Een goed gebruik van medicijnen is minstens zo belangrijk als de juiste prijs

Het ‘sluismodel’ voor de aanbieders van geneesmiddelen in het voorstel van de Christelijke Mutualiteiten oogt spectaculair. Toch zit er voor het geneesmiddelenbeleid wellicht meer in maatregelen die het goed gebruik van medicijnen promoten.

Door Lieven Annemans, hoogleraar gezondheidseconomie UGent en VUB. Auteur van ‘De prijs van uw gezondheid. Is onze gezondheidszorg in gevaar?’ (Lannoo)

De Christelijke Mutualiteiten pakken uit met een ambitieuze nota die als doel heeft het geneesmiddelenbeleid bij te sturen. Je kan je in een eerste reactie afvragen waarom dit nu komt en waarom specifiek naar geneesmiddelen toe? Sinds enkele jaren groeien de uitgaven voor geneesmiddelen immers minder sterk dan de algemene gezondheidsuitgaven, en men ziet recent zelfs een daling van die uitgaven. Zijn er geen andere katten te geselen, zoals de overbehandeling en de overdiagnose in de ziekenhuizen? Of het tekort aan verpleegkundigen, waardoor de kwaliteit ondermijnd wordt?

Toch zijn er ook met geneesmiddelen nog veel problemen. Soms zien we een teveel aan geneesmiddelen (denk aan het voorschrijven van antibiotica voor mensen die geen bacteriële infectie hebben of antidepressiva voor mensen die geen depressie hebben), en in andere gevallen een tekort (denk aan onvoldoende preventie van hervallen na een eerste hartaanval, of aan het niet of te kort behandelen met antidepressiva bij mensen die écht een depressie hebben).

Los van het gebruik is er ook nog de hamvraag of onze geneesmiddelen wel waar voor hun geld bieden. Gezondheidseconomen stellen inderdaad dat het niet volstaat dat een geneesmiddel doeltreffend is. Wij kijken vooral naar de ‘kosteneffectiviteit’, met name de verhouding tussen wat een geneesmiddel kost en wat het oplevert. Als een geneesmiddel ontzettend duur is en maar een kleine kans op verbetering geeft, moet men het dan wel nog terugbetalen?

Sluis

Redenen genoeg dus voor de CM om de dingen beter te willen aanpakken. Als we door hun voorstellen grasduinen, is het meest in het oog springende voorstel het sluismodel om de prijzen te doen zakken. Dat gaat als volgt in zijn werk: eerst wordt meegedeeld onder welke voorwaarden een bedrijf met een bepaald product de sluis kan ‘binnenvaren’. Daarna volgt een onderhandelingsperiode en moeten de producenten die in de sluis zitten hun prijs naar beneden aanpassen. Zo niet zijn ze verplicht uit de sluis te stappen, waardoor ze hun marktaandeel volledig verliezen.

Een voordeel van het model zou zijn - naast de prijsdaling uiteraard - dat men bij de bepaling van de vereisten om toe te treden tot de sluis garanties kan inbouwen voor voldoende bevoorrading. Maar er zijn ook nadelen. Het risico bestaat dat men de prijzen zodanig onder druk zal zetten dat de bedrijven er hun broek aan scheuren. Of meer toepasselijk geformuleerd: het water in de sluis wordt zodanig laag gebracht, dat sommigen met moeite nog overleven.

En dat kan een tweede nadeel met zich meebrengen. Bedrijven weten uiteraard dat ze in zo een sluis-systeem zullen komen. Ze zullen daarom zonder uitzondering hun startprijs kunstmatig hoog zetten om op het einde toch nog een voor hen wenselijke prijs over te houden. Het sluismodel riskeert dan veel tijd en energie te vragen en uiteindelijk niet het verhoopte resultaat te bereiken.

Artsen

Er is volgens mij veel meer te halen uit maatregelen die het goed gebruik van geneesmiddelen promoten en er voor zorgen dat de mensen de kwaliteit krijgen die ze verdienen. Een voorstel uit de nota dat weliswaar niet zo spectaculair klinkt als het sluismodel, is het bevorderen van dat goed gebruik via het geven van financiële prikkels aan de voorschrijvers. Artsen die meer oordeelkundig voorschrijven, kunnen daar een bonus aan verdienen.

Maar ook daar zijn er valkuilen. Als men ‘onoordeelkundig’ enkel definieert als ‘te veel’ en geen aandacht schenkt aan het ‘te weinig’, dan loopt het ook fout. Men mag ten slotte niet vergeten dat geneesmiddelen in de gezondheidszorg zich niet op een eiland bevinden. Door goed gebruik van de goede geneesmiddelen die waar voor hun geld bieden kan men heel wat besparen op hospitalisaties, ingrepen en onderzoeken. Een goed geneesmiddelenbeleid neemt die gedachte expliciet mee.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud