opinie

Rechtsbemiddeling kan justitie goedkoper maken.

De lancering van het ambitieuze justitieplan van minister Koen Geens (CD&V) krijgt heel wat weerklank. Met zijn timing wil de minister inspelen op de begrotingscontrole. Hij wil er zijn collega’s in de regering van overtuigen om te mikken op de lange termijn.

Door Marnik Vanhaverbeke

©RV DOC

Justitie grondig hervormen, grondiger dan zijn voorgangers ooit durfden te dromen, door nu voldoende geld beschikbaar te maken - geld dat de maatschappij naderhand dubbel terugverdient.

De advocaten, rechters, magistraten en andere actoren organiseerden gisteren op hun beurt een ‘alarmdag’, ook met een boodschap aan de regering van dit land. Zij willen meegaan in vergaande hervormingen, maar willen vermijden dat het kind met het badwater verdwijnt als de slinger te ver doorslaat.

Terwijl iedereen zoals gebruikelijk aandacht vraagt voor de eigen belangen, doet het mij plezier als bevoorrechte getuige ook een boodschap van optimisme mee te kunnen geven aan de belangrijkste ‘clan’ van justitie: de rechtzoekende burger. Voor hem liggen de mogelijkheden om dure en lange rechtszaken te vermijden voor het grijpen.

Meneer Jan

Als directeur van een grote rechtsbijstandsverzekeraar ben ik actief bezig met wat minister Geens in zijn plan omschrijft als ‘alternatieve vormen van geschillenoplossing’. Zo zie ik dagelijks voorbeelden van de beste manier die er is om geschillen op te lossen en ‘recht te doen geschieden’: mediatie of bemiddeling.

Wie de cijfers kent, weet dat er reden is tot optimisme. Neem Canada., daar worden 80 procent van alle conflicten en geschillen via bemiddeling opgelost. Vier op de vijf gevallen, inderdaad, die nooit voor de rechtbank hoeven te komen. En waarbij de partijen, als ze een rechtsbijstandsverzekering hebben, zelfs geen advocaat moeten betalen.

In eigen land kiest de Belg slechts in 1 procent van de gevallen voor zo’n bemiddelde oplossing. Ten onrechte, want 79 procent van de gevallen waarin wij tussenkomen, worden naar ieders tevredenheid opgelost.

In eigen land kiest de Belg slechts in 1 procent van de gevallen voor zo’n bemiddelde oplossing. Ten onrechte, want liefst 79 procent van de gevallen waarin wij tussenkomen, worden naar ieders tevredenheid opgelost. Op extreem eenvoudige wijze soms, via een goed gesprek tussen de betrokkenen. Of als het toch iets minder eenvoudig loopt, via de tussenkomst van een professionele, externe bemiddelaar.

Een goed gesprek volstond bijvoorbeeld in het geval van een meneer die ik Jan zal noemen. Jan had problemen met zijn nieuwe verwarmingsinstallatie en koos ervoor de installateur te dagvaarden. Anderhalf jaar later bleek dat er nog geen stap vooruit gezet was, behalve dan dat alle betrokkenen de schuld voortdurend bij elkaar hadden gelegd.

Gelukkig hield iemand het hoofd koel en werd onze hulp ingeroepen. Eén enkele voormiddag was er nodig om ter plaatse - bij Jan in de garage - met architect en installateur af te spreken wie welke rol moest spelen in de oplossing van de kwestie. Een paar dagen later was de woning van Jan opnieuw verwarmd zoals het hoort. En waren alle verdere dure gerechtelijke stappen in één keer overbodig.

Grotere belangen

En ja, bemiddeling werkt ook als de belangen groter zijn en één gesprek niet volstaat. Zoals in het geval van die bakkerijketen die na het overlijden van de stichter onder de drie kinderen moest worden verdeeld. Ze raakten er niet uit, een langdurige familieruzie dreigde. Maar erger was dat een bloeiende zaak met 17 werknemers die jaarlijks bijdroeg aan de maatschappij in de vorm van sociale bijdragen en winstbelastingen ei zo na failliet ging. Het duurde even tot de bemiddelaar tot de kern van de zaak was doorgedrongen. De broers en de zus waren in het verleden nooit betrokken bij de zaakvoering, de overleden ondernemer had moeite om te delegeren.

Zodra bleek dat de kern van het probleem hier lag, slaagden de nakomelingen erin er samen uit te komen. De erfenis raakte verdeeld, de bakkerijketen werd gered en is vandaag nog altijd een actief en bloeiend bedrijf. Ziehier de kracht van bemiddeling en de eenvoudige manier waarop wij als maatschappij heel wat tijd en geld van rechtzoekenden, van justitie en dus van de gemeenschap kunnen uitsparen.

Alles koek en ei dus? Zijn de nodige besparingen zo al bijna gerealiseerd? Helaas niet, want de Belg kent dit mooie alternatief niet of te weinig. Jaarlijks behandelen mijn medewerkers zo’n 70.000 geschillen. In 2013 waren het er 67.524, om precies te zijn. In datzelfde jaar werden via gerechtelijke weg liefst 1.127.000 vonnissen en arresten geveld. De basis is dus veel te beperkt, maar de opportuniteit des te groter.

Als we met z’n allen de alternatieven bekendmaken en mensen aanraden er gebruik van te maken, zetten we een stap die iedereen vooruit helpt en niemand pijn doet. Laat dat mijn optimistische bijdrage zijn aan de plannen van Geens.

Marnik Vanhaverbeke is algemeen directeur van de rechtsbijstands verzekeraar LAR. Hij schrijft deze bijdrage in eigen naam.

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud