Beleid kan beter worden vormgegeven

©Photo News

Nu er veel aandacht gaat naar het proces om de verschillende regeringen te vormen die ons land de komende 5 jaar zullen besturen, is het goed om ook eens fundamenteler na te denken over de beleidsprocessen die deze verschillende regeringen zullen volgen. Hoe moet beleid op een aantal cruciale domeinen in de toekomst vorm krijgen?

Door Dave Sinardet en Fons Van Dyck. Sinardet is professor politieke wetenschappen (VUB) en Van Dyck  is managing director van Think BBDO. Ze zijn respectievelijk als proces- en communicatie-expert betrokken bij het initiatief voor een Energiepact.

Met enige zin voor simplifiëring kunnen we stellen dat de klassieke weg die is van de besluitvorming in ‘achterkamertjes’, waarbij partijen in nauw overleg met enkele belangengroepen, ‘en petit comité’, vaak ook in nachtelijk overleg, beslissingen nemen rond concrete dossiers of problemen die zich op dat moment stellen. De Belgische pacten uit de vorige eeuw zijn daar een voorbeeld van, maar ook het Oosterweelproject van de BAM in Antwerpen.

Het is een traject waarbij beslissingen en keuzes relatief snel kunnen genomen worden, maar waar dan een hele, lange, steile weg wacht voor het vinden van een maatschappelijk draagvlak. Als stakeholders onderweg al geen stokken in de wielen steken. Het Oosterweelproject heeft dat draagvlak na bijna twee decennia nog steeds niet gevonden, enkel de tegenstand lijkt almaar meer gegroeid.

Participatief

Enkele dagen geleden werd een oproep gelanceerd om alvast op het vlak van  energiebeleid een andere weg te volgen, namelijk die van een breed gedragen, participatief proces. Een grote groep van zeer diverse stakeholders - vertegenwoordigers van de verbruikers, de milieubeweging, het bedrijfsleven, de energiesector en de academische wereld riep samen de politieke overheden van dit land op om dringend werk te maken van een bindend Energiepact.

De noodzaak om de bevoorradingszekerheid te handhaven, de competitiviteit, de duurzaamheid en de betaalbaarheid in stand te houden plaatst alle marktspelers immers voor een enorme uitdaging. Met hun gezamenlijke oproep willen de betrokken stakeholders werk maken van een gedragen beleid op de lange termijn, en zo de ‘stop and go’-politiek van de voorbije jaren en de versnippering van het beleid, die vaak ook heeft geleid tot tegenstrijdige beslissingen, een halt toeroepen. Het is een mooi voorbeeld van de wil van stakeholders om de eigen belangen te overstijgen en samen de bakens uit te zetten voor een beleid dat legislatuur-overstijgend moet zijn.

Verbruikers

Een van de uitgangspunten van de initiatiefnemers was om de belangen van de verbruikers als uitgangspunt te nemen, maar ook de klimaatdoelstellingen centraal te plaatsen. In dat opzicht is het betekenisvol dat zowel middenveldorganisaties als Test-Aankoop en Gezinsbond, maar ook Greenpeace en Bond Beter Leefmilieu, Inter Environnement Wallonnie actief hebben geparticipeerd en de gezamenlijke oproep hebben onderschreven.

Het is beslist geen keuze voor de gemakkelijke weg geweest. Het proces totnogtoe heeft duidelijk gemaakt dat sommige spelers meer tijd nodig hebben om zich actief te engageren en zich nog niet meteen op het ijs wagen. De voorbereidende werkzaamheden hebben ook aangetoond dat de inhoud van een Energiepact veel en meer overleg vergt. Zeker wanneer de belangen soms diametraal tegenover elkaar staan. Want tussen droom en daad staan ook hier gevestigde belangen en krachten. Zeker in een sector die een ongekende transformatie doormaakt is er voor sommige spelers wellicht meer te verliezen, terwijl anderzijds stilstaan en zich krampachtig vasthouden aan een verleden een recept is om morgen te verdwijnen.

Hobbelig

Een breed participatief traject vraagt dan ook heel veel overleg. Stakeholders en middenveld hebben tijd nodig om elkaar beter te leren kennen en te vertrouwen. In dat opzicht is de weg naar het Energiepact inderdaad ‘een hobbelig parcours’, zoals deze krant zaterdag schreef. (De Tijd, 21 juni). En in dat opzicht is de gezamenlijke oproep nog maar een tussenstadium. En wellicht hebben sommige betrokken stakeholders nog meer nood gehad aan transparantie over het bewandelde parcours en vooral over de toekomstige marsrichting.

Maar het lijkt ons wel de enige, juiste weg, in een tijd waarin transparantie en legitimiteit essentiële voorwaarden zijn voor een gedragen beleid op de lange termijn. Wie in de veranderende wereld van vandaag de oude weg volgt zal aanvankelijk misschien wat sneller bollen maar uiteindelijk op grote obstakels stoten en finaal uit de bocht dreigen te gaan.

Vertalen

Dat brengt ons tenslotte bij de andere kernvraag : hoe kan een voluntaristisch en participatief project van stakeholders zich morgen (met een engagement van de nieuwe regeringen) vertalen in een institutioneel, wetgevend en dus afdwingbaar kader? Wie zet de agenda? Wie vertegenwoordigt wie? Wat zijn de inhoudelijke werven? Welk engagement neemt de overheid, maar ook de participerende stakeholdergroepen?

Het zijn vele vragen die morgen zullen moeten worden beantwoord door de betrokken stakeholders. Alle antwoorden zijn er vandaag niet, maar kunnen morgen wel worden gevonden. Zeker omdat een toekomstig Energie-akkoord sectoroverschrijdend zal moeten zijn of niet zal zijn. In dat opzicht hebben de betrokken stakeholders met hun oproep voor een Energiepact wellicht  al een klein beetje geschiedenis geschreven. Maar er blijft nog een heel groot blad in te vullen. Ook op andere beleidsterreinen overigens.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud