Even Robben bellen

©Saskia Vanderstichele

‘Nee, we krijgen vandaag niet de best mogelijke zorg.’ ‘Onze zorg is pure loodgieterij.’ ‘De PS toont geen visie op zorg.’ Die kruimige uitspraken deed de gezondheidseconoom Lieven Annemans bij de lancering van zijn jongste boek. ‘Wat Annemans schrijft, wisten wij al langer, klonk de eerlijke doch opmerkelijke repliek van sp.a-voorzitter Bruno Tobback.

Zowel in Franstalig België als in Vlaanderen spannen de partijen zich in om niet te hoeven debatteren over wat na de verkiezingen van 25 mei echt aan de orde is: de doorvoering van de zesde staatshervorming en de verdere sanering van de overheidsfinancies. De regeringspartijen en hun kopstukken doen ook hun best om geen aandacht te vestigen op de Belgische schuld, die - als het tegenvalt - opnieuw een stuk boven 100 procent van het bruto binnenlands product (bbp) kan stijgen.

De Europese waakhond Eurostat heeft een verdoken schuld van ruim 11 miljard euro ontdekt bij de huisvestingsmaatschappijen en een schuld van 1,65 miljard euro bij de beheerder van de strategische oliereserves Apetra. Bovendien is er betwisting over een aantal verdoken zijsprongen in de Waalse begroting. Als de Europese controleurs onvermurwbaar blijven, zitten de volgende federale en regionale regeringen met een ernstig bijkomend probleem.

Intussen buitelen de partijen, op weg naar 25 mei, over elkaar heen om de kiezers duidelijk te maken dat het saneren van de met schulden beladen Belgische winkel perfect mogelijk is zonder aan het sociaal systeem te raken. In Nederland hebben ze de verzorgingsstaat al ingeruild voor de participatiesamenleving. De Belgische partijen zitten nog in de ontkenningsfase.

Maar heel af en toe staat iemand op die totaal ongepast een pijnlijke waarheid komt vertellen. Zo ging de lancering van ‘De prijs van uw gezondheid’, het nieuwste boek van Lieven Annemans, hoogleraar Gezondheidseconomie aan de Universiteit Gent en de Vrije Universiteit Brussel, niet onopgemerkt voorbij. Annemans werkte samen met minister Frank Vandenbroucke toen die nog federaal minister van Sociale Zaken was. Na het door de PS afgedwongen vertrek van Vandenbroucke uit de federale regering, ging het bij gebrek aan visie bergaf met het zorgbeleid.

Vorig jaar nog signeerde Annemans samen met Yvo Nuyens en Hugo De Ridder een open brief aan de beleidsvoerders in een ander opgemerkt boek: ‘Dokter, ik heb ook iets te zeggen’. In die brief, waarmee het boek besluit, werd de vinger gelegd op een aantal pijnpunten in het zorgsysteem. Enkele heeft hij verder uitgediept. Hij komt daarbij tot ontnuchterende vaststellingen die meteen de ergernis opwekten van PS-vicepremier Laurette Onkelinx. Vooral het gebrek aan visie die Annemans de opvolgers van Vandenbroucke aanwrijft, kwam aan als een vernietigende hoekstoot. Want die opvolgers, dat zijn de PS’ers Rudy Demotte en Onkelinx zelf.

Ontsporingen

Annemans’ uithaal werd nog versterkt door de reactie van sp.a-voorzitter Bruno Tobback. Die beweerde al langer te weten wat Annemans in zijn boek vertelt over de verkwisting in de gezondheidszorg. Een openhartige maar toch wel opmerkelijke verklaring, al was het maar omdat zijn partij al ruim twintig jaar, zowel federaal als regionaal, mee het land bestuurt. Waarom werden die ontsporingen en verkwistingen dan niet eerder aangepakt?

Tussen 2002 en 2011 groeide de gezondheidsfactuur ongeremd met bijna 80 procent, van 15,3 naar ruim 27 miljard euro. In reële termen komt dat neer op een jaarlijkse stijging van 3 procent, ruim boven de economische groei. Wat onhoudbaar is. Maar het moet zijn dat ze bij sp.a niet meteen de ogen gericht houden op een voor iedereen betaalbare en toegankelijke gezondheidszorg. In haar jongste denkoefening, ‘De verschilligen’, het campagneboek van Antwerps sp.a-lijsttrekster Caroline Gennez, wordt zelfs amper getaald naar gezondheidszorg, laat staan naar het systeem van de sociale zekerheid dat onder toenemende druk komt.

De reactie van Tobback op de vaststellingen van Annemans zegt veel over de manier waarop de overheid de gezondheidszorg beheert. Die is nochtans een sluitstuk van de sociale zekerheid. Bovendien is ze een motor van de tewerkstelling. Want 97 procent van de banengroei in België wordt betaald door de overheid. De gezondheidszorg is daarin de belangrijkste werkgever.

In zijn boek geeft Annemans een tabel die het verschil toont tussen wat Vlaamse en Waalse specialisten verdienen. Helemaal bovenaan prijkt de Vlaamse nierspecialist met een jaarlijks bruto honorarium van 636.284 euro. Dat is bijna drie keer het honorarium van zijn Waalse collega, die 227.900 euro krijgt. Helemaal onderaan staat de Vlaamse longspecialist met 195.715 euro. Wat nog altijd meer is dan zijn Waalse evenknie, die 159.189 euro incasseert.

Die cijfers uit een rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg staan haaks op de lijst met de duurste ziekenhuizen die de CM jaarlijks publiceert. Want de hele top 10 van de ziekenhuizen met de hoogste ereloonsupplementen in eenpersoonskamers voor klassieke opnames, wordt ingenomen door Brusselse en Waalse ziekenhuizen. De top-10 met de laagste ereloonsupplementen is volledig Vlaams. Dat zou tot nadenken horen te stemmen en de federale overheid ertoe moeten aanzetten de financiering van de ziekenhuizen grondig onder de loep te nemen en de financiële uitwassen, veelal als gevolg van overconsumptie, kordaat weg te wieden.

Maar blijkbaar willen ze bij de PS de vinger in de pap houden, want de financiering van de werking van de ziekenhuizen blijft met de zesde staatshervorming - door Annemans bestempeld als ‘niet de meest fraaie’ - een federale bevoegdheid. Terwijl de bouwkosten van de ziekenhuizen, hun investeringen in zwaar materieel en het vastleggen en opvolgen van erkenningsnormen voortaan de gemeenschappen toekomen.

In de toelichtingen bij zijn boek zei Annemans dat Vlaanderen alvast kan bogen op meer visie op de toekomst van de gezondheidszorg. Daar wordt ook anders gekeken naar het eHealth-platform, dat als doel heeft de administratieve belasting te verlichten waaronder de zorgversterkers gebukt gaan. Maar die digitale databank, die elke patiënt opvolgt, kan tegelijk worden aangewend om de overconsumptie precies in kaart te brengen.

Frank Robben is de architect van de Kruispuntbank Sociale Zekerheid en de gangmaker van het eHealth-platform, dat eigenlijk meteen voluit kan worden aangewend. Ondanks zijn aandringen slaagt de federale overheid er maar niet in het verzet op te rollen.

In Vlaanderen verwerkt het eHealthsysteem nu al ruim 300.000 informatie-uitwisselingen per dag. In Wallonië blijven de zorgverstrekkers in het maquis. Ze schermen met de therapeutische vrijheid, ook al komt die door eHealth niet eens in het gedrang. Nochtans past eHealth precies in de aanbevelingen van de Europese Commissie. Die dringt aan op structurele hervormingen die tot efficiëntiewinst en een kosteneffectief aanbod in de gezondheidszorg moeten leiden.

De EU-lidstaten kunnen hun sociale zekerheid, en dus ook hun gezondheidszorg, naar eigen inzichten inrichten. Maar zoals de Leuvense hoogleraar socialezekerheidsrecht Danny Pieters - in een vorig leven Senaatsvoorzitter - aanstipt in ‘Sociale zekerheid in alle staten’, zal Europa erover waken dat de invulling van die bevoegdheid niet leidt tot budgettaire ontsporingen. Het zal zich ook waar nodig inlaten met de manier waarop de gezondheidszorg wordt gefinancierd.

De volgende regering kan dus maar beter zo snel mogelijk met Robben bellen. Het wordt kiezen tussen zijn eHealth en de cerberussen van Eurostat.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud