opinie

De winter geeft de Russen het voordeel in Oekraïne

Politicoloog

De oorlog in Oekraïne is een uitputtingsslag geworden die nog jaren kan duren. Maar terwijl een deel van Europa nog onder de zomerhitte kreunt, menen militaire experts dat de winter een nieuwe fase in het conflict inluidt.

De winter komt eraan, letterlijk en figuurlijk. De oorlog in Oekraïne gaat over minder dan drie maanden een nieuwe fase in, waarbij de koude en omgevingsvariabelen bepalend worden. Kiev heeft in het eerste halfjaar van de oorlog gedaan wat niemand mogelijk achtte: standhouden. Maar de realiteit dringt zich op. Ondanks het aanvoeren van zware artillerie, drones en westerse raketwerpers kan Kiev in beperkte mate weerwerk bieden.

De steden Kharkiv en Kherson konden wel deels heroverd worden, maar het is zeer de vraag of een grootschalige terreinwinst op de Russische posities realistisch is. Het Russische leger lijkt nabij Kharkiv tijdelijk tankdivisies teruggetrokken te hebben om die in te zetten voor ‘uitbraakpogingen’ nabij Zaporizje in het oosten en Kherson in het zuiden.

De essentie

  • De auteur: David Criekemans doceert internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen en de KU Leuven.
  • De kwestie: De oorlog in Oekraïne kan nog jaren duren, maar in de winter gaat een nieuwe fase in.
  • De conclusie: Zowel militair als politiek kan Rusland profiteren van extreme vriestemperaturen in Oekraïne.

Vorig weekend adviseerde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky 220.000 staatsburgers in Oost-Donetsk te vluchten naar het westen. Terwijl het op de Krim in de winter tot min 17 graden Celsius kan worden, is dat in Oost-Oekraïne al gauw min 30. Dat verandert het plaatje, zowel menselijk als militair. De burgers die er achterblijven, zullen wellicht letterlijk in de kou komen te zitten en niet ontzet kunnen worden door het Oekraïense leger.

Bovendien beseft Kiev dat de strijd in het oosten zeer hard kan worden. Als het dodenaantal daar straks oploopt, kan dat het Oekraïense draagvlak voor de strijd tegen Rusland aantasten. Tot slot is er een belangrijke militaire component. Analisten vragen zich af wat de impact van hevige koude kan zijn op de krijgsverrichtingen komende winter. Hoe moeten we dat beoordelen?

Drones amper inzetbaar

Ten eerste maakte het Oekraïense leger de afgelopen tijd veelvuldig gebruik van drones voor verkenning en tactische aanvallen. De operationele werkzaamheid van omgebouwde commerciële drones neemt aanzienlijk af zodra het vriespunt bereikt wordt. Voor de Turkse Bayraktar-minidrones vormt min 20 graden Celsius de absolute bodem. Misschien is dat voor de variant TB2 nog lager, maar toch worden drones in hevige kou minder makkelijk inzetbaar.

Ten tweede rijst de vraag of het geleverde westerse hoogtechnologische materiaal meer last zal hebben van lage temperaturen dan het meer rudimentaire Russische tuig. Sommige analisten denken dat Moskou daaruit misschien een strategisch voordeel kan putten. Het Russische leger is trouwens een van de weinige in dit conflict die een eigen arctische poot hebben, waardoor het extra ervaring heeft.

De vraag rijst of het geleverde westerse hoogtechnologische materiaal meer last zal hebben van lage temperaturen dan het meer rudimentaire Russische tuig.

Ten derde zijn er de tanks. De winter heeft meer invloed op tankmobiliteit dan je zou denken. Op een beijzeld wegdek worden de stalen rupsbanden glad en de tank wordt daardoor veel moeilijker onder controle te houden, wat soms leidt tot spectaculaire driftpartijen. Spoorverbreders kunnen de grip van het voertuig vergroten.

Qua mobiliteit lijken westerse en Russische tanks in de winter gelijkaardig te scoren. Tanks kunnen vatbaar zijn voor het bevriezen van hun motoren en daardoor moeilijk te starten zijn zonder hulp van buitenaf. Ze moeten om de twee of drie uur worden gestart om bevriezing te voorkomen, en de motor moet vóór het eigenlijke gebruik minstens 10 minuten draaien. Vanaf min 30 graden Celsius moet de motor continu draaien. Mijnen hebben dan weer de neiging te falen bij extreem lage temperaturen. Het afvuren van een tankkanon kan ook door de winter beïnvloed worden.

Midterms in VS

Tot slot is er de maatschappelijke en politieke dimensie. Oekraïne wacht mogelijk een winter met gebrekkige verwarming, maar ook in Europa is veel onduidelijkheid over het gasaanbod en de energieprijzen. De vraag is of dat een impact kan hebben op de steun voor Oekraïne bij de publieke opinie van vooral de West-Europese landen.

In de Verenigde Staten worden in november dan weer midtermverkiezingen gehouden. Het volledige Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat worden vernieuwd. Mede door de hoge inflatie en de stijgende energieprijzen staat de Democratische president Joe Biden er niet geweldig voor. Dat is waar Poetin op wacht.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud