opinie

Beste Harold Polis, ga weg bij Uitgeverij Pelckmans.

Na driekwart eeuw is ook Uitgeverij Pelckmans beland waar ze ooit moest aanspoelen: aan het mainstream-strand der inhoudelijk grijze boekenboeren.

Jean-Pierre Rondas, voorzitter van Stem in 't Kapittel, die de webstek Doorbraak uitgeeft.

©rv

De uitgeverij is definitief los van haar storend geworden begin. Daartoe hoefde ze slechts haar acquirerend redacteur Karl Drabbe te ontslaan, de man die jarenlang omzeggens alle auteurs en alle titels had aangebracht en die tot verbazing van velen de afdeling ‘Algemene Boeken’ een pluralistische smoel had bezorgd. Ontslaggevend manager Eric Willems dacht weg te komen met de typische human resources smoes dat Drabbe ‘een nieuwe wending aan zijn loopbaan wenste te geven’. Het is hem niet gelukt. Willems heeft integendeel een vooralsnog niet in te schatten imagoschade over de uitgeverij afgeroepen, terwijl het ontslag van Drabbe juist had moeten dienen om dat imago op te poetsen en te ‘verbreden’.

Om dat te begrijpen moeten we terug naar die memorabele receptie op 6 mei in het auditorium van de Studio in boekenstad Antwerpen, waar Pelckmans’ nieuwe uitgeefpoot ‘Polis’ ten doop werd gehouden. Harold Polis, zelf opgestapt bij het veelbelovende maar economisch mislukte experiment van een Vlaamse Bezige Bij, had eigenaar-zaakvoerder Thom Pelckmans weten te overtuigen met hem in zee te gaan. Meteen kreeg Polis wat Drabbe nooit werd gegund: een uitgeverij onder zijn naam, een bureau in het centrum van Antwerpen, extra medewerkers, financiële middelen, zelfs de boekenwebstek waarnaar hij jaren had uitgekeken: plots kon het allemaal. Plots was uitgeven geen eenmanswerk meer.

Op 6 mei werd de ‘Polis’ van Polis aan heel boekenminnend Vlaanderen voorgesteld. In een handige toespraak deelde Polis mee dat hij zowaar boeken, boeken, en nog eens boeken zou uitgeven, met daarbovenop nog eens het boek an sich. Het echte nieuws was dus de samenstelling van het publiek. Het was een ontmoeting van de beide adressenboekjes van Polis en Drabbe. Mensen die allang besloten hadden elkaar niet meer te groeten geraakten weer aan de praat. Scheve opmerkingen over elkaars opinie bleven achterwege.

Imago

Uiteraard bleef er hier en daar een vreemd wolkje hangen. Het moet Thom Pelckmans pijn gedaan hebben dat zelfs bij de aankondiging van de Polis-uitgeefunit de persberichten zowat bulkten van het imago waar hij net vanaf wilde. ‘Een katholieke en Vlaamsgezinde uitgeverij’. ‘Een uitgeverij met een rechtse signatuur en een ouderwetse uitstraling’. ‘Ik heb geen affiniteit met Pelckmans, wegens Vlaams en rechts’ - een uitspraak afkomstig van een journalist en Polis-auteur die dan toch met ‘Polis’ meekwam. Pelckmans was aan dit imago al een hele tijd aan het laboreren. Ik voelde dat zijn bezorgdheid was uitgegroeid tot een soort proviso tegenover Drabbe, tot dan toe zijn enige uitgevende medewerker.

Het aloude rechtse, katholieke en Vlaamse imago kon natuurlijk niet in twee weken tijd uitgewist worden. Vooral de literaire auteurs bleven Polis het leven zuur maken. Zij waren het die zich als behoeders van de correctheid bemoeiden met het niet-literaire aandeel in de aanbieding. Zij bleven het ‘katholieke’ benadrukken, het ‘Vlaamse’, en ten slotte het ‘islamofobe’, geïncorporeerd in de persoon van Wim van Rooy - wiens islamboek anno 2010 trouwens gepubliceerd werd bij de uitgeverij van de Vrije Universiteit Brussel.

Harold Polis binnenbrengen was dus bijlange niet voldoende gebleken. Opdat Polis ‘zijn’ auteurs zou kunnen geruststellen, moest iemand anders eruit. Iemand met onwelgevallige opinies. Iemand met een opinie überhaupt. Dan deed het er niet meer toe dat Drabbe zijn activiteiten bij de webstek Doorbraak had stopgezet. In deze socialemediatijden zijn opinies immers onuitwisbaar. En over de boeken (zoals van Abou Jahjah) die Drabbe had uitgegeven, ging het allang niet meer. Hij had zich aan een intern opiniedelict bezondigd. Hem moest het zwijgen worden opgelegd en het uitgeven belet.

Men onderschat de uitsluitingsmechanismen die de culturele en literaire en dus ook de uitgeverswereld verzuren. Het grootste taboe is Vlaamsgezindheid, want dat is ‘rechts’.

Men onderschat de uitsluitingsmechanismen die de culturele en literaire en dus ook de uitgeverswereld verzuren. Het grootste taboe is Vlaamsgezindheid, want dat is ‘rechts’. België niet omarmen, dat is het ergste, dan springen alle lichten op rood. De maatregelen die dan worden genomen, bevestigen me in mijn vermoeden dat de grootste antisystemische beweging in België nog altijd het flamingantisme is. Dit is het wat tot elke prijs moet worden bestreden.

Gesmoorde veelstemmigheid

Thom Pelckmans vindt dat Harold Polis met het ontslag van Drabbe niets te maken heeft. Polis moet zich daarmee niet bemoeien. Zo’n opvatting legt de hele misvatting bloot. Er is niet alleen een geweldige schade aan Pelckmans toegebracht, het is te verwachten dat het Polis-project op losse schroeven komt te staan. Want wat is er nu meer in tegenspraak met Polis’ nobele bedoelingen (‘ik wil tegenstrijdige stemmen laten horen’) dan dit ontslag, waarbij een interne, verondersteld tegenstrijdige stem koud wordt buitengezet? Dit ontslag zadelt Polis op met een loodzware handicap van vertrouwensverlies en veroordeelt hem tot irrelevantie. De beoogde veelstemmigheid is in de kiem gesmoord, en deze kiem bevond zich in het redactielokaal in de Studio in Antwerpen waaruit Karl zopas is verwijderd.

Beste Harold, ik wil tot jou niet via de derde persoon spreken. Jij ziet beter dan ik dat op 6 mei een harmonie werd geënsceneerd die slechts de klank van een Potemkindorp was. De kloof tussen de ‘culturen’ blijft groot, en een van die mannen die serieus bezig waren deze kloof te dempen heeft zijn ontslag gekregen.

Ik meen te weten dat je niet wist wat er gaande was. Dan is hiermee wel gebleken dat je buiten je eigen zaken wordt gehouden. Ik wil niet doordenken over de veronderstelling dat je wel op de hoogte was. Waar staat je uitgeverij nu? Waar staan nu de medewerkers wier loon je dacht te verdienen door een oplettende uitgever te wezen? Hoe zal het eraan toegaan bij je eerste boekpresentatie?

Beste Harold, een man van jouw statuur past slechts een conclusie. Neem je hoed, zeggen ze in het Duits. Neem je hoed en ga daar weg. Het is niet goed te krijgen. Jij bent uit de Bezige Bij weggegaan om bedrijfstechnische redenen. Karl Drabbe is moeten weggaan wegens ‘filosofische onverenigbaarheden’ zoals dat heet. Solidariteit is het enige antwoord.

Jean-Piere Rondas is voorzitter van Stem in ’t Kapittel, de vzw die de webstek Doorbraak uitgeeft. Hij is editor van het Gravensteenboek ‘Land op de tweesprong. Manifesten ter ontgrendeling van Vlaanderen’ (2012), uitgegeven door Karl Drabbe bij Pelckmans.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud