Vergeet de kernboodschap uit het boek van Descheemaecker niet

©rv

Een integrale mobiliteitsvisie van de overheid en meer ruimte voor écht autonome overheidsbedrijven en privé-initiatieven. Laat de strijd der ego’s de kernboodschap uit het boek ‘Dwarsligger’ van ex-NMBS-topman Marc Descheemaecker niet ondersneeuwen.

Door Philippe De Backer, Europees Parlementslid (Open VLD)

Wie zich verplaatst, heeft de keuze tussen tijd verliezen in de file of tijd verliezen op het perron. De conclusie is dezelfde: u staat stil. De immobiliteit kost ons groei en welvaart. Elke Belg betaalt jaarlijks een klein maandloon voor zijn (im)mobiliteit. Als we vandaag alle subsidies optellen (NMBS, De Lijn, MIVB en TEC), geeft de overheid jaarlijks een kleine 4,5 miljard euro uit aan subsidies voor het openbaar vervoer. De OESO en de Europese Raad schatten de filekosten in ons land op 2 procent van het bruto binnenlands product. Jaarlijks verliezen we dus naar schatting 6 miljard euro omdat we stil staan. Zo hebben we alles samen al zo’n 10 miljard euro of meer dan 1.000 euro per Belg uitgegeven aan mobiliteit.

Ondertussen staat u nog altijd in de file of op het perron. Bijna één op de vijf treinen had in 2013 een vertraging van meer dan 6 minuten. De overheid moet zich afvragen wanneer het opportuun is om een trein of bus te laten rijden. Zijn lijnen die hun ecologische voetafdruk of energiekosten niet terugverdienen het echt waard om in stand te houden tegen eender welke kosten? Zelfs als ze vertrekken vanuit Oostende of Charleroi?

Nostalgie

De vraag dringt zich op of de verschillende overheden een partner willen zijn van reizigers en bedrijven, of eerder een blok aan het been. Sommige partijen denken met nostalgie terug aan de jaren zeventig, toen het geloof bestond dat de overheid zowel regelgever als ondernemer was, in de gedaante van staatsbedrijven. Europa gaat een andere richting uit: markten openen, verschillende spelers toelaten en tegelijk een sterke en onafhankelijke regulator instellen die de markttoegang controleert. Dat creëert een eengemaakte open markt met verschillende onafhankelijke spelers die een goede dienstverlening kunnen aanbieden en zo het aanbod beter kunnen aanpassen aan de vraag.

De geïntegreerde vervoersplannen die Europa in de toekomst zal vragen, moeten de dienstverlening fors verbeteren en overheden verplichten een visie te ontwikkelen. Dat is de échte betekenis van ‘de reiziger centraal stellen’. Zo kan het spoor het vervoermiddel van de toekomst worden. In ruil kan men de gebruikers ook een grotere bijdrage vragen en de overheidssubsidie afbouwen. Want nu geeft geen enkel beleidsniveau waar voor zijn geld.

De spoorwegen - en de meeste andere overheidsbedrijven - zijn helemaal niet klaar voor hun en onze toekomst. Slechts 30 procent van de Belgen denkt dat overheidsbedrijven een betere dienstverlening bieden dan privébedrijven, de laagste score van alle bevraagde Europese landen. Dat moet onze regeringen aan het denken zetten over een fundamenteel kerntakendebat en de rol van overheidsbedrijven.

Machtsuitoefening

Partijen moeten stoppen overheidsbedrijven te zien als een instrument voor het creëren van tewerkstelling of als extensies van hun machtsuitoefening. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat overheidsbedrijven werken in ieders belang maar ook dat ze bestuurd worden door mensen met kennis van zaken. Niet alleen de benoeming van topmanagers speelt een rol, ook de samenstelling van de raden van bestuur en de autonomie die men krijgt vanuit de politiek zijn cruciaal.

Wil de politiek graag volledige controle? Dat ze dan Bpost, de NMBS en Belgacom hernationaliseert. Als liberaal verzet ik me daartegen. Belgacom en Bpost zijn klaar voor een volledige privatisering. De NMBS moet worden klaargemaakt voor meer autonomie in een open Europese markt. Tot dan moeten overheidsbestuurders handelen in het belang van de onderneming en niet naar het pijpen van hun politieke broodheer dansen. Laat staan dat ministers rechtstreeks ingrijpen in de operationele leiding. Als je graag een overheidsbedrijf leidt, doe dan mee aan de selectieprocedures voor CEO.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud