Advertentie
Advertentie

Op buitenlands vlak is Obama een overgangspresident

De State of the Union van Obama toont hoe weinig marge de Amerikaanse president heeft in zijn buitenlandbeleid.

Door Willem Post, Amerikakenner en senior visiting fellow aan het Instituut Clingendael in Den Haag

De presidentiële ‘troonredes’ die ons bij blijven en de geschiedenisboeken halen, kenmerken zich veelal door een opvallend buitenland- of beter nog een universeel thema. Amerika als hoeder van de vrijheid en veiligheid in de wereld.

Zo ging het bijvoorbeeld in januari 1941 met Franklin Roosevelt’s Vier Vrijheden-toespraak en ook nog in de nadagen van de American Century in januari 2002, toen George W. Bush oreerde over een As van het Kwaad waarmee hij ‘schurkenstaten’ als Noord-Korea aanwees als epicentrum van het internationale terrorisme.

Maar Obama kon niet uitpakken met een grootse toespraak. Juist op buitenlands terrein heeft de president wat meer ruimte, maar hier worstelt de Amerikaanse regering met een aantal dossiers die zij niet naar haar hand kan zetten. Na vijf jaar Obama beseffen steeds meer Amerikanen die relatieve onmacht van de eigen natie.

Neem de aflopende oorlog in Afghanistan. De Obama-regering betitelde die aanvankelijk als een ‘juiste’ oorlog met zelfs tweemaal een ‘surge’ van extra troepen. Nu maakte Obama nog maar eens bekend dat die oorlog eind 2014 echt is afgelopen en dat als president Karzai toch bereid is een veiligheidspact te sluiten, er slechts ‘een kleine’ Amerikaanse militaire aanwezigheid overblijft. Landen als Afghanistan en Irak zijn te gecompliceerd om in korte tijd te stabiliseren, laat staan te democratiseren, is de recent geleerde les.

Ook de onderhandelingen met Iran over de ontmanteling van het nucleaire programma kunnen worden gedwarsboomd door een weerbarstig Congres, waar de Republikeinen juist meer sancties eisen om het verzet van Iran te breken. Obama kondigde vorige nacht aan zijn veto over zo’n sanctiewet uit te spreken.

Relikwie

Het maakt extra duidelijk dat de traditionele ‘twee-partijen’-steun voor belangrijke buitenlanddossiers een relikwie is uit lang vervlogen tijden toen de Republikeinse partij nog een grote, gematigde vleugel had. Er is nauwelijks ruimte voor nieuwe militaire initiatieven, al of niet in VN-verband. Amerika is oorlogsmoe.

De geplaagde Amerikaanse president kon nog wel spreken van mogelijk succesvolle diplomatieke initiatieven zoals het bijeenbrengen van meer dan vijftig regeringsleiders die samen maatregelen bespreken om nucleair materiaal uit handen van terroristen te houden. Impliciet wees hij daarmee op de Nuclear Security Summit op 24 en 25 maart in Den Haag.

Obama regeert in lastige tijden. Nog steeds worstelt Amerika met de naweeën van de Grote Recessie. Obama kan slechts wat beperkte initiatieven nemen zoals een verhoging van het minimumloon voor in wezen een handjevol federale werkers. Het Congres weigert bredere wetgeving, waardoor miljoenen werknemers niet van die verhoging kunnen profiteren.

Op buitenlands terrein is Obama een overgangspresident die als eerste openlijk verklaarde dat Amerika niet almachtig is. Uiterst moeizaam te beheersen dossiers, van de burgeroorlog in Syrië tot het Israëlisch-Palestijnse conflict, illustreren dat.

Obama gaf in feite aan dat de ‘War on Terror’ ten einde is, want ‘de begroting mag niet meer rusten op permanente oorlogsdreiging.’ Voor meer conservatief-patriottische Amerikanen het bewijs van Obama’s onmacht en verkwanseling van Amerika’s unieke machtspositie, al vinden ook zij actief oorlog voeren uit den boze.

‘Back to normalcy’, meer ‘America first’ luidt het parool nu. Dat geeft Obama weinig manoeuvreerruimte in de buitenlandse politiek. Obama haalde nog maar eens zijn ‘Guantanamo Bay moet sluiten’ - belofte van stal. Maar daar heeft hij de toestemming van het Congres voor nodig, en die krijgt hij niet van Republikeinen en conservatieve Democraten.

De roep van de internationale gemeenschap om het internationaal recht te respecteren wordt vast wel gehoord, maar er wordt niet naar gehandeld. Veelzeggend voor het huidige, meer in zichzelf gekeerde Amerika.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud