opinie

Lockdown opent deuren voor ondernemers

is de auteur van 'Een kleine geschiedenis van grote durvers' (Lannoo), en het hoofd van de International Media Council bij het Wereld Economisch Forum in Geneve.

Ondernemers moeten niet defensief, maar offensief reageren op de coronacrisis.

Voor de tweede keer in een jaar hebben heel wat ondernemingen in  België noodgedwongen de deuren gesloten. Maar dat hoeft niet te betekenen dat ze allemaal hun inkomsten volledig verliezen. Belgische ondernemers hebben al getoond dat ze veerkrachtig en vindingrijk zijn, oog in oog met zulke shocks. Dat kan ook nu weer.

Dit is een warme oproep om die vindingrijkheid ook nu aan de dag te leggen. Ik zie drie manieren waarop bedrijven dat kunnen doen - en hebben gedaan.

1. Inspelen op de onmiddellijke vraag naar producten die crisis gerelateerd zijn.

2. Nieuwe verkoopkanalen aansnijden waarvoor in de crisis plots ruimte is.

3. Businessmodellen introduceren die antwoorden op de fundamentele veranderingen in onze maatschappij.

Drie strategieën

Voor elk van die drie strategieën zijn zowel in de vorige lockdown als in het verleden bij ons voorbeelden te vinden.

Kijken we eerst naar de crisis gerelateerde vraag. In de vorige crisis stonden heel wat Belgische bedrijven op om mondmaskers te maken, waarnaar door de wereldwijde vraag een enorm tekort was. Onder meer Van Heurck en ECA, bedrijven die normaal werkkledij en interieur voor auto’s maken, konden snel omschakelen, berichtte de VRT. Ook de luierproducent Ontex, de speelkaartenfabrikant Cartamundi en de verpakkingsspecialist Ducaju sprongen op de kar.

Zo’n vindingrijkheid is geen unicum in onze geschiedenis. Toen België aan het einde van de 18de eeuw door een handelsoorlog tussen Engeland en Frankrijk geen textiel van over het Kanaal kon invoeren, slaagde de Gentse ondernemer Lieven Bauwens erin een moderne textielfabriek op te starten. Hij moest er weliswaar clandestien machines uit Engeland laten overschepen, maar bracht zo mee de industriële revolutie op gang op het continent.

Dat geldt ook voor de nieuwe verkoopkanalen die aan belang winnen. Een vriend van me, Jan Van Coillie, werd in de vorige lockdown hard geraakt: zijn zes Stapper- en Tamaris-schoenenwinkels moesten sluiten. Hij opende een webshop en begon aan directselling via Facebook te doen. Dat is in Azië al langer een trend, en wint mee door zijn initiatief bij ons aan populariteit.  

In de late middeleeuwen pionierde men in Vlaanderen met nieuwe transactiekanalen. Toen de internationale handel van goederen voor het Ter Buerzeplein in Brugge in de 14de eeuw begon te exploderen kwamen de handelaars er met een eigen innovatie op de proppen: in plaats van de goederen zelf te verslepen deed men na verloop van tijd enkel nog de financiële transacties. De eerste beurs in Europa was geboren.

Voor elke deur die in de crisis toegaat, gaat een andere open.

Voor elke deur die in de crisis toegaat, gaat een andere open. Vraag dat maar aan Rutger Bevers. Oorspronkelijk ontwierp Rutgers bedrijf 'Conversation Starter' een tool die conferentiedeelnemers toeliet fysiek met elkaar af te spreken. Maar in de lockdown veranderde het businessmodel naar het virtuele: nu kan via Conversation Starter bij grote, online conferenties toch one-on-onevideonetwerking plaatsvinden, een booming business.  

Peter Paul Rubens

Ook in een ver verleden veranderden Vlaamse ondernemers hun businessmodel om met nieuwe restricties om te gaan. De geïmmigreerde Christoffel Plantijn schakelde van het drukken van vrijdenkende teksten tijdens de reformatie over op katholieke zangboekjes na de Spaanse overheersing. Peter Paul Rubens begon een schildersatelier gericht op katholieke koningen en prinsen, hoewel zijn vader een (weliswaar ontrouwe) medestander van de protestantse Prins van Oranje was.

Oorlogen, blokkades, epidemieën en andere tegenslagen leidden tot enorme schokken aan sociale en economische systemen. Toch groeiden Vlaanderen, Brabant en België door de eeuwen heen uit tot de meest welvarende en ondernemende regio van Europa. Met dank aan onze ondernemers - die in elke crisis ook opportuniteiten zagen.

Vandaag kunnen we opnieuw onze mentale weerbaarheid en ondernemersreflex aanspreken. Daarmee zouden we onszelf op drie vlakken vooruithelpen. Ten eerste kunnen we mee helpen de pandemie terug te slaan. Ten tweede kunnen we van 'defensief' naar 'offensief' gaan op het vlak van technologieën en verkoopkanalen en ons niet meer het kaas van het brood laten eten door pakweg Amazon en Bol.com. Ten derde kunnen we door nieuwe businessmodellen uit te testen weer de wereldtop bereiken op economisch vlak. Waarop wachten we?

Peter Vanham is de auteur van 'Een kleine geschiedenis van grote durvers' (Lannoo), en hoofd van de International Media Council bij het Wereld Economisch Forum in Geneve.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud