Advertentie

Draghi's rol is grotendeels uitgespeeld

Luc Aben ©Dries Luyten

De Europese Centrale Bank heeft de regie om de economie aan te zwengelen of het deflatiesfeertje te verjagen eigenlijk niet meer in handen. Haar belangrijkste bijdrage levert ze nu achter de schermen, waar ze de bankbalansen doorlicht en de stresstests uitvoert.

Door Luc Aben, hoofdeconoom van Van Lanchot. Twitter: @Luc_Aben

‘All the world’s a stage, and all the men and women merely players’, aldus William Shakespeare in 1599. Vandaag speelt de vertoning zich af rond de Europese Centrale Bank (ECB). Niet verwonderlijk als je een maand geleden een bijna hard engagement afleverde om opnieuw te sleutelen aan het monetaire beleid. De vraag lijkt niet of er iets zal gebeuren, maar wat. De verwachtingen zijn hooggespannen. Alsof de ECB de sleutel in handen zou hebben om definitief het doek te laten vallen over de crisis. Maar niets is minder waar.

Wat zijn de meest waarschijnlijke nieuwe uitkomsten van de ECB-meeting vandaag, behalve het verlengen van bestaande maatregelen? Enerzijds een verdere renteverlaging, anderzijds goedkope financiering van banken op voorwaarde dat ze het geld aanwenden voor kredietverlening. Een derde grote optie, het Amerikaanse recept van ‘geld drukken’ om rechtstreeks papier op de obligatiemarkten te kopen, is minder waarschijnlijk. Zo’n ingreep zou tegen een ‘Berlijnse muur’ botsen en bovendien minder effectief zijn in een Europese context.

In de Verenigde Staten wenden ondernemingen zich vaker rechtstreeks tot de kapitaalmarkten. Voor de Amerikaanse centrale bank is het dan ook aantrekkelijk om direct op die markten tussen te komen. Dat drukt de rente en onmiddellijk ook de financieringskosten voor bedrijven.

Mondjesmaat

Niet zo in Europa, waar het gros van de financieringen via de banken gebeurt. Ondanks de forse ontspanning op de kapitaalmarkten sinds de zomer van 2012, blijkt de lagere lange rente maar mondjesmaat door te sijpelen tot bij de eindgebruiker van krediet. Met name in de periferie hapert dat zogenaamde mechanisme van monetaire transmissie. De rente nóg lager duwen via de aankoop van obligaties zou dus wellicht geen zin hebben.

Nu, stel dat de ECB inderdaad de twee genoemde beslissingen neemt, schiet de conjunctuur dan écht uit de startblokken en verdwijnt het deflatiespook naar de coulissen? Laat het ons hopen, maar reken er niet onmiddellijk op.

Neem de verdere verlaging van de ECB-tarieven. Die zou de depositorente van de centrale bank onder het vriespunt brengen. Banken moeten dan betalen om middelen in Frankfurt te stallen. Het klinkt spectaculair en het lijkt een paardenmiddel om banken te dwingen het geld vlotter richting kredietverlening door te sluizen.

Echter, in Denemarken hanteerde de centrale bank tot voor kort een negatieve rente zonder dat de kredietverlening opveerde. Daarvoor is de ‘penalisatie’ te klein, zeker in een omgeving waar het algemene gebrek aan vertrouwen de grote oorzaak is voor het haperende kredietmechanisme.

Bovendien zijn banken volop bezig hun balans te verstevigen met het oog op de stresstests van diezelfde ECB. Ze doen dat onder meer door winstinhouding. Een negatieve depositorente zou dat genereren van winst aanvreten en banken ertoe kunnen verleiden dat te compenseren. Bijvoorbeeld door duurdere kredieten of een hogere prijszetting van andere diensten. En dat is dus net het tegenovergestelde van wat men wil bereiken. Perverse effecten, heet zoiets.

Ook banken vlot en goedkoop geld toestoppen op voorwaarde dat ze het opnieuw uitlenen, lijkt een ijzersterke maatregel. Lijkt. Want opnieuw leert buitenlandse ervaring dat het succes verre van zeker is. Bij de Bank of England wierp zo’n ‘funding for lending’ alvast weinig vruchten af.

Acteren

Natuurlijk weet Mario Draghi dat ook allemaal. Het helpt wellicht te verklaren waarom hij al maanden veel praat zonder veel te doen. Maar met een euro die tot voor kort alleen maar sterker werd, wat zowel op de export als de inflatie drukt, zal hij nu wellicht toch acteren.

Acteren, zowel in de betekenis van ‘handelen’ als in die van ‘het spel meespelen’. Meespelen, want de ECB heeft de regie om de economie aan te zwengelen of het deflatiesfeertje te verjagen eigenlijk niet meer in handen. De bodem van haar gereedschapskist is in zicht. Op dit moment levert ze haar belangrijkste bijdrage achter de schermen, met de doorlichting van de bankbalansen en de stresstests. Alleen die kunnen het broodnodige vertrouwen terugbrengen, een basisvoorwaarde voor economisch herstel.

Wat de uitkomst van de ECB-meeting vandaag ook mag zijn, vooral de veelbesproken structurele hervormingen en een verdere Europese integratie zullen het stokje moeten overnemen. Dat is een taak voor de politiek in diverse eurolanden. Daarvoor moeten we echter eerder Confucius dan Shakespeare citeren: ‘Als je ziet wat juist is, en het niet doet, is dat een gebrek aan moed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud