opinie

Ian Bremmer Chinese invloed groeit ondanks handelsoorlog

Ian Bremmer

Ondanks het handelsconflict met de Amerikanen versterkt China zijn commerciële en politieke rol in Azië. De Aziatische bondgenoten hebben het raden naar de strategie van de Amerikaanse president Donald Trump.

Wat ook de stand in de Amerikaans-Chinese handelsoorlog is, de Aziatische geopolitiek wordt snel belangrijker. De presidenten Donald Trump en Xi Jinping mogen dan bij de G20 in Buenos Aires een voorzichtige stap naar een compromis hebben gezet, zowel de inhoud als de timing blijven twijfelachtig. Het risico bestaat dat Trump op het thuisfront een politieke overwinning nodig heeft en gewoonweg de overwinning aankondigt zonder de diepere oorzaken van het conflict op te lossen.

Tegelijk leidt de America First-aanpak van Trump ertoe dat hij ook handelssancties neemt tegen bondgenoten, zelfs als hij een nieuw front tegen Peking opent. Daardoor schept hij meer ruimte voor een ambitieus China dat zijn commerciële en politieke invloed kan uitbreiden.

De harde confrontatie met China weergalmt bij vele buren. Onder meer Japan, Zuid-Korea en Maleisië zijn bang dat de groeiende kracht van China in de regio hen kwetsbaar maakt. Ze hebben dan wel goede redenen om te hopen dat Trump China dwingt om meer buitenlandse producten toe te laten, de staatssubsidies van de bedrijven zal verminderen en de intellectuele diefstal zal stoppen.

In geen geval kunnen de regeringen van de buurlanden Trump als een betrouwbare bondgenoot zien. Hij heft tarieven op hun goederen, keerde zich af van het Transpacific Partnerschip en legt onsamenhangende politieke verklaringen af. Het helpt ook niet dat het onderzoek naar de gebeurtenissen tijdens de presidentiële campagne volgend jaar nog intensiever wordt, en dat het onduidelijk is hoe de Democraten nu tegenover vrijhandel staan. De Chinese buren dekken zich dus maar beter in tegen de Amerikaanse intenties.

In deze omstandigheden zal China zijn ambitieuze expansie doorzetten. Terwijl de investeringsstrategie zich concentreert op de uitbouw van de Zijderoute met wereldwijde gevolgen, focust Peking op de dominantie in Azië. Door de Zijderoute versterkt China zijn invloed in de buurlanden. Singapore, Indonesië, Maleisië, Vietnam, Pakistan, Thailand, Laos en Myanmar hebben de voorbije maanden allemaal substantiële Chinese investeringen gekregen. Door de handelsoorlog met de VS moeten de Chinezen nieuwe markten voor hun producten vinden.

Schuldvalstrategie

De Chinese leiders beseffen dat de expansie een tegenreactie oproept. Eerder dit jaar annuleerde de Maleisische premier Mohammed Mahathir drie Chinese investeringsprojecten in zijn land en schortte hij een vierde op uit vrees te zwaar in de schulden zou geraken. De Chinese investeringen domineren ook de verkiezingsdebatten, net als in Indonesië.

In geen geval kunnen de regeringen van China’s buurlanden Trump als een betrouwbare bondgenoot zien.

In Pakistan neemt de woede dramatische proporties aan. Vorige maand was er een terreuraanval op het Chinese consulaat in Karachi naar aanleiding van Chinese investeringen in een door separatisten opgeëiste regio. China is een cruciale investeerder in Pakistan. De vraag blijft wat China gaat doen als Pakistan zijn schuld niet meer kan aflossen. Je kan dat de Chinese schuldvalstrategie noemen.

In de Filipijnen hengelt president Rodrigo Duterte actief naar Chinese infrastructuurinvesteringen. Hij ziet af van de claims van zijn land op een deel van de Chinese Zuidzee, een gebied waar de Chinese militaire expansie overduidelijk is. Het gevolg is dat de rivalen van Duterte hem verwijten de belangen van het land te verkopen.

Ondanks de bedenkingen en de vrees van de Chinese buren is de groeiende invloed een vast gegeven in Azië. Alle landen hebben goede banden nodig met China, voor hun economische groeien, de tewerkstelling en hun politieke stabiliteit. Ze zullen hun relaties met China zo goed mogelijk moeten onderhouden. De rol die de VS nog in Azië willen spelen, is een belangrijke maar onbeantwoorde vraag.

Lees verder

Tijd Connect