opinie

Trump gaat op zoek naar buitenlandse slechteriken

Nu de Amerikaanse president Donald Trump bij de tussentijdse verkiezingen de controle over het Huis van Afgevaardigden heeft verloren, is de kans groot dat hij meer gaat inzetten op het buitenlands beleid.

In de eerste Amerikaanse nationale verkiezingen in het tijdperk van Trump zijn de stemmen geteld. Zoals verwacht hebben de Democraten de meerderheid verworven in het Huis van Afgevaardigden en het politieke machtsevenwicht ten nadele van Trumps partij doen kantelen. De Republikeinen hebben hun controle op de Senaat weliswaar vergroot, maar voor het eerst in twee jaar hebben de Democraten echte macht.

Dat verkiezingsresultaat verwerpt de president en zijn partij minder duidelijk dan het geval was voor de Democraten van Barack Obama in 2010, maar het is toch significant. Veel meer dan Obama en eerdere presidenten heeft Trump de kiezers en de media ertoe aangezet deze verkiezing te beschouwen als een referendum over zijn prestatie in het Witte Huis. Woedende Democraten en kiezers zonder binding met Democraten of Republikeinen kwamen in groten getale opdagen om tegen Trump te stemmen.

Wat nu voor president Trump? Hoe zal de nieuwe realiteit in Washington zijn buitenlandbeleid beïnvloeden?

Trump wil de kiezers in de cruciale industriestaten er koste wat het kost van overtuigen dat hij China kan dwingen tot grote toegevingen.

Om te beginnen zal de Democratische oppositie de druk op Trump opvoeren. Met hun meerderheid in het Huis kunnen ze makkelijker onderzoeken naar de president voeren en krijgen ze toegang tot documenten van het Witte Huis en persoonlijke documenten van Trump die hem zwaar in verlegenheid kunnen brengen. Ze kunnen leden van zijn regeringsploeg en misschien zelfs zijn familie verplichten onder eed voor het Congres te getuigen over een heleboel zaken.

De Democratische meerderheid in het Huis zal ook druk ervaren om een afzettingsprocedure tegen de president te beginnen, vooral omdat heel wat Democraten gaan aankondigen dat ze kandidaat zijn voor het presidentschap in 2020. Zij willen zich bij hun Democratische kiezers onderscheiden met zware kritiek op een onpopulaire president.

De Democraten wachten wellicht tot speciaal aanklager Robert Mueller met een rapport komt over een mogelijk crimineel complot tussen Trumps presidentiële campagne van 2016 en de Russische regering en over de mogelijkheid dat de president de rechtsgang tijdens het onderzoek heeft belemmerd. Het hangt van de uitkomst van Muellers onderzoek af hoe moeilijk het voor de Democraten wordt te weerstaan aan de druk om de impeachmentprocedure op gang te trekken.

Doelwitten

Trump zal daarop reageren zoals we van hem gewend zijn. Vanuit zijn drang om voortdurend zijn politieke viriliteit te manifesteren kan hij op zoek gaan naar buitenlandse en binnenlandse slechteriken om te demoniseren. De waarschijnlijkste kandidaten voor die rol zijn Iran, Mexico en China, maar ook tegenover traditionele bondgenoten in Europa en elders zal hij combattief blijven.

Iran is een populair doelwit van Trumps agressieve buitenlandbeleid. De president wil zich vooral onderscheiden van Obama, die het nucleair akkoord met Iran als een van zijn belangrijke verwezenlijkingen zag. Die drang zal met de regelmaat van een klok opspelen in de aanloop naar 2020.

Hetzelfde geldt voor Mexico, nog een land dat Trump gretig bekritiseert. Dat het USMCA-akkoord het Nafta-handelsakkoord (North American Free Trade Agreement) heeft vervangen neemt enkele wrijvingen weg, maar Trump weet dat illegale immigratie zijn aanhangers gegarandeerd opjut. Voor de Mexicaanse regering van president Andres Manuel Lopez Obrador blijft het daardoor op eieren lopen.

Noord-Korea ontsnapt wellicht aan de druk van Trump. Mogelijk stuurt de president waarschuwingen uit om Kim Jong-un te dwingen tot toegevingen in de onderhandelingen over nucleaire ontwapening. Maar net zoals Trump vindt dat Obama verantwoordelijk is voor de Amerikaanse relaties met Iran, beseft hij dat hij verantwoordelijk is voor de ontwapening van Noord-Korea. De kans dat Trump mislukkingen toegeeft, is klein. Hij wil met een lijst verwezenlijkingen naar de volgende verkiezingen trekken.

Wat China betreft, zijn er redenen genoeg om ervan uit te gaan dat de handelsoorlog volgend jaar nog een flink stuk doorgaat, welke voorlopige akkoorden Trump en de Chinese president Xi Jinping ook aankondigen. Trump wil de kiezers in de cruciale industriestaten er koste wat het kost van overtuigen dat hij China kan dwingen tot grote toegevingen. Hoe dan ook is er een algemene consensus in de VS dat die assertiever moeten optreden tegenover China voor een hele reeks kwesties.

Afwachten is riskant. Maar wellicht is voor een regering die Trump in het vizier neemt geen betere verdediging denkbaar.

Mogelijk zit China gewoon het tijdperk-Trump uit. Kim Jong-un heeft andere landen getoond hoe ze druk van Trump kunnen trotseren: glimlachen, principiële akkoorden aanbieden, onderhandelingen vertragen en proberen te wachten tot Trump in 2020 verslagen wordt.

Onderschat echter Trumps politieke talent niet. Veel Amerikaanse presidenten, ook Obama, hebben zich na verlies in de tussentijdse verkiezingen herpakt en zijn daarna herverkozen, soms zelfs gemakkelijk.

Afwachten is dus riskant. Maar wellicht is voor een regering die Trump in het vizier neemt geen betere verdediging denkbaar.

Lees verder

Tijd Connect