Vergeet dat V-vormig herstel maar

In de VS is de pandemie nog niet voorbij. Tegen de heropening van Disneyland kwam protest vanwege het besmettingsgevaar. ©AFP

De economische storm is duidelijk afgezwakt maar op de conjunctuurbarometer zie ik geen V van ‘vlotjes’ verschijnen. Er hangen nog altijd donkere wolken boven de wereldeconomie.

Lang niet iedereen zal het zo aanvoelen, maar intussen is het wereldwijde economische herstel al bijna drie maanden ver. De versoepeling van de coronamaatregelen na de Paasvakantie vertaalde zich meteen in groene economische cijfers. In mei stegen de kleinhandelsverkopen in zowel de eurozone als in de VS met 18 procent ten opzichte van april. In Amerika kwamen er de voorbije twee maanden 7,5 miljoen jobs bij. En in België is het gemiddelde omzetverlies van de ondernemingen teruggevallen tot zo’n 15 procent ten opzichte van het precoronaniveau. Op het dieptepunt begin april was dat ruim 35 procent.

Menig waarnemer ziet in de recente cijfers dan ook de bevestiging van een V-vormig economisch herstel. Niet zo snel, zou ik zeggen. Voorspellen is moeilijk, maar het ziet ernaar uit dat het makkelijke deel van het economische herstel alweer achter ons ligt en de rest van het pad niet over rozen zal lopen. Daar zijn verschillende redenen voor.

Onzekerheid troef

Ten eerste, het is natuurlijk volstrekt logisch dat de economische activiteit aanvankelijk fors opveert bij een versoepeling van de maatregelen. Grote delen van de economie werden wekenlang in een kunstmatige coma gehouden. In de wetenschap dat het beschikbaar inkomen van gezinnen goed overeind bleef door de steunmaatregelen van overheden, was dat inderdaad te verwachten. Economen spreken in dit verband van uitgestelde consumptie en het aanwenden van geforceerde besparingen.

Volgens cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat spaarden gezinnen in de eurozone zo’n 17 procent van het beschikbare inkomen in de eerste drie maanden van het jaar. Dat is een duidelijke stijging ten opzichte van de 12,7 procent op het einde van 2019 en ook het hoogste cijfer sinds de oprichting van de eurozone in 1999.

In ons land nam het geld op zicht- en spaarrekeningen tijdens de eerste vier maanden van het jaar toe met meer dan 40 miljard euro. Uit eten gaan of een nieuwe auto aankopen was onmogelijk. In de VS steeg de spaarquote zelfs tot ruim 32 procent in april, om in mei terug te vallen tot 23 procent. De opgepotte middelen worden de volgende weken allicht verder afgebouwd maar het tempo waarin dat gebeurt zal onvermijdelijk afzwakken.

De tweede reden sluit daarbij aan en komt neer op de opflakkering van het virus en de hoge kans op een tweede golf van infecties. Op verschillende plaatsen in Europa worden de maatregelen opnieuw verstrengd. In Latijns-Amerika houdt het virus nog altijd lelijk huis. En in de Amerikaanse Sun Belt (het hele zuiden van de VS) zien we intussen de dramatische effecten van een compleet falend regeringsbeleid. Het aantal nieuwe dagelijkse infecties in de VS steeg in korte tijd van 20.000 naar 50.000.

Dat blijft niet zonder gevolgen voor de economische activiteit en de arbeidsmarkt. Het Amerikaanse banenrapport van juni mag dan met 4,8 miljoen jobs indrukwekkend ogen, de wekelijkse werkloosheidsaanvragen bedroegen eind vorige maand nog altijd om en bij 1,5 miljoen. De scherpe daling in de werkloosheidsgraad, van bijna 15 procent in april tot 11 procent in juni, zal niet zomaar doorzetten. In ieder geval is er nog een lange weg te gaan naar het cijfer van februari (3,5 procent), het laagste niveau sinds het eind van de jaren 60.

Al kan Europa het nefaste scenario van een tweede golf vermijden, in afwachting van een vaccin zal de economie niet op volle toeren draaien.

Ook al kan Europa het nefaste scenario van een tweede golf vermijden, in afwachting van een vaccin zal de economie niet op volle toeren draaien. Het verwachte banenverlies is aanzienlijk. In ons land zullen naar schatting 150.000 jobs sneuvelen. Bovendien scheert de wereldwijde economische beleidsonzekerheid ongekend hoge toppen. Tegen die achtergrond staan bedrijven niet te springen om te investeren. Cijfers van de Nationale Bank tonen dat Belgische bedrijven hun investeringsplannen met een derde terugschroefden ten opzichte van het begin van het jaar.

Breuklijnen

Tot slot is er nog de (geo)politieke toestand. Die was al precair, maar de coronacrisis heeft de internationale gemoederen allerminst bedaard. De zogeheten fase 1-deal tussen de VS en China eerder dit jaar bestaat alleen nog op papier. De situatie is gespannen in Hongkong, op het Koreaanse schiereiland en in de Chinees-Indiase grenszone. Tussen Amerika en Europa botert het evenmin. Veel Europese landen zien wel wat in een taks op de omzet van grote technologiebedrijven maar dat stoot natuurlijk op fel Amerikaans verzet. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde al met tegenmaatregelen.

De protectionistische reflex werd het afgelopen decennium almaar sterker. Het enige lichtpunt is dat Joe Biden momenteel op koers ligt om komaf te maken met het destructieve internationale beleid van Trump. Als Biden de nieuwe Amerikaanse president wordt, zal hij zeker streng blijven voor China. Toch zal hij Amerika’s sleutelrol in multilaterale instellingen zoals de Wereldgezondheidsorganisatie, de Verenigde Naties en de Wereldhandelsorganisatie willen herstellen en de trans-Atlantische alliantie nieuw leven inblazen.

Het Europese herstelfonds van 750 miljard euro (waarvan 440 miljard in de vorm van transfers) is een minimumvoorwaarde, eerder dan een gamechanger.

Maar dan nog staat Europa voor torenhoge uitdagingen. Een eventueel akkoord op de Europese top van 17 en 18 juli over het Europese herstelfonds van 750 miljard euro (waarvan 440 miljard in de vorm van transfers) is een minimumvoorwaarde, eerder dan een gamechanger. De middelen zullen verspreid worden over drie à vier jaar, wat het onmiddellijke stimuluseffect beperkt. Bovendien is het herstelplan van tijdelijke aard en geen structurele verhoging van het Europese budget. Harde brexit, iemand?

Nee, Europa is nog lang niet thuis. De economische breuklijnen tussen het noorden en het zuiden en de politieke breuklijnen tussen het westen en het oosten kraken stevig.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud