weekboek

Vijf verloren jaren voor begroting

Pieter Blomme

Wat in de sterren stond geschreven, is realiteit geworden. De centrumrechtse regering-Michel bij wie budgettaire orthodoxie in het DNA zou moeten zitten, kiest ervoor om de doelstelling van een begrotingsevenwicht in 2018 te laten varen. Dat is schuldig verzuim.

Flashback naar 3 april 2014. In aanloop naar de verkiezingen staan op de terreinen van Tour & Taxis N-VA-voorzitter Bart De Wever en toenmalig PS-voorzitter Paul Magnette op het podium. 100 minuten gaat het er hard aan toe. Het PS-model tegen het N-VA-model. De Wever heeft het gemunt op de gebrekkige staat waarin de PS onder leiding van premier Elio Di Rupo de overheidsfinanciën heeft achtergelaten.

Magnette beweert dat de regering 22 miljard euro heeft bespaard. De Wever lacht dat weg. ‘Onder het bewind van Di Rupo is het begrotingstekort gezakt van 13 miljard naar 9 miljard euro. Dat is 4 miljard euro. Waar is die 18 miljard euro gebleven? Show me the money.’

Die quote was een voltreffer. Mede daardoor wonnen de Vlaams-nationalisten een maand later de verkiezingen. De N-VA zette de PS aan de deur en vormde een centrumrechtse regering, die beloofde de staatsfinanciën op orde te zetten.

Tekort

Als we drie jaar later een balans opmaken, dan is de staat van de overheidsfinanciën amper verbeterd. Voor dit jaar voorspelt het Planbureau een tekort van ruim 8 miljard euro. Dat is nauwelijks minder dan de 9 miljard euro waar De Wever het in 2014 over had.

Hoe komt dat? Buurlanden als Nederland en Duitsland slagen er wel in om niet meer uit te geven dan er binnenkomt. Zij kunnen wel een begroting in evenwicht voorleggen en wij niet.

Er is toch bespaard? Dat klopt. De regering-Michel legde van in het begin haar eigen diensten ongezien forse besparingen op. Er werd afgesproken 12 procent te besparen op de personeelskosten. Per vijf ambtenaren die met pensioen gaan, komt slechts één ambtenaar in de plaats. De departementen moeten het met een vierde minder werkingsbudget doen.

De meest drastische besparingsoperatie in jaren. Maar het probleem is dat die besparingen volledig werden tenietgedaan door extra uitgaven elders. Vooral door de explosie van uitgaven voor asiel en migratie en voor veiligheid werd netto amper bespaard.

Taxshift

Dat de regering er niet in slaagt de rekeningen op orde te krijgen, heeft ook te maken met de taxshift. Dat was eigenlijk geen shift, maar een taxcut. De miljarden euro’s aan belastingverlagingen voor bedrijven en voor de werkende bevolking werden niet gecompenseerd door voldoende besparingen of nieuwe belastingen.

In een land met een torenhoge belastingdruk valt er zeker iets te zeggen om die te verlagen. Maar mocht de regering eerlijk zijn met zichzelf, zou ze toegeven dat daar geen geld voor was. Een goede huisvader zet eerst zijn rekeningen op orde en geeft dan pas geld uit.

Slag in het water

Heeft de regering dan verder niets gedaan om de overheidsfinanciën op orde te zetten? Jawel. Er is een indexsprong doorgevoerd en er is bespaard in de gezondheidszorg. Ook werden de btw op elektriciteit, de roerende voorheffing en de accijnzen op diesel en tabak verhoogd.

Maar er zijn te veel maatregelen genomen die een slag in het water bleken te zijn. Denk aan de speculatietaks die alweer is afgeschaft, de kaaimantaks (de belasting op verborgen vermogens in het buitenland) en de fiscale regularisatie die amper iets opbrengen. En de redesign van de overheid die op kruissnelheid bijna een miljard moest opbrengen, is volledig de mist ingegaan. Ook de poging om de groei van de uitgaven voor langdurig zieken af te remmen is nog niet gelukt.

Er is beslist dat we langer moeten werken, maar de grote opbrengst daarvan is voor later, want de pensioenleeftijd wordt pas opgetrokken vanaf 2025.

Links uit het bootje

Een reeks hervormingen die De Wever aanhaalde in het debat van april 2014 zijn er dan weer niet gekomen omdat ze voor partijen als CD&V en de MR taboe zijn. De N-VA-voorzitter noemde toen de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd en de afschaffing van het automatisch indexeringsmechanisme voor de lonen.

Zijn partij liet vaak ballonnetjes op om te besparen in de sociale zekerheid. Ze vond daarvoor steun bij Open VLD. Maar CD&V en de MR hielden de boot af. CD&V besliste van in het begin dat het de beste strategie was in deze centrumrechtse coalitie links uit het bootje te hangen. En de MR stelde zich heel vaak kwetsbaar op omdat ze de enige Franstalige partij in de regering is. Uit vrees kritiek te krijgen van de uitsluitend linkse partijen in Franstalig België, ging premier Charles Michel (MR) vaak op de rem staan.

Vijf verloren jaren

Het resultaat is dat drie jaar na de verkiezingen alle hoop op een begroting in evenwicht in 2018 weg is. De regering heeft van 2019 het nieuwe doel gemaakt. Maar niemand gelooft dat dat zal lukken in een verkiezingsjaar. Intussen bedraagt de overheidsschuld nog altijd 105,9 procent van het bruto binnenlands product. Er waren nochtans voor het eerst vijf jaren zonder verkiezingen waarin orde op zaken zou worden gesteld. Maar nu al is duidelijk dat het voor de begroting opnieuw vijf verloren jaren zullen zijn.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content