opinie

Deal of geen deal, Britten worden buitenbeentje

Senior politiek analist bij ECR Research

Hoe de brexitgesprekken met Europa ook uitdraaien, de Britten zullen altijd moeten inleveren. Maar dat betekent niet dat ze geen troeven hebben.

De Britse premier Johnson riep afgelopen maand dat hij uiterlijk eind deze week een brexitakkoord wilde sluiten met de EU. Dat lijkt gezien alle nog openstaande meningsverschillen veel te ambitieus. Realistischer is dat de onderhandelingen nog minstens weken duren, met wellicht tijdens de Europese top eind deze week een doorbraak die de weg effent naar de inmiddels beruchte tunnelfase of zoals de Europese toponderhandelaar Michel Barnier het noemt, de onderzeeër. Dan sluiten de belangrijkste onderhandelaars zich op en worden in die bubbel de laatste details uitonderhandeld.

Akkoorden op deelgebieden en een soort doorstart van de transitiefase worden een steeds reëler scenario. Het volledig mislukken van de onderhandelingen en een no-dealbrexit zijn onwaarschijnlijk. Dat betekent wel dat veel sectoren nog geruime tijd in onzekerheid zullen verkeren. Onzekerheid die vooral het Verenigd Koninkrijk pijn doet, maar ook het Europese vasteland niet onberoerd laat.

Het blijft opmerkelijk dat de Britse brexitvoorstanders blijven volhouden dat het VK buiten de EU niet alleen groots kan zijn, maar grootser dan het als EU-lid zou kunnen zijn.

Het blijft opmerkelijk dat de Britse brexitvoorstanders blijven volhouden dat het VK buiten de EU niet alleen groots kan zijn, maar grootser dan het als EU-lid zou kunnen zijn. Dat druist volledig in tegen het historische bewijs, dat duidelijk maakt dat de Britten altijd innig verstrengeld zijn geweest met het continent en dat ze niet zonder de hulp van Europese landen kunnen om hun grootste uitdagingen te overwinnen. In de zeventiende eeuw was de Hollandse opstand tegen Spanje essentieel voor het zodanig verzwakken van dat laatste land dat de Britten de strijd ertegen konden winnen. Hetzelfde gold in de achttiende eeuw, maar nu was de steun van het Habsburgse rijk onontbeerlijk in de slag met Frankrijk. Een eeuw later was het Pruisen dat meehielp om wederom Frankrijk - nu onder Napoleon - eronder te krijgen. En de wereldoorlogen in de vorige eeuw hadden niet duidelijker kunnen maken dat het VK zich onmogelijk kan losmaken van het continent, hoe graag het dat ook wil.

Allianties

Kortom, voor de Britse veiligheid en welvaart is het al honderden jaren nodig geweest dat het VK voorkomt dat een Europese hegemone macht of een de Britten vijandig gezind blok opstaat en dat het allianties aangaat om de eigen zaak te helpen. Britse topambtenaren waarschuwden in een speciaal rapport al in 1960 - toen het VK nog geen lid was van het Europese integratieproject en ook probeerde afstand te houden - dat de invloed van het VK in Europa sterk zou afnemen als de Britten afzijdig bleven. Zoals de Cambridge-historicus David Reynolds het schreef: 'Even in the heyday of the British Empire its leaders dared not take Europe for granted. Brexit runs against the historic pattern by trying to do the global without the European.'

Derhalve is het waarschijnlijk onontkoombaar dat hoe een brexitdeal ook uitvalt, het VK weinig winst behaalt. Er zijn nu al zoveel tekenen dat de Britten moeten inleveren. Zo is sinds het brexitreferendum het gewicht van de Britten in het Horizon 2020-samenwerkingsprogramma inzake research al sterk afgenomen. In 2016 hadden een kleine 16.000 Britse bedrijven researchpartners in Europa. Drie jaar later was dat aantal onder 9.000 gedaald. Het aantal Duitse, Franse en Italiaanse samenwerkingsverbanden steeg  over diezelfde periode met een kwart tot een derde. 

Het is gezien de sombere vooruitzichten voor het VK niet verwonderlijk dat het aantal shortposities op het pond sterk is toegenomen. Toch is dat nog niet te vergelijken met eerdere periodes waarin de brexit tot verhitte gemoederen leidde. Als de spanningen over de onderhandelingen voort oplopen, heeft het pond zeker nog neerwaarts potentieel.

Het is gezien de sombere vooruitzichten voor het VK niet verwonderlijk dat het aantal shortposities op het pond sterk is toegenomen.

Betekent dit dat het VK helemaal instort? Nee, daarvoor hebben Britten nog te veel sterke punten achter de hand, waaronder een uitgebreid en sterk verankerd mondiaal netwerk dat steunt op ontwikkelingshulp, diplomatieke expertise en defensiesamenwerking. Ze hebben ook zeer bekwame inlichtingendiensten met veel capaciteiten en zeer grote en hoog aangeschreven financiële en onderwijssectoren. Ten slotte is er de soft power in de vorm van onder meer de BBC, de Premier League en andere bronnen van culturele invloed.

Maar dat de VK het zwaar krijgt, staat wel vast. Ook omdat het kampt met een zwakke regering, een lage productiviteit, een harder dan in veel andere landen toeslaande coronacrisis en een van grootste door corona ingegeven recessies in Europa.

Lees verder

Gesponsorde inhoud