren van het ultra-agressieve monetaire beleid slechts in april werden bekendgemaakt).

Argwaan

De argwaan over dit monetair experiment is groot. De uitdaging is dat de Bank of Japan met haar beleid twee hazen tegelijk najaagt. Ze wil de nominale rentevoeten laag houden om de economie extra zuurstof toe te dienen. Tegelijkertijd streeft ze een inflatiedoelstelling van 2% na over twee jaar. Dat impliceert een stijging van de rentevoeten. Een verdubbeling van de geldhoeveelheid, onder meer door een verdubbeling van de hoeveelheid overheidsobligaties in portefeuille en van de gemiddelde looptijd van die aangehouden obligaties, zijn de belangrijkste instrumenten om beide doelen te realiseren.

De rentevoeten onder controle houden is cruciaal voor zowel de Japanse overheid als de financiële sector. Elke stijging met 10 basispunten van de rentevoeten doet de schuldenlast stijgen met 100 miljard yen (976 miljoen dollar), meldde de minister van Financiën Taro Aso op 16 mei. De stijging met 29 basispunten sinds begin april tot 0,89% vandaag, duwt de rentelasten met 290 miljard yen de hoogte in, of zo’n 1,2% van de rentelasten. De Japanse overheidsschulden zullen volgens het IMF tegen het einde van het jaar uitkomen op 245% van het bbp. De gouverneur van Japanse centrale bank (BoJ) bestempelt dit als een ‘extreem hoog’ en ‘abnormaal’ niveau.

Overheidsobligaties

Voor de financiële sector zijn stijgende rentevoeten absoluut niet gewenst. Japanse financiële instellingen hebben de voorbije jaren een gigantische hoeveelheid overheidsobligaties ingekocht. Oplopende rentevoeten hebben een nefast effect op de waarde van die obligaties. De BoJ berekende dat een stijging van de rentevoeten met 1 procentpunt aanleiding geeft tot een mark-to-marketverlies gelijk aan 10% van het eigen vermogen (tier 1-kapitaal) van grote banken, en 20% bij hun zwakkere regionale broertjes.

Belangrijk is tevens de reden van oplopende rentevoeten. Een stijging als gevolg van toenemende groei- en inflatieverwachtingen, is uitdagend. Stijgende rentevoeten omwille van een wegkwijnend vertrouwen in de Japanse overheidsfinanciën, is catastrofaal. In het tweede geval kunnen Japanse banken moeilijker leningen verstrekken en hun marges erop verhogen. De extra winst daaruit zou  het negatieve waarderingseffect op de obligatieportefeuilles moeten compenseren. Merk op dat de recente rentestijging mogelijk ook puur gerelateerd was aan de oplopende Amerikaanse rentevoeten. De correlatie ligt iets lager dan de bijna perfecte correlatie (0,95!) tussen de Amerikaanse en Duitse rentevoet, maar blijft met 0,6 toch zeer aanzienlijk.

Klare wijn

Tot dusver schonk Kuroda geen klare wijn over hoe hij die rentevoeten in toom wil houden. Na afloop van de BoJ-meeting vorige week zei de gouverneur dat hij de inspanningen zou verdubbelen om de volatiliteit in de obligatiemarkten naar omlaag te halen. Zondag, in een poging de gedachtekronkels van de BoJ duidelijk te maken, stelde Kuroda dan weer dat het Japanse financieel systeem hogere rentevoeten aan kan, eens de economie aantrekt.

Het ‘Abenomics’-experiment heeft maar kans op slagen indien de markten rotsvast geloven in de vastberadenheid van de Japanse centrale bank. De volatiliteit op de obligatiemarkten onder controle krijgen is daarbij een belangrijk signaal. Kuroda lijkt langzaam die boodschap begrepen te hebben. Woensdag zei de BoJ-gouverneur tijdens een toespraak voor het Japanse Hogerhuis: ‘Ik wil de volatiliteit op de obligatiemarkten zo veel als mogelijk beperken en via een sterke neerwaartse druk de rentevoeten laag houden.’ Gezien de ongelimiteerde munitievoorraad beschikt hij over de middelen om die uitspraak hard te maken. Doet hij dat niet, dan riskeert het experiment op een flop uit te draaien.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud