Groeiende ongelijkheid is geen natuurwet

©rv

Voor Peter De Keyzer is de ‘vaardighedenladder’ de sleutel tot minder ongelijkheid. Klinkt mooi, maar velen halen zelfs de onderste trede niet. En dat is het resultaat van keuzes, van beleid.

Door Lars Vande Keybus, economisch adviseur Federaal ABVV

De Keyzer wijst er op dat massaal investeren in opleiding, vorming, scholing en innovatie cruciaal is om een maatschappij omhoog te trekken op de welvaartsladder. Hij noemt het ‘de vaardighedenladder’ (‘Alleen vaardigheden verminderen ongelijkheid’, De Tijd, 22 maart). Je kan dat ook ‘structureel concurrentievermogen’ noemen, een concept waar wij al jaren op hameren, maar meestal wordt dat ondergesneeuwd door het loonkostendebat.

De Keyzer haalt ook terecht aan dat ongelijkheid een bedreiging vormt voor sociale en politieke stabiliteit. In zijn onderliggende analyse gaat hij echter uit de bocht. Zo lijkt hij aan te geven dat de groeiende ongelijkheid binnen landen niet problematisch is, gezien de dalende ongelijkheid tussen landen onderling. We groeien naar elkaar toe dankzij de globalisering.

Dit is een weinig onderbouwde en zelfs gevaarlijke benadering. Neem de Bengaal die zeven dagen op zeven werkt in een sweatshop of een assemblagefabriek. Hij zag de jongste jaren zijn inkomen - misschien - in absolute termen stijgen. De interpretatie van zijn loon, laat ons zeggen zijn ‘rechtvaardigheidsoordeel’, zal hij niet laten afhangen van de absolute vergelijking met de - trager gestegen - lonen in het buitenland, maar met zijn eigen relatieve situatie in Bangladesh. Als hij die vergelijking maakt, zal hij vooral woede en onmacht voelen, want hij merkt dat de ‘hogere’ regionen in zijn maatschappij nu méér van de koek voor zich houden. Tegen een bedelaar die van een voorbijganger 10 euro krijgt, zeg je ook niet ‘Kijk eens aan! Een weekloon voor jou, prijs je rijk!’. Dat is ongelijkheid cynisch benaderen.

Relatief

We lijken de Arabische lente te zijn vergeten. Het totale nationaal inkomen van die landen evolueerde de afgelopen decennia in de richting van het Westen. Niets aan de hand als je ongelijkheid in absolute termen benadert, maar de buitenproportionele relatieve ongelijkheid bracht hele volkeren tot revolutie. Kijk nu naar het ‘welvarende’ Turkije, of naar Oekraïne.

De Keyser geeft aan dat globalisering de allerarmsten de kansen biedt om zich op te tillen in de ‘vaart der volkeren’. Laat de markt spelen en alles komt goed. De ongelijkheid is in opkomende landen als Brazilië, India, China of Zuid-Afrika de jongste jaren licht gedaald. Dat is niet het gevolg van de economische groei in die landen. Even belangrijk zijn de versterkte sociale voorzieningen en de verhoogde sociale transfers. Neem de Bolsa Familia in Brazilië of het RSBY-zorgverzekeringssysteem in India. In Zuid-Afrika bestaat twee derde van het inkomen van de laagste klassen uit sociale transfers. In China worden belastingen de komende jaren progressiever, tot een belasting op eigendom toe.

Middenklasse

Zonder een herverdelende staat zouden de vruchten van de globalisering voorbij zijn gegaan aan de middenklasse en zeker de armsten in die landen. Wordt de markt losgelaten, dan slaat ongelijkheid snel toe. Niet alle bootjes worden gelijktijdig met de vloed opgetild, velen hebben de hand van de staat nodig.

Groeiende ongelijkheid wordt benaderd als iets onvermijdelijk. Meer ongelijkheid in het Westen als economische prijs voor een stijgende welvaart in de opkomende landen. Maar ongelijkheid is niet onvermijdbaar. Het is niet het resultaat van natuurwetten. Wij creëren het, door ons beleid. Onze Europese beleidsmakers creëerden - kozen voor - ongelijkheid door wetten te stemmen die de financiële markten de vrije hand lieten, de regulering van arbeidsmarkten verminderden, de onderhandelingsmacht van de vakbonden beperkten, minimumlonen onderuit haalden, de progressiviteit van belastingsystemen uitholden. Allemaal vermijdbaar.

Spreken over een ‘vaardighedenladder’ als sleutel tot minder ongelijkheid is mooi, maar gaat voorbij aan een harde economische en sociale onderbouw. Die ervoor zorgt dat grote delen van een maatschappij niet eens aan de onderste trede van de ladder geraken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud