Naar een Vlaamse soevereiniteits-verklaring?

Officieel gaat het nog altijd over het verschil tussen belastingkrediet en ‘split rate’, maar in de politieke psyche schemeren wellicht al de V-meerderheid en de Vlaamse souvereiniteit door. Want dat zal de inzet zijn als het snel tot verkiezingen komt.

Door Bart Maddens, politicoloog aan de KULeuven.

De verkiezingsoverwinning van de N-VA doet België daveren op zijn grondvesten, zoveel is duidelijk. Maar bekeken vanuit een Belgisch oogpunt had het op 13 juni nog erger gekund. De radicaal-Vlaamse partijen (N-VA, Vlaams Belang en LDD), ook wel V-partijen genoemd, zijn immers gestrand op een zucht van de volstrekte meerderheid in de Nederlandse taalgroep van Kamer en Senaat.

Zeker in de Senaat scheelde het geen haar: de V-partijen halen daar samen 19 van de 41 Vlaamse zetels, twee zetels te kort voor een absolute meerderheid. Als LDD de kiesdrempel had gehaald, dan was het zover geweest. In de Kamer zijn de V-partijen iets verder verwijderd van de absolute meerderheid: ze bezetten daar 40 van de 88 Vlaamse zetels.

Zowel in de Kamer als in de Senaat is er slechts een kleine stemmenverschuiving nodig om de V-partijen de meerderheid te bezorgen. Uit simulaties blijkt dat 2 à 3 procentpunten extra voor de N-VA zouden volstaan om het V-Blok over de magische drempel te tillen in beide kamers - uitgaand van een constant percentage voor Vlaams belang en LDD. Zoals gezegd zitten de V-partijen er al dicht bij in de Senaat. Dat een kleine sprong voorwaarts ook voor de Kamerverkiezingen zou volstaan, komt omdat de kieskringen hier kleiner zijn.

Een grote partij als de N-VA kan dan ook maximaal profiteren van het systeem D’Hondt, waardoor stemmenwinst zich snel in zetelwinst vertaalt. Dit betekent ook dat het V-Blok zetels zou kunnen winnen door een interne verschuiving ten voordele van de N-VA. Dat geldt vooral voor de Lijst Dedecker. De LDD-stemmen hebben voor het V-Blok enkel gerendeerd in West-Vlaanderen, waar Jean-Marie Dedecker een Kamerzetel haalde. De overige stemmen gingen verloren. Als we de LDD-stemmen van juni gewoon optellen bij die van de N-VA, dan zou het V-Blok 43 zetels halen in de plaats van 40 nu. Met het oog op het maximaliseren van het aantal V-zetels zouden N-VA en LDD dus best een kartel vormen. Maar dat is wellicht theorie.

ONVOORSPELBAAR

Tot zover de mathematische kant van het verhaal. Interessanter is de vraag of het politiek veel zou uitmaken als het V-Blok die meerderheid verwerft. Zou het kunnen dat de N-VA daar heimelijk op hoopt, en daarom aanstuurt op nieuwe verkiezingen? Natuurlijk is het verre van zeker dat de N-VA die nieuwe verkiezingen wint. De enige zekerheid is dat het de meest onvoorspelbare verkiezingen worden sinds 1946. Het zouden in zekere zin verkiezingen zijn zonder voorwerp, want er is geen uittredende regering die door de kiezers kan worden beoordeeld. Voor opiniepeilers en politologen wordt het meer dan ooit vissen in troebel water.

Maar de kans dat het V-Blok de meerderheid haalt in de Kamer of de Senaat is wel niet denkbeeldig. En wat dan? De belangrijkste consequentie zou zijn dat er geen wijziging van de bijzondere wetten meer mogelijk is zonder instemming van de N-VA. Vandaag zou men in theorie een regering van nationale eenheid kunnen vormen die in de twee landsdelen een meerderheid heeft en zelfs een staatshervorming kan doorvoeren. Dit lijkt pure waanzin vanuit Vlaams oogpunt, maar het is wel al geruime tijd de natte droom van heel wat Franstalige politici. Die illusie zouden ze definitief kunnen opbergen in het geval van een V-meerderheid. Voor een staatshervorming zou men dan onmogelijk voorbij de N-VA kunnen. Maar een niet-communautaire (nood)regering zou nog steeds mogelijk zijn, want daarvoor is geen meerderheid nodig langs Vlaamse kant.

DISTANTIËREN

Zo te zien hoeft die V-meerderheid nog niet meteen het einde van België te betekenen. Of misschien toch? Want stel je voor dat de V-partijen op het idee zouden komen om de Vlaamse soevereiniteit uit te roepen in de Kamer of de Senaat. Politiek gezien zou het voor de N-VA natuurlijk alles behalve evident zijn om een revolutionair blok te vormen met het Vlaams Belang. De N-VA is juist groot geworden door zich te distantiëren van haar Vlaams-nationale zusterpartij.

Bovendien heeft de N-VA altijd gezegd dat ze niets moet weten van revolutionaire scenario’s, en kiest voor de weg van de geleidelijkheid. Vandaag is het natuurlijk twijfelachtiger dan ooit of die weg ergens heen leidt. Toch zal de N-VA de ‘anti-revolutionaire’ verhaallijn allicht aanhouden tijdens de campagne, al was het maar om de gematigde kiezers niet af te schrikken. Dus is het de vraag of de partij machiavellistisch genoeg is om de revolutie vóór de verkiezingen af te zweren en na de verkiezingen door te voeren.

Alleen, wat zou het praktische effect zijn van zo een soevereiniteitsverklaring? Gerolf Annemans en Steven Utsi argumenteren (in hun boek ‘De ordelijke opdeling van België’) dat zo’n verklaring een noodzakelijke eerste stap is naar onderhandelingen over de onafhankelijkheid. Maar ze benadrukken wel - steunend op constitutionalist Robert Senelle - dat enkel het Vlaams Parlement op een legitieme wijze de Vlaamse soevereiniteit kan uitroepen.

MOMENTUM

Terecht lijkt mij, want in principe vertegenwoordigt een federaal parlementslid de hele natie en niet enkel de eigen kieskring of taalgroep. Het zijn enkel de leden van het Vlaams Parlement die Vlaanderen als dusdanig vertegenwoordigen en het dus ook, bij resolutie, soeverein kunnen verklaren. Daarvoor zouden we dus moeten wachten tot 2014, maar dan is het Vlaams-nationale momentum misschien al voorbij.

Anderzijds doen dit soort van juridische akkefietjes er misschien niet meer toe als een meerderheid van Vlaamse parlementsleden beslist om het pad van de Belgische grondwettelijkheid te verlaten en resoluut de weg in te slaan naar Vlaamse soevereiniteit.

Of is dit alles niets meer dan wereldvreemde luchtfietserij? Want officieel pijnigen de politici vandaag nog steeds hun hersenen over het verschil tussen het belastingkrediet en de ‘split rate’, het gesplitst tarief in de personenbelasting.

Het zou mij echter niet verbazen mochten ze veel meer in hun hoofd zitten met speculaties over de V-meerderheid en de Vlaamse soevereiniteit. Want hoe je het ook draait of keert, als het effectief tot verkiezingen komt, dan zal dat wel degelijk de inzet zijn.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud