Een vrijpostige nieuwjaarswens

‘Wat mag ik u wensen’, dat hoor ik volgens aloude Belgische traditie vragen bij onze eerste ontmoeting van het nieuwe jaar. Maar deze nieuwjaarswens krijgt u ongevraagd. Het staat u dan ook vrij om mijn vrijpostige wens niet in dank af te nemen, indien u dat belieft.

Door Koen Schoors

Ik val meteen met de deur in huis: ik wens u veel hoop en vertrouwen. Dit is, ik geef het zonder omwegen toe, een verraderlijke wens die u misschien berooft van uw laatste toevluchtsoord in deze moeilijke wereld. Hoeveel keer heeft de hoop u al tevergeefs opnieuw doen rechtstaan na een tegenslag en weer laten geloven in een betere toekomst? Hoeveel keer werd uw vertrouwen al beschaamd door diegenen in wie u geloofde? Ik besef het, niets kan een mens zo genadeloos afjakkeren en beschadigen als hoop en vertrouwen. Veel veiliger is het, om uit te gaan van de wanhoop, de manifeste onwil tot samenwerking, de blinde verdediging van het verworven recht. Veel comfortabeler is het, om met gelijkgestemden samen te kruipen in het fort van het cynische eigen gelijk en het geknakte geloof in een betere toekomst, om de wereld achterdochtig aan te zien vanachter de borstwering van het cliché over de ander, en om af en toe wat hete pek met veren van de muren te storten over diegenen die te dichtbij dreigen te komen. Dat voelt zeker, dat voelt veilig, dat voelt goed. Maar dat wens ik u dus helemaal niet toe.

U kent dat knagende gevoel wel, dat u nu al een half decennium achtervolgt. Het gevoel dat er iets dreigends boven uw hoofd hangt, dat er om elke hoek een onaangename verrassing op u kan liggen wachten. Uw verstand wijst dat gevoel toe aan vele rationele oorzaken. De wankele banken, de twijfel over de euro, de rijzende zeespiegel die Vlaanderen bedreigt, het fijn stof in uw longen, uw pensioen waarvan u vreest dat het zal tegenvallen, de ster van China die dreigend uitrijst boven het avondland, uw immer kwetsbare gezondheid, en ga zo maar door. Duizend en één redenen om bang te zijn, genadeloos aangewakkerd door een dolgedraaid mediacircus dat inzoomt op het bloederig fileren van elk wereldprobleem die naam waardig, sloganesk geschreeuw onder de noemer debat en een flinke dosis holle pret, met steeds minder normaliteit daar tussenin. Niet moeilijk dat angst onze emoties regeert. Ik moet uw sterkste primaire emotie helaas teleurstellen. De risico’s met banken, de munt, het milieu, uw pensioen, uw gezondheid zijn, hoewel erg reëel, nieuw noch uniek voor deze tijd, en op elk van deze vlakken worden kleine maar besliste stappen in de juiste richting gezet. Bovendien heeft de volledige veiligheid waar we zo hartstochtelijk naar verlangen ook in het verleden alleen in onze romantische illusie bestaan. Geen geraffineerdere bedrieger dan ons eigen geheugen. Mede daardoor regeert nu de onbestemde angst. Was vroeger dan niet alles beter? Neen. Vroeger was niet alles beter.

Het is verleidelijk die immer knagende angst te wijten aan een lange lijst concrete problemen, maar zo spant u de kar voor het paard. Het is integendeel die onbestemde angst die ons vastklinkt aan bekende oplossingen uit het verleden waarvan we al weten dat ze niet werken, en ons verhindert de problemen op te lossen met een nieuwe gezamenlijke aanpak die wel kans op slagen heeft. Het grootste probleem is daarom zonder twijfel de onbestemde angst zelf en het is diezelfde angst die alle andere problemen uitvergroot en de oplossing ervan onmogelijk maakt. Daarom en alleen daarom wens ik u dus hoop en vertrouwen. Ik wens u geen hoop opdat u met vernieuwde naïviteit voort zou trekken aan een kar waarvan de wielen al lang geleden vanaf gereden zijn. Ik wens u geen vertrouwen opdat men ongestraft door zou kunnen gaan met het verknoeien van de wereld. Ik wens u hoop noch vertrouwen opdat alles bij het oude zou blijven. Ik wens ze u omdat we hoop nodig hebben om op zijn minst te geloven dat er een oplossing bestaat, en omdat we vertrouwen nodig hebben om afscheid te kunnen nemen van onze oude ideeën en vijandbeelden en elkaar met een open blik tegemoet te komen om zo samen die oplossingen te vinden waarvan we weten dat ze bestaan. Het zal niet vanzelf gaan en het pad ligt vast met doornen bezaaid. Maar we hebben ons nu lang genoeg gewenteld in het aandikken van de problemen en het verwijten van de ander in de benauwdheid van de eigen kring. Tijd om er eindelijk onze schouders onder te zetten

Koen Schoors is professor economie aan de UGent.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud