Pluriformiteit Vlaamse media bereikt kritische ondergrens

©Photo News

Bij de fusieplannen van Corelio en Concentra eind juni zag ik vooral opportuniteiten voor kwaliteitsvolle journalistiek in Vlaanderen. Nu Mediahuis aankondigt een op de vijf banen te schrappen ben ik zeer verontrust.

Door Katia Segers, hoogleraar media aan de VUB, directeur Centrum voor Media- en Cultuurstudies

Het zijn zwarte dagen voor de Vlaamse printmediabedrijven, de mensen die er werken, de journalistiek en de Vlaamse mediaconsument.

Mediahuis, ontstaan uit de samenvoeging van Corelio en Concentra, schrapt een op de vijf jobs. Vorige week zette Sanoma al zijn tijdschriftentitels in de etalage, maar een Vlaamse overnemer vinden wordt geen evidentie. Indien Christian Van Thillo - de enige mediamagnaat die ruimte heeft om te investeren - niet geïnteresseerd is, dreigen titels als Libelle, Flair en Feeling te verdwijnen.

Chauffagekosten

Onlangs besliste De Persgroep de redactie van De Morgen te verhuizen naar Kobbegem (De Persgroep), een operatie die - dixit een vertegenwoordiger van De Persgroep - niet enkel tot doel heeft ‘de chauffagekosten te delen’ met Het Laatste Nieuws.

Door deze bewegingen houden we in Vlaanderen nog slechts twee grote mediagroepen over: De Persgroep-VMMA en Roularta enerzijds, en Corelio, Concentra, Sanoma en De Vijver anderzijds. Daarmee hebben we de kritische ondergrens bereikt: bij slechts één mediagroep (naast de openbare omroep VRT) belanden we in stalinistische Pravda-toestanden.

De gedrukte media zijn nog niet dood, maar ze hebben het in deze digitale tijden zeer moeilijk. Vooral hun periodiciteit staat in de weg. Die maakt van gedrukte media statische media. De digitalisering grijpt immers in op beide markten die de media bedienen: consumenten en adverteerders.

Vooreerst is het patroon van de nieuwsconsumptie fundamenteel gewijzigd. Mensen verwachten nieuwsberichten anywhere, anytime en liefst nog gratis. Ze worden bovendien zelf belangrijke nieuwsaggregatoren, wanneer ze persartikels, filmpjes, … delen op Facebook, Twitter, YouTube en andere sociale media.

Deadlines

Ook het nieuwsgaringsproces is niet te vergelijken met dat van pakweg 15 jaar geleden: deadlines zijn continu geworden en de nieuwsproductie gebeurt niet langer in een professionele context. Journalisten concurreren met bijna elke burger die een foto of nieuwsfeit op het internet post.

Ten slotte plaatst de digitalisering ook de adverteerders voor enorme uitdagingen. In een 360-gradenmarketingbeleid willen zij op maat van hun producten en consumenten gericht adverteren. De aankoop van reclameruimte volstaat niet langer.

De fusie- en de afslankingsronde bij Mediahuis moet begrepen worden in de context van deze uitdagende, maar vooral onomkeerbare evoluties. Mediahuis probeert alle kritiek te sussen door te stellen dat we blij mogen zijn dat er geen mediabedrijven over de kop gaan én dat er geen titels verdwijnen in Vlaanderen. Het eerste argument klopt, het tweede is deels vals.

Uiteraard moeten we verheugd zijn dat er nog geen Vlaamse printmediabedrijven over de kop zijn gegaan of overgenomen werden door buitenlandse moguls. Het is immers niet ondenkbaar dat een Rupert Murdoch - die recent met zijn bod op de Belgische voetbalcompetitie een voet aan wal in Europa zoekt - hier komt aanwaaien. Murdoch, niet bepaald een toonbeeld van journalistieke ethiek en deontologie, aan het roer van het Vlaamse mediabestel is geen geruststellend toekomstbeeld. We hebben er alle belang bij om de hoogstaande kwaliteit van de pers in Vlaanderen, ingebed in lokale bedrijven, te handhaven.

Besparing

De journalistieke kwaliteit neemt toe als redacties voldoende worden bevrouwd en bemand, als ingezet wordt op talentmanagement, de werkdruk onder controle blijft, er ruimte is voor onderzoeksjournalistiek en, bovenal, als de journalistieke onafhankelijkheid centraal staat. Als Mediahuis op redactioneel niveau deze kwaliteitsverhoging beoogt, kan het daartoe de ideale opportuniteit bieden. De besparing op redactieniveau laat echter het tegendeel vermoeden.

Kwaliteit is essentieel voor een gezonde media-ecologie, maar het is niet de enige voorwaarde. Pluriformiteit en diversiteit zijn minstens even belangrijk. Pluriformiteit is cruciaal wegens de opiniërende functie van de media: verschillende, andere en tegengestelde stemmen aan bod laten komen is cruciaal voor de opinievorming van de burgers.

Dat de fusie van Corelio en Concentra de pluriformiteit van de Vlaamse media zou garanderen, is deels valse retoriek. Titels behouden is niet hetzelfde als pluriformiteit garanderen. Voortaan zullen Het Nieuwsblad (en De Standaard) en Gazet van Antwerpen, en wellicht in een latere fase ook Het Belang van Limburg, één redactie delen voor binnen- en buitenlands nieuws, sport en economie. In theorie kan het bijeenbrengen van de redacties een sterkere berichtgeving opleveren. Maar de 67 ontslagen bij de journalisten wijzen niet een versterking.

Uniformisering

Nog grotere zorgen baart het feit dat één redactie voor twee, drie of zelfs vier titels de facto een uniformisering van het nieuws betekent. Dat leidt finaal tot een verlies aan diversiteit van stemmen en visies op het nieuws. Met andere woorden, zelfs met het behoud van krantentitels wordt de pluriformiteit en diversiteit van het Vlaamse medialandschap allerminst gegarandeerd.

Het enige verschil tussen de titels ligt op het vlak van lokaal en regionaal nieuws. Hier zie ik het enige lichtpuntje van de fusie. Lokaal en regionaal nieuws, het is een paradox. Aan de ene kant is het nieuws van onder de kerktoren bijzonder belangrijk voor mensen en neemt het aan belang toe. De recente CIM-cijfers tonen een groei voor De Streekkrant. Aan de andere kant beschouwen de hoofdredacties lokale en regionale berichtgeving doorgaans als inferieur.

Een stevige injectie in lokaal en regionaal nieuws bij Mediahuis kan alleen maar positief zijn voor een verdere waardering van lokaal en regionaal nieuws. Maar het kan niet de bedoeling zijn dat het nieuws voortaan nog enkel van onder de kerktoren komt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud