opinie

Schaf de erfbelasting tot 1 miljoen euro af.

Het aantal schenkingen neemt toe. De afschaffing van de erfbelasting in rechte lijn is evenwel een beter alternatief.

Alain Laurent Verbeke is gewoon hoogleraar aan de KULeuven

©Tom Verbruggen

Al meer dan vijf jaar geleden heb ik ervoor gepleit om de erfbelasting in de rechte lijn (afstammelingen, echtgenoot/echtgenote en partner) af te schaffen, minstens tot een bedrag van bijvoorbeeld 1 miljoen euro. De idee werd nu ook door anderen opgepikt en ondersteund. Nog sterker, onlangs kapittelde men de erfbelasting als een belasting op domheid.

Deze niet echt slimme uitspraak illustreert hoe de wereld vandaag op haar kop staat. De druk om te schenken is zo groot geworden dat wie niet schenkt als een dommerik wordt afgeschilderd. Er zijn immers zo veel mogelijkheden om gratis of tegen een laag tarief van 3 procent het vermogen bij leven te plannen. Wie niet arm sterft, en dus een erfbelasting doet ontstaan, is nalatig geweest met zijn nalatenschap, luidt de opvatting. Die heeft niet nagedacht, en is dus dom.

Idioot

De druk om steeds meer en steeds vroeger te schenken neemt toe. Wie dat niet doet, wordt nalatigheid verweten.

Waar zijn we in godsnaam mee bezig? We leven allemaal langer. De levensverwachting blijft stijgen. En tegelijk blijft de drang groot om niet al te lang te werken. We zullen dus heel lang geld nodig hebben om als senior te leven, of zelfs te over-leven. Met het ouder worden, nemen een aantal kosten drastisch toe: medisch, verzorging, huisvesting in een instelling of tehuis. Daartegenover staat de druk om steeds meer en steeds vroeger te schenken. Kinderen willen een stuk grond of geld. De overheid wil dat vermogen niet wordt opgepot bij oudjes en sneller in de economie wordt gepompt door jongeren. De fiscale stimuli zijn niet mis: schenken aan 0 of 3 procent tegenover erven aan 27 procent. En nu gaat men dus zover dat wie niet meedoet, idioot wordt genoemd.

Vrees niet. De schenking kan gebeuren met voorbehoud van vruchtgebruik, zodat u de inkomsten, interesten, dividenden en huurgelden kan blijven opstrijken en ook een zeker controle behoudt. Dat zal wel, maar uw kinderen zijn wel binnen en zullen hun zeg doen als blote eigenaars. En het kapitaal zal u zonder akkoord van de kinderen niet kunnen gebruiken om uw medische kosten of een upgrade van uw rusthuis of serviceflat te betalen. Tenzij u uw toevlucht neemt tot een gesofisticeerde planning. En dat is complex en duur. Dat doen de meeste mensen niet.

De piramide van de schenker

Bezint eer ge begint. Houd de piramide van de schenker voor ogen. Dat werkt als volgt.

Ga ervan uit dat u 100 jaar wordt. Bereken hoeveel jaren u dan vanaf uw pensioen nog te gaan hebt, bijvoorbeeld 35 jaar. Breng uw roerend en onroerend vermogen in kaart. Denk na over uw noden en behoeften. Hoeveel luxe en comfort hebt u nodig? Reizen, auto’s, restaurant, kledij, juwelen, hobby’s. Hoeveel kost een jaar in het rusthuis van uw keuze? Hoe is uw medische toestand vandaag? Welke plausibele ziektes en aandoeningen zijn er in uw familie? Probeer in te schatten hoeveel geld u voor die 35 jaar nodig zal hebben om een leven te leiden volgens de standaard die u wenst.

Bepaal op basis daarvan de bodem van de piramide: ‘must have’. Wat en hoeveel hebt u wellicht nodig om die 35 jaar te kunnen leven op een goede manier? Als u daarna nog vermogen over hebt, ga dan naar het volgende niveau van de piramide: ‘nice to have’. Wat hebt u nodig voor een aantal niet noodzakelijke maar toch fijne en aangename dingen die het leven kruiden? Als u nu nog iets over houdt, ga dan naar de top van de piramide: ‘not to have’. Welk deel van uw vermogen laat u totaal onverschillig om te hebben of niet? Zelfs in geen honderd jaar zal u dat van doen hebben, moet het uitgangspunt zijn. Dat stuk kan u overwegen om te schenken aan uw kinderen. Als u schenkt uit het ‘nice to have’-deel, dan zijn goed geformuleerde lasten, voorwaarden en modaliteiten essentieel om u te beschermen. En als u schenkt uit het ‘must have’, dan bent u... Ik wil het woord niet gebruiken, maar hier kan de term die sommigen in de mond nemen over zij die erfbelasting betalen misschien op zijn plaats zijn.

Gemoedsrust

Wie een heel leven lang hard werkt, zijn kinderen opvoedt en hun opleiding betaalt, verdient het om van een zalige oude dag te genieten. In alle (gemoeds)rust. De vele mensen met een mooi maar niet exorbitant vermogen van een paar honderdduizend euro, mogen niet onder druk worden gezet om te schenken om puur fiscale redenen: om te vermijden dat een erfbelasting moet worden betaald op een moment dat ze er zelf niet meer zijn. Of om te vermijden dat ze voor dom en dwaas worden versleten.

Daarom herhaal ik mijn vraag met nadruk: schaf de erfbelasting tot een bedrag van 1 miljoen euro per erfgenaam af. En biedt daarmee gemoedsrust aan 99 procent van de bevolking. Dat ze genoeg zullen overhouden voor een mooie oude dag, dat ze gerust kunnen heengaan zonder een fiscale bom voor hun kinderen na te laten, en dat ze helemaal niet dom zijn.

Alain Laurent Verbeke is gewoon hoogleraar KULeuven, visiting professor Harvard, KBC profesoor Family Wealth Antwerp Management School en partner Greenille by Laga

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud