opinie

Verlaag de loonlasten met minstens 5 miljard

Hoogleraar economie UGent

De experts van het Schaduwkabinet fileren de politieke actualiteit en geven goede raad waar nodig. Vandaag buigt Koen Schoors, schaduwminister van Economie, zich over de taxshift.

©Frank Toussaint

Nergens in de ontwikkelde wereld wordt loon zwaarder belast dan in België. Als u dat niet gelooft, kunt u het zelf nakijken op de webstek van de OESO. Die hoge lasten op loon verlagen de kans op tewerkstelling. Vooral relatief laaggeschoolden lijden daaronder. Zo creëren we een duale maatschappij die laaggeschoolden naar de rand duwt, de welvaart remt, de vergrijzing onbetaalbaar maakt en de integratie van nieuwe burgers in onze arbeidsmarkt bemoeilijkt. In het regeerakkoord staat dan ook terecht dat ons land de belastingen wil verschuiven - het nieuwe modewoord is ‘taxshift’ - en zich daarvoor zal laten inspireren door internationale aanbevelingen.

Een recent OESO-rapport levert die aanbevelingen. Wat betreft taxshift is het advies erg duidelijk. Ik vertaal letterlijk: ‘De belastingbasis verbreden en de belastingvoeten verlagen. De belastingen op arbeid verlagen voor werknemers met lage lonen en de belastingen die de groei minder scheeftrekken, zoals consumptiebelastingen en milieubelastingen, verhogen. Een verhoging van de belastingen op inkomsten uit kapitaal zou ook overwogen moeten worden.’ De taxshift die de regering beweert gerealiseerd te hebben, is tegenover deze standaard op zijn best embryonaal te noemen.

We moeten dus ten eerste de lasten op arbeid substantieel verlagen, met name voor de laaggeschoolden. Zo vergroot voor de laaggeschoolden het inkomensverschil tussen werken en inactiviteit en wordt het terzelfdertijd goedkoper voor werkgevers om laaggeschoolden aan te werven. Bovendien mogen we zeker de exportsectoren niet vergeten, want dan verbeter je meteen ook het concurrentievermogen. Het sterkste effect verloopt via de vraag van werkgevers, dus we moeten vooral de werkgeversbijdragen verlagen en in tweede instantie de werknemersbijdragen. 5 miljard euro lijkt me een minimaal bedrag om enige impact te hebben.

We moeten dat ten eerste financieren met belastingen op consumptie. Dat kan door alle kunstmatige verlagingen en vrijstellingen van btw, zoals op elektriciteit, horeca, bouw of boekhandel, af te schaffen. Vaak wordt opgeworpen dat dat de prijzen zou verhogen, maar dat klopt meestal niet.

De meeste sectoren die van verlaagde btw genieten, zijn net erg arbeidsintensief en daarom maken sociale lasten een belangrijk deel uit van hun kosten. De verlaging van de sociale lasten is voor hen dus gemiddeld belangrijker dan de verhoging van de btw. Zo’n gelijktijdige btw-verhoging en lastenverlaging werd al doorgerekend door zowel de Nationale Bank als het Federaal Planbureau: er is amper een inflatie-effect, de werkgelegenheid stijgt met tienduizenden banen en de begroting blijft in evenwicht.

Sommigen noemen dat sociaal onrechtvaardig omdat je dezelfde werknemers belast en dan vooral diegenen die veel consumeren, maar dat klopt niet. Een belasting op arbeid wordt vooral betaald door de werknemers en de werkgevers, terwijl een belasting op consumptie ook wordt betaald door mensen die alleen van hun vermogen leven. Op die manier is de taxshift van sociale lasten naar btw impliciet ook een vermogensbelasting.

Ook buitenlandse bedrijven betalen deels die taxshift, omdat ze nu zowel op hun thuismarkt als op de Belgische markt tegen relatief competitievere Belgische bedrijven moeten optornen en daarom genoegen zullen moeten nemen met lagere winstmarges. Bovendien kan je bijkomende sociale accenten leggen door de sociale lasten voor laaggeschoolden en ouderen te verlagen en de btw op luxeproducten te verhogen.

Daarnaast is het noodzakelijk om milieubezwarende activiteiten te belasten. Een vorm van wegenvignet, naar voorbeeld van Zwitserland, Frankrijk of Duitsland, of slim rekeningrijden, naar voorbeeld van de tol in Londen of Stockholm, ligt voor de hand. Ook de fiscale begunstiging van salariswagens kan je afbouwen en deels vervangen door een vrij te besteden mobiliteitsbudget. Dat hadden we al lang moeten doen. Het onzalige idee om ons land om te turnen tot het logistieke centrum van Europa door alle wegtransport volledig gratis te maken, leidt vooral tot congestie en slechte wegen. Een normale vergoeding om de milieuoverlast te beperken is het absolute minimum.

In het Belgische fiscale labyrint, waarvan slechts een elitaire kliek de kaart heeft, betalen sommigen nauwelijks belastingen op hun inkomsten uit kapitaal.

Tot slot moeten we ook nadenken over de belasting op inkomsten uit kapitaal. Sommige kapitaalinkomsten worden al erg zwaar belast, maar andere helemaal niet. In het Belgische fiscale labyrint, waarvan slechts een elitaire kliek de kaart heeft, betalen sommigen amper belastingen op hun inkomsten uit kapitaal. We moeten die inkomsten gelijkmatiger belasten.

Ook voor gerealiseerde meer- of minwaarden en effectieve huuropbrengsten is er een echte aberratie in ons belastingsysteem. Idealiter worden alle inkomsten, of ze nu uit arbeid of uit kapitaal komen, gelijk belast, want alle inkomens vloeien voort uit productie, die zelf de inzet van arbeid en kapitaal vereist. Daarenboven is een gelijkmatiger belasting van inkomsten uit kapitaal een anticyclische belasting die de economie afkoelt bij oververhitting en aanblaast bij afkoeling. Doen!

Ranglijst en OESO-rapport:

> www.oecd.org/belgium/ taxingwages-belgium.htm

> www.oecd.org/eco/surveys/ Overview_Belgium_2015_Eng.pdf

Koen Schoors is professor economie aan UGent

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud